Unijne sankcje wobec Rosji mogą wygasnąć. Francja forsuje wykreślenie uzbecko-rosyjskiego oligarchy Aliszera Usmanowa z listy sankcyjnej w zamian za uwolnienie i ułaskawienie dwóch Francuzów przetrzymywanych w Azerbejdżanie.
Ambasadorowie państw UE są bliscy porozumienia, które mogłoby przełamać impas wokół francuskiego wniosku o wykreślenie rosyjsko-uzbeckiego miliardera Aliszera Usmanowa z unijnej listy sankcyjnej. Sprawa ma być częścią szerszego pakietu, w ramach którego z więzienia w Azerbejdżanie mogłoby zostać zwolnionych dwóch obywateli Francji.
REKLAMA
REKLAMA
Irlandzka prezydencja w Radzie UE zaproponowała kompromis: usunięcie z listy sankcyjnej Usmanowa oraz Michaiła Fridmana, innego rosyjskiego biznesmena, w zamian za bezprecedensowe przedłużenie obowiązywania reżimu sankcyjnego o 36 miesięcy. Rozwiązanie to miałoby zapobiec podobnym blokadom w przyszłości – przekazali dyplomaci w rozmowie z Euronews.
Ambasadorowie spotkali się w poniedziałek rano, jednak nie zdołali osiągnąć porozumienia. Do rozmów mają wrócić o godz. 14.00 czasu środkowoeuropejskiego. Presja na państwa członkowskie, by znaleźć kompromis, rośnie.
„Zarys porozumienia zaczyna się wyłaniać” – powiedział jeden z dyplomatów.
Stanowisko Francji doprowadziło negocjacje na skraj załamania. Termin przedłużenia sankcji wobec ponad 2600 osób i podmiotów oskarżanych o wspieranie rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie upływa we wtorek o północy. Jeśli państwa członkowskie nie osiągną porozumienia, obowiązujący reżim sankcyjny wygaśnie.
Do przedłużenia sankcji, które są odnawiane co sześć miesięcy, konieczna jest jednomyślność wszystkich państw członkowskich.
Po kilku dniach intensywnych konsultacji dyplomaci przygotowują się na scenariusz, w którym Usmanow zostanie skreślony z listy, choć dla części państw byłoby to politycznie trudne do zaakceptowania.
„Krąży wiele pomysłów” – stwierdził drugi dyplomata.
Uzbekistan, podobnie jak inne państwa turkijskie, od dwóch lat zabiega o usunięcie Usmanowa – posiadającego obywatelstwo rosyjskie i uzbeckie – z unijnej listy sankcyjnej. W tej sprawie zwracał się zarówno do instytucji UE, jak i do wielu państw członkowskich. O wykreślenie biznesmena z listy zabiegali również jego prawnicy.
Z ustaleń Euronews wynika, że władze Uzbekistanu i Francji zawarły zakulisowe porozumienie. Jego konsekwencją miałoby być usunięcie Usmanowa z listy sankcyjnej w zamian za uwolnienie dwóch obywateli Francji przebywających w azerbejdżańskim więzieniu. Taki układ wzbudził sprzeciw części państw członkowskich, które obawiają się stworzenia precedensu.
Prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew miałby wydać akt łaski w ramach tego porozumienia.
Unia Europejska objęła Usmanowa sankcjami na początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Uzasadniając decyzję, wskazywała na jego „bliskie relacje” z prezydentem Rosji Władimirem Putinem oraz interesy w „kluczowych sektorach” rosyjskiej gospodarki, które przynoszą państwu „znaczne” dochody.
73-letni biznesmen odrzuca te zarzuty.
Francja nie potwierdziła informacji o planowanej wymianie. Przedstawiciele władz odmówili komentarza, powołując się na kwestie bezpieczeństwa narodowego i nie ujawniając szczegółów.
Od września 2024 roku Paryż odradza swoim obywatelom podróże do Azerbejdżanu ze względu na „ryzyko aresztowania, arbitralnego zatrzymania i niesprawiedliwego procesu”.
„W razie aresztowania lub zatrzymania poszanowanie praw podstawowych nie jest gwarantowane” – ostrzega francuskie ministerstwo spraw zagranicznych wciąż obowiązującym komunikacie.
W miarę jak rozmowy w Brukseli się przeciągają, Ukraina apeluje do sojuszników o utrzymanie zarówno Usmanowa, jak i Fridmana na liście sankcyjnej.
„Jak można poważnie dyskutować o znoszeniu sankcji, gdy wojna Rosji wciąż trwa?” – powiedział w poniedziałek Vladyslav Vlasiuk, doradca prezydenta Ukrainy ds. sankcji.
„Skreślenie z listy bez zasadniczej zmiany postępowania wysyła całkowicie błędny sygnał: presja jest tymczasowa, odpowiedzialność podlega negocjacjom, a sankcje można po prostu przeczekać”.