Zjawisko „Godzilla” El Niño sieje spustoszenie na świecie: kiedy osiągnie szczyt i kiedy się skończy?
Skutki tegorocznego „super” El Niño mają utrzymywać się do 2027 roku, gdy kraje na całym świecie wciąż zmagają się z falami ekstremalnej pogody.
Fidżi i Boliwia ogłosiły już stan klęski żywiołowej; susza związana z tym zjawiskiem powoduje szerokie niedobory wody i niszczy uprawy, a burze i gwałtowne powodzie spustoszyły część terytorium USA.
El Niño może też osłabić wir polarny, który już się odwrócił i wywołał nagłe ocieplenie stratosferyczne (SSW). To budzi obawy, że nadchodząca zima w Europie będzie mroźna.
Jak długo utrzymuje się El Niño?
Typowe epizody El Niño trwają zwykle od dziewięciu do dwunastu miesięcy, ale mogą utrzymywać się nawet 18 miesięcy. Pojawiają się co dwa do siedmiu lat.
Według większości prognoz tegoroczne El Niño osiągnie maksimum w grudniu, ale jego skutki będą odczuwalne do 2027 roku.
„El Niño jest już mocno rozwinięte i szybko się nasila” – ostrzega sekretarz generalna WMO, Celeste Saulo. „Prognozy WMO wskazują, że prawdopodobieństwo utrzymania zjawiska do lutego 2027 roku sięga niemal 100 proc. i że może ono być jednym z najsilniejszych co najmniej od 1950 roku.”
Tak wysoka pewność nie wynika z jednego modelu klimatycznego. WMO skoordynowała dane z boi oceanicznych, satelitów i radiosond z 13 krajowych i międzynarodowych ośrodków, aby przygotować tę prognozę.
Zjawisko El Niño ma się zakończyć dopiero wiosną 2027 roku, a jego skutki prawdopodobnie utrzymają się jeszcze dłużej. Dlatego eksperci ostrzegają, że przyszły rok może być najcieplejszym w historii pomiarów.
Czy El Niño się nasila – i jakie są tego skutki?
12 października Serwis ds. Zmian Klimatu Copernicus ogłosił (źródło w Angielski), że średnia temperatura powierzchni morza we wrześniu osiągnęła 21,05°C – najwyższą wartość w historii pomiarów dla tego miesiąca – w warunkach wzmacniającego się El Niño.
Według WMO (źródło w Angielski), temperatury powierzchni morza w środkowej i wschodniej części tropikalnego Pacyfiku również mają osiągnąć rekordowe wartości w październiku, listopadzie i grudniu.
Odchylenia temperatury powierzchni morza w centralno‑wschodnim równikowym Pacyfiku, czyli w rejonie kluczowym dla El Niño, mierzy powszechnie stosowany wskaźnik Niño 3.4. Jego wartość wzrosła wyraźnie: z przeciętnego poziomu +1,6°C powyżej normy w czerwcu 2026 roku do +2,5°C w sierpniu.
Na okres październik–listopad–grudzień sezonowa średnia anomalia temperatury powierzchni morza według wskaźnika Niño 3.4 jest prognozowana na około +3,7°C. Byłaby to najwyższa wartość od początku obserwacji, silniejsza niż dotychczasowy rekord +2,6°C z listopada 2015–stycznia 2016.
El Niño w zderzeniu ze zmianą klimatu
Większość epizodów El Niño podnosi globalną średnią temperaturę o ok. 0,2°C. To wystarczy, by wywołać ekstremalne zjawiska pogodowe w krajach Globalnego Południa, ale stanowi tylko ułamek dodatkowego ocieplenia spowodowanego zmianą klimatu.
Globalne ocieplenie wywołane przez człowieka, przede wszystkim przez spalanie paliw kopalnych, podniosło średnią temperaturę powierzchni Ziemi o 1,3–1,4°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. To właśnie ono utorowało drogę dla upalnego lata w Europie, długotrwałej suszy i śmiertelnych pożarów lasów.
Dziś skutki El Niño nakładają się na już ocieplający się klimat, który znacznie silniej wpływa na obserwowane przez nas ekstremalne zjawiska pogodowe. Rok 2025 był na przykład trzecim najcieplejszym w historii pomiarów – cieplejszym niż rok El Niño 2016 – mimo naturalnie chłodzącego wpływu siostrzanego zjawiska La Niña.
Najnowsze badania sugerują, że zmiana klimatu dodatkowo „podkręca” epizody El Niño, zwiększając ich siłę o ok. 36 proc. w porównaniu z okresem sprzed rewolucji przemysłowej.
„El Niño nie dodaje planecie nowego ciepła. Uwalnia ciepło, które ocean już wcześniej magazynował pod powierzchnią – dlatego silne epizody tak często pokrywają się z najgorętszymi latami w historii pomiarów (jak w 2024 roku)” – mówiła Saulo podczas Global Heat Forum w Bangkoku w październiku.
„Ocean, z którego czerpie, jest najcieplejszy, jaki kiedykolwiek zmierzyliśmy. Po prostu jest w nim więcej ciepła do uwolnienia.”
*Wersja tego artykułu została po raz pierwszy opublikowana 10 października; tekst zaktualizowano o informację, że wir polarny uległ odwróceniu.