Opieka nad wnukami wspiera zdrowie mózgu osób starszych. Szczególnie chroni babcie przed spadkiem pamięci i płynności wypowiedzi z czasem.
Opieka nad wnukami może chronić starsze osoby przed pogorszeniem funkcji poznawczych, jak wykazało nowe badanie.
To częsty widok: dziadkowie pomagają w lekcjach, przygotowują posiłki, odprowadzają do szkoły lub zabierają do parku.
Nowe badanie opublikowane przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne wskazuje, że te proste czynności i regularna opieka nad wnukami mogą sprzyjać lepszej płynności słownej oraz pamięci epizodycznej, czyli wspominaniu osobistych wydarzeń z przeszłości.
„Najbardziej uderzyło nas jedno: dla funkcjonowania poznawczego bardziej liczył się sam fakt bycia opiekunem niż to, jak często dziadkowie pomagali lub co dokładnie robili z wnukami” – powiedziała Flavia Chereches, z Uniwersytetu w Tilburgu w Niderlandach, główna autorka badania.
Badanie objęło 2 887 osób będących dziadkami, w wieku powyżej 50 lat; średnia wieku wynosiła 67 lat. W trakcie badania wszyscy byli poznawczo sprawni i mieszkali samodzielnie.
Uczestnicy trzykrotnie, w latach 2016–2022, odpowiadali na pytania ankietowe i wykonywali testy poznawcze.
Pytano ich, jak często opiekują się wnukami bez obecności rodziców oraz kiedy zwykle to robią: w wakacje szkolne, weekendy, dni powszednie czy przez cały rok.
Około 56 proc. uczestników deklarowało opiekę przez cały rok.
Badacze podkreślają, że znaczenie mają nie tylko częstotliwość, lecz także konkretne czynności. Gry i pomoc w lekcjach wiązały się z lepszą płynnością słowną i pamięcią epizodyczną.
Dziadkowie, którzy często odbierali dzieci ze szkoły, również mieli wyższą płynność słowną.
Czy u kobiet i mężczyzn działa to tak samo?
Babcie opiekują się dziećmi częściej niż dziadkowie, a korzyści u kobiet utrzymują się dłużej.
Babcie sprawujące opiekę miały na początku badania lepszą pamięć i sprawność słowną. Spadek następował u nich wolniej niż u babć, które nie zajmowały się wnukami.
Mężczyźni opiekujący się wnukami również zaczynali z lepszymi wynikami niż ci, którzy tego nie robili, jednak później spadek postępował u nich w podobnym tempie jak u mężczyzn, którzy nie pełnili opieki.
Badacze zauważyli, że babcie inaczej wchodzą w relacje z wnukami. Zwykle bardziej angażują się w opiekę fizyczną i emocjonalną, a dziadkowie częściej skupiają się na zajęciach rekreacyjnych.
Autorzy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, które uwzględnią kontekst rodzinny i inne czynniki.
„Dobrowolna opieka w wspierającym środowisku rodzinnym może mieć dla dziadków inne skutki niż opieka w sytuacji większego stresu, gdy brakuje wsparcia lub gdy czują, że opieka nie jest dobrowolna i stanowi obciążenie” – powiedziała Chereches.