Badanie wskazuje, że rozwój poznawczy zaczyna się znacznie wcześniej, niż sądzono: niemowlęta od najwcześniejszych dni aktywnie porządkują i kategoryzują otoczenie.
Nowe badania nad dwumiesięcznymi niemowlętami pokazują, że ich mózgi są znacznie bardziej rozwinięte, niż dotąd sądzono: potrafią odróżniać istoty żywe od przedmiotów martwych.
Za badaniami stoją naukowcy z Trinity College w Dublinie, którzy przeanalizowali obrazy fMRI mózgów ponad 130 niemowląt.
fMRI (funkcjonalny rezonans magnetyczny) to technika, która mierzy zmiany poziomu tlenu we krwi i pozwala śledzić, jak mózg reaguje na różne bodźce wzrokowe.
Badanie opublikowano w poniedziałek w „Nature Neuroscience”. W przyszłości może ono pomóc lepiej zrozumieć rozwój funkcji poznawczych w pierwszych miesiącach życia, a także to, jak w późniejszym wieku kształtują się zaburzenia psychiczne.
Jak przeprowadzono badanie?
W badaniu dwumiesięcznym niemowlętom wykonywano skany mózgu, gdy były przytomne. Układano je na miękkiej pufie, zakładano im na uszy słuchawki wygłuszające hałas, a na ekranie pokazywano obrazy z kilkunastu kategorii typowych dla pierwszego roku życia.
Na zdjęciach widać było m.in. koty, ptaki, gumowe kaczki, wózki sklepowe i drzewa.
„Kiedy patrzy się na kota, mózg reaguje w określony sposób, który możemy zarejestrować w aparacie fMRI – to charakterystyczny wzorzec dla kota. Jeśli potem pokażemy coś zupełnie innego, na przykład obiekt nieożywiony, taki jak drzewo, wzór odpowiedzi może wyglądać zupełnie inaczej” – wyjaśnia główna autorka badania, Cliona O’Doherty.
„U dorosłych wiemy, że te reakcje są bardzo stabilne i powtarzalne. Możemy wyraźnie odróżnić odpowiedzi na różne kategorie bodźców, na obiekty ożywione i nieożywione. Wciąż jednak nie wiedzieliśmy, czy tak samo dzieje się u niemowląt. Właśnie tego u nich szukaliśmy” – dodaje.
Do badania wiele dzieci wróciło w wieku dziewięciu miesięcy; ostatecznie udało się zebrać dane od 66 niemowląt.
Jak mówi O’Doherty, u dziewięciomiesięcznych dzieci mózg dużo wyraźniej odróżniał istoty żywe od przedmiotów martwych niż u dwumiesięczniaków.
Dlaczego to badanie jest ważne?
Zdaniem badaczy wyniki pokazują, że mózgi niemowląt przetwarzają otaczający je świat w sposób znacznie bardziej złożony, niż dotąd przypuszczano.
„Niemowlęta wiedzą znacznie więcej, niż sądziliśmy, a ich mózgi w niezwykle złożony sposób przetwarzają otaczający je świat. Nie leżą tam po prostu biernie, czekając, aż zaczną się ruszać i mówić. W pierwszym roku życia zachodzi bardzo intensywny rozwój funkcji poznawczych. Dzięki takim metodom możemy go wreszcie dokładniej mierzyć” – mówi O’Doherty.
Gustavo Sudre, profesor genomicznego neuroobrazowania i sztucznej inteligencji w King’s College London, uważa, że odkrycia mogą mieć znaczenie dla zrozumienia zdrowia psychicznego oraz zaburzeń neurorozwojowych w późniejszym życiu.
„Widzimy, że w mózgu tworzą się takie reprezentacje dużo wcześniej, niż przypuszczaliśmy. Ponieważ nie przejawia się to jeszcze w zachowaniu, możemy dostrzec to opóźnienie: mózg ma już ukształtowany obraz świata, którego nie widać w tym, co dziecko robi” – wyjaśnia.
„To dla nas bardzo interesujące zwłaszcza w kontekście zaburzeń psychicznych, ponieważ często stawiamy diagnozę wyłącznie na podstawie zachowania, podczas gdy to, co je wywołuje w mózgu, może być obecne dużo, dużo wcześniej.”