Eksperci ostrzegają, że spadek emisji, częściowo wywołany konfliktami i zakłóceniami w handlu, nie utrzyma się w dłuższej perspektywie.
Globalne emisje dwutlenku węgla z paliw kopalnych mają w 2026 roku spaść. Oczekiwany spadek o 0,4 proc. następuje w momencie, gdy przyspiesza rozwój OZE, na tle kryzysu energetycznego wywołanego wojną w Iranie.
REKLAMA
REKLAMA
Emisje z ropy mają zmniejszyć się o 1,9 proc. – wynika z globalnego budżetu węglowego na 2026 rok, który mierzy postępy w realizacji celów porozumienia paryskiego.
„Spadek emisji CO2 z paliw kopalnych jest budujący, ale redukcja częściowo wywołana wstrząsami geopolitycznymi nie jest trwałym rozwiązaniem klimatycznym” – ostrzega profesor Pierre Friedlingstein, dyrektor Biura Globalnego Budżetu Węglowego na Uniwersytecie w Exeter, który kierował badaniem.
Jednak spadek emisji z paliw kopalnych równoważy wzrost emisji wynikających ze zmiany użytkowania gruntów, takich jak wylesianie. Wypycha to całkowite emisje CO2 do prognozowanego poziomu 43,3 mld ton w tym roku, z 42,8 mld ton w 2025 roku.
Friedlingstein podkreśla, że trzeba jeszcze bardziej przyspieszyć rozwój OZE i elektryfikację, aby globalne emisje osiągnęły szczyt i weszły w trwały trend spadkowy.
Ponieważ elektryfikacja jest kluczowym tematem tegorocznych rozmów klimatycznych COP31, przywódcy świata są gotowi przyjąć nowe cele zgodne z tym założeniem.
„Na tym szczycie państwa stają przed wyborem: elektryczność albo szok” – powiedział sekretarz wykonawczy ONZ ds. zmian klimatu Simon Stiell w przemówieniu otwierającym 9 listopada. „Wydajne technologie elektryczne i czysta energia są kluczowym lekarstwem na zanieczyszczenia ogrzewające planetę i rosnące rachunki gospodarstw domowych, w czasie trwającego kryzysu kosztów paliw kopalnych.”
Eksperci ostrzegają jednak, że postęp jest wciąż zbyt wolny. Pozostały „budżet węglowy” – ilość CO2, którą można jeszcze wyemitować, zanim ocieplenie osiągnie 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej – to obecnie 150 mld ton, czyli mniej niż cztery lata emisji przy obecnym tempie, wynika z raportu.
Które kraje odnotują największy spadek emisji z paliw kopalnych w 2026 roku?
Według prognoz w UE nastąpi największy spadek wśród głównych emitentów – o 1,5 proc. USA mają odnotować spadek o 1,3 proc., głównie dzięki ograniczeniu emisji z węgla, które w zeszłym roku wzrosły z powodu wysokich cen gazu i mroźnej pogody. Emisje Japonii mają zmniejszyć się o 1 proc.
Chiny mają zanotować w 2026 roku spadek o 0,9 proc., dzięki znacznemu ograniczeniu emisji z ropy i silnemu wzrostowi produkcji energii elektrycznej z OZE.
Kraj odpowiada za 32 proc. globalnych emisji z paliw kopalnych, ale jest też światowym liderem w wdrażaniu OZE, a także w zalesianiu i sadzeniu nowych lasów. Połowa globalnych emisji unikniętych dzięki energii odnawialnej i samochodom elektrycznym przypada na Chiny.
Indie wyłamują się z tego trendu – ich emisje mają wzrosnąć o 4,4 proc., powyżej średniego rocznego wzrostu z ostatniej dekady, który wyniósł 3,5 proc. Pozostałe państwa świata mają odnotować spadek o 0,7 proc., głównie z powodu wyższych cen ropy i ograniczeń podaży.
Raport podkreśla, że dekarbonizacja nie oznacza rezygnacji ze wzrostu gospodarczego: w 2025 roku 59 krajów emitowało mniej niż przed pandemią COVID-19, a ich gospodarki rosły.
Czy czyste technologie zrównoważą emisje wynikające z rosnącego popytu na energię?
Dwie trzecie tegorocznego wzrostu globalnego zapotrzebowania na energię zaspokajają energia słoneczna, wiatrowa i samochody elektryczne – wynika z raportu.
Towarzysząca analiza autorów prognozuje, że od teraz do końca 2028 roku od 64 do 79 proc. emisji wynikających z nowego popytu zostanie zrównoważonych przez nowe inwestycje w energię słoneczną, wiatrową i rozwój samochodów elektrycznych.
Energia słoneczna i wiatrowa pozwoliły w 2025 roku ograniczyć emisje dwutlenku węgla o 4,1 mld ton, w porównaniu z zaledwie 0,28 mld ton w 2010 roku. W tym roku wartość ta ma wzrosnąć do 4,6 mld ton.
Samochody elektryczne robią postępy wolniej. W 2025 roku zelektryfikowanych było tylko ok. 10 proc. światowej floty samochodowej, lub 6 proc. bez uwzględniania hybryd, ponieważ wymiana parku pojazdów trwa długo.
„Spadek emisji w jednym roku nie oznacza osiągnięcia szczytu, jeśli nie wynika ze zmian strukturalnych” – mówi Glen Peters, profesor Centrum Międzynarodowych Badań nad Klimatem CICERO i współautor raportu. Dodaje, że czyste technologie obniżają emisje w dziesiątkach państw, ale wciąż niewystarczająco, by zapewnić globalne osiągnięcie szczytu.
Gospodarz COP31, Turcja, będzie na rozmowach ONZ promować swój sztandarowy cel „35 do 35”, wzywając kraje do wspólnego zwiększenia udziału energii elektrycznej w globalnym zapotrzebowaniu na energię do 35 proc., z około 20 proc., do 2035 roku. Krytycy podkreślają, że cel ten ma sens tylko wtedy, gdy zostanie osiągnięty dzięki czystej energii.
Spadek, a nie szczyt emisji z paliw kopalnych
Obraz różni się od ubiegłorocznego, kiedy ten sam raport wykazał, że emisje z paliw kopalnych osiągnęły rekordowy poziom, rosnąc o 1,1 proc., przy jednoczesnym wzroście zużycia ropy, gazu i węgla.
W tym roku za spadek odpowiada przede wszystkim ropa. Emisje z ropy mają spaść o 1,9 proc., a z gazu ziemnego o 0,3 proc., podczas gdy emisje z węgla mają wzrosnąć o 0,6 proc. – najprawdopodobniej jako krótkotrwała reakcja na szok energetyczny wywołany konfliktem w Iranie, a nie trwały punkt zwrotny.
Emisje związane ze zmianą użytkowania gruntów idą w przeciwnym kierunku. Mają wzrosnąć do 5,1 mld ton, napędzane pożarami torfowisk i degradacją lasów w Azji Południowo-Wschodniej, powiązanymi z początkiem zjawiska El Niño. Raport dodaje, że potężne El Niño z 2026 roku ma w nadchodzącym roku znacząco wpłynąć na zdolność ekosystemów lądowych do pochłaniania dwutlenku węgla.
Usuwanie dwutlenku węgla także nie rekompensuje jeszcze tej różnicy. Zalesianie i ponowne zalesianie równoważą około połowę emisji z trwałego wylesiania, ale nowe technologie usuwania CO2 kompensują obecnie mniej niż 30 minut rocznych emisji z paliw kopalnych, wynika z raportu.
Mimo to autorzy wskazują, że jeśli wdrażanie czystych technologii będzie dalej przyspieszać, „trwałe osiągnięcie szczytu i spadek globalnych emisji CO2 mogą być kwestią kilku lat”.