Międzynarodowe badanie: diagnoza otyłości nie może opierać się tylko na BMI

Diagnozowanie otyłości powinno wyjść poza jednolitą definicję opartą wyłącznie na BMI – twierdzą naukowcy po przeanalizowaniu danych zdrowotnych 844 108 dorosłych z Chin, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii.

REKLAMA

REKLAMA

Wyniki badań, opublikowane w środę w czasopiśmie Nature (źródło w Angielski), wskazują, że obecne sposoby rozpoznawania otyłości mogą nie odróżniać osób, które już mają problemy zdrowotne związane z nadmiarem tkanki tłuszczowej, od tych, które jedynie mają podwyższone ryzyko chorób, ale bez dowodów na upośledzenie funkcji narządów.

„Osoby z otyłością, tak jak wszyscy inni, zasługują na opiekę dopasowaną do ich potrzeb: nie mniejszą i nie większą” – powiedział profesor Francesco Rubino, główny autor badania i kierownik Katedry Chirurgii Metabolicznej i Bariatrycznej w King's College London, w komunikacie prasowym (źródło w Angielski).

Obecnie otyłość najczęściej klasyfikuje się na podstawie wskaźnika masy ciała (BMI), obliczanego z masy ciała i wzrostu danej osoby. BMI nie uwzględnia jednak, ile ktoś ma tkanki tłuszczowej, jak jest rozmieszczona ani czy wpływa ona na zdrowie.

W styczniu 2025 r. Komisja, której opracowanie opublikowano w czasopiśmie The Lancet Diabetes & Endocrinology (źródło w Angielski), zaproponowała nowe ramy diagnostyczne dla otyłości, wykraczające poza samo BMI. Zarekomendowano rozróżnienie dwóch kategorii: otyłości klinicznej, gdy nadmiar tkanki tłuszczowej upośledza funkcję narządów lub codzienne funkcjonowanie, oraz otyłości preklinicznej, gdy nadmiar tkanki tłuszczowej zwiększa ryzyko chorób, ale podstawowe funkcje organizmu pozostają zachowane.

Badacze z King's College London wraz z międzynarodowym zespołem współpracowników postanowili sprawdzić, czy zaproponowane ramy pozwalają trafniej rozpoznawać otyłość i przewidywać dalsze wyniki zdrowotne.

Ich analiza wykazała, że sam BMI zarówno zawyżał, jak i zaniżał częstość otyłości w czterech badanych populacjach. Dodanie obwodu talii oraz wskaźnika talia/wzrost do oceny BMI ograniczało te błędy. Sam BMI nie wykrywał poziomu tkanki tłuszczowej odpowiadającego otyłości u maksymalnie 8,6% uczestników, a do 3,1% osób błędnie klasyfikował jako osoby z otyłością.

Ustalono też, że otyłość kliniczna stanowiła od 23% do 31% wszystkich przypadków otyłości, a jej rozpowszechnienie w populacji wynosiło od 5,6% do 10,9%.

Co ważne, obie kategorie wiązały się z wyraźnie odmiennymi skutkami zdrowotnymi. Otyłość kliniczna była związana ze znacznie wyższym ryzykiem zgonu, natomiast otyłość prekliniczna oznaczała jedynie umiarkowany wzrost ryzyka.

U większości osób zakwalifikowanych na początku badania do grupy otyłości preklinicznej – od 77% do 91% w poszczególnych kohortach – w ciągu 10 lat nie doszło do rozwoju otyłości klinicznej.

„Sam wskaźnik masy ciała nie mówi nam, czy ktoś już choruje, czy dopiero jest zagrożony chorobą, ani jakiej opieki potrzebuje. To naraża ludzi zarówno na niedostateczne leczenie, jak i na nadmierne leczenie” – podkreślił Rubino.

„Dlatego otyłości preklinicznej nie należy automatycznie traktować jak aktywnej choroby, ale też nie wolno jej bagatelizować. Część osób może wymagać leczenia zapobiegawczego, jednak jego intensywność powinna odpowiadać ich indywidualnemu ryzyku” – dodał.

Zdaniem autorów rozróżnienie tych dwóch typów otyłości może pomóc lekarzom i innym pracownikom ochrony zdrowia lepiej wskazać, kto potrzebuje terapii z powodu już istniejącej choroby, a kto może skorzystać z działań profilaktycznych, zamiast stosować ten sam schemat wobec wszystkich osób z wysokim BMI.

„Wyraźne różnice w rokowaniu między otyłością kliniczną a prekliniczną, obserwowane konsekwentnie w różnych krajach i grupach etnicznych, przemawiają za globalnym przyjęciem nowego schematu diagnostycznego, aby poprawić opiekę nad osobami z otyłością i politykę zdrowotną na całym świecie” – powiedział profesor An Pan, pierwszy autor badania z Huazhong University of Science and Technology w Wuhan w Chinach.