Fajerwerki są nieodłącznym elementem świętowania, ale zagrożenia dla zdrowia skłaniają ekspertów do apeli o ostrzejsze przepisy i lepszą edukację.
Sylwester, święta narodowe, zwycięstwa wyborcze: fajerwerki rozświetlają europejskie niebo, gdy ludzie świętują ważne wydarzenia.
REKLAMA
REKLAMA
Jednak wśród radości i zabawy fajerwerki co roku ranią tysiące osób, ostrzegają eksperci.
Produkty te stwarzają niedoceniane zagrożenie dla zdrowia publicznego i wymagają ostrzejszych regulacji – uważają eksperci z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA), autorzy artykułu opiniotwórczego w czasopiśmie naukowym The BMJ (źródło w Angielski).
Do najczęstszych nagłych przypadków medycznych należą ciężkie oparzenia, obrażenia wybuchowe spowodowane falą uderzeniową, urazy mózgu, amputacje palców i trwała utrata wzroku. Jak piszą autorzy, obrażenia te nieproporcjonalnie często dotykają dzieci, młodych mężczyzn, mieszkańców wsi, osoby o niższym statusie materialnym oraz przypadkowe osoby postronne.
Aby ograniczyć liczbę obrażeń, autorzy apelują o zaostrzenie przepisów i długofalowe kampanie edukacji publicznej, zarówno w USA, jak i na świecie.
Ich zdaniem organizacje medyczne i instytucje zdrowia publicznego powinny zachęcać ludzi, by wybierali profesjonalne pokazy publiczne zamiast odpalania fajerwerków w domu. Ma to przeciwdziałać przekazom w mediach społecznościowych, które promują prywatne użycie.
Zalecają też kampanie prowadzone w szkołach podstawowych i średnich, z wykorzystaniem prawdziwych historii i zdjęć osób poszkodowanych przez fajerwerki, aby pokazać konsekwencje ich nieumiejętnego użycia.
Wreszcie proponują wprowadzenie drastycznych ostrzeżeń obrazkowych na opakowaniach fajerwerków, podobnych do tych na paczkach papierosów, aby uświadomić skalę ryzyka.
Sytuacja w Europie
W całej Europie co roku tysiące osób zgłaszają się po pomoc medyczną z powodu obrażeń spowodowanych fajerwerkami.
Niderlandy są jednym z nielicznych krajów, które systematycznie gromadzą dane o takich urazach. Podczas obchodów Nowego Roku 2025–2026 szacunkowo 1239 osób wymagało pilnej pomocy w szpitalnych izbach przyjęć lub w nocnej i świątecznej opiece podstawowej, co oznaczało wzrost liczby obrażeń o 7 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem.
We Włoszech Ministerstwo Spraw Wewnętrznych potwierdziło, że podczas zabawy sylwestrowej rannych zostało 283 ludzi, z czego 54 wymagało hospitalizacji.
Jednak wiele państw nie prowadzi ogólnokrajowych rejestrów takich zdarzeń.
Pracownicy ochrony zdrowia podkreślają, że pilnie potrzebne jest systematyczne gromadzenie danych na poziomie krajowym, aby wiarygodnie ocenić rzeczywistą skalę urazów związanych z fajerwerkami.
Mimo bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia fajerwerki pozostają w Europie dużym i rosnącym rynkiem.
Najnowsze dane Eurostatu dotyczące importu fajerwerków, opublikowane w grudniu 2025 r. (źródło w Angielski), pokazują, że w 2024 r. UE sprowadziła spoza Wspólnoty 120 tys. ton fajerwerków o wartości 406,7 mln euro. Oznaczało to wzrost wolumenu o 9,5 proc. i wartości o 21,5 proc. w porównaniu z 2023 r.
W dokumencie roboczym służb Komisji Europejskiej z 2025 r. (źródło w Angielski) stwierdzono również, że import wyrobów pirotechnicznych do UE rósł w ostatnich latach, osiągając w 2024 r. rekordowe 452 mln euro, z czego największą część stanowiły fajerwerki.
Niderlandy i Niemcy dominują w imporcie fajerwerków do UE. W 2024 r. Niderlandy sprowadziły 37 proc. fajerwerków importowanych spoza Unii, Niemcy 35,6 proc., a Polska zajęła trzecie miejsce z udziałem 7,4 proc.
Jak w Europie regulowany jest rynek fajerwerków?
W całej UE rynek fajerwerków konsumenckich reguluje dyrektywa europejska, która ujednolica wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktów, ale pozwala każdemu państwu członkowskiemu wprowadzać dodatkowe ograniczenia sprzedaży, posiadania i używania.
Unijny system dzieli fajerwerki na cztery kategorie, zależnie od stopnia zagrożenia i przeznaczenia:
Dla fajerwerków o bardzo niskim poziomie zagrożenia, przeznaczonych do użycia w pomieszczeniach lub z bardzo bliska – jak część zimnych ogni i strzelających korków – minimalny wiek wynosi 12 lat. W Niemczech i we Francji próg ten jest wyższy: w przypadku mało niebezpiecznych fajerwerków zewnętrznych, używanych na ograniczonej przestrzeni, minimalny wiek to odpowiednio 16 i 18 lat.
Dla fajerwerków o średnim poziomie zagrożenia, przeznaczonych do użytku na otwartej przestrzeni na dużych obszarach i obsługiwanych wyłącznie przez osoby z odpowiednią wiedzą, unijna dolna granica wieku to 18 lat.
Niektóre państwa, w tym Niderlandy, Niemcy, Francja i Włochy, wprowadziły jeszcze bardziej rygorystyczne przepisy krajowe.