Trump podpisał wstępne porozumienie ramowe przywracające stan sprzed wojny między Iranem a USA oraz pierwszy układ kończący wojnę, którą rozpoczął wspólnie z Izraelem 28 lutego.
Prezydent USA Donald Trump podpisał w środę porozumienie z Iranem, które zobowiązuje Teheran do rozcieńczenia zapasów wysoko wzbogaconego uranu i czasowo znosi wspierane przez USA sankcje wobec tego kraju, co od razu pozwoli Iranowi swobodnie sprzedawać ropę. To poważne ustępstwo Waszyngtonu, jak wynika ze szczegółów ujawnionych przez oba państwa.
REKLAMA
REKLAMA
Jak napisał w mediach społecznościowych premier Pakistanu Shehbaz Sharif, który asystował w mediacjach, wstępne porozumienie kończące wojnę wchodzi w życie „natychmiast” po podpisaniu go przez przywódców obu krajów.
Porozumienie zakłada trwałe zakończenie działań wojennych i uruchamia 60‑dniowy okres negocjacji w sprawie ostatecznego układu dotyczącego przyszłości irańskiego programu nuklearnego. Trump jednak nie wykluczył wznowienia ataków. Wydaje się też, że układ zapewnia Iranowi kilka natychmiastowych korzyści, w zamian nie wymagając wiele.
Przez ostatnie dni wokół porozumienia panowała tajemnica i informacyjny chaos. Amerykańscy urzędnicy odmawiali ujawnienia jego zapisów, nawet po tym, jak poinformowali, że Trump i wiceprezydent JD Vance podpisali je cyfrowo w weekend.
W środę Trump złożył podpis na papierowym egzemplarzu, podczas kolacji z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem w Wersalu. To w tym pałacu na przestrzeni wieków podpisywano wiele historycznych układów kończących wojny i spory terytorialne.
Biały Dom planował na piątek uroczystość podpisania porozumienia w Szwajcarii, ale jej los stanął pod znakiem zapytania po sprzecznych informacjach napływających z USA, Iranu i Pakistanu.
„Podpisane” – powiedział Trump, wychodząc z kolacji w Wersalu, która odbyła się po jego wizycie na szczycie G7 we Francji.
Na nagraniu opublikowanym w sieci przez jednego z doradców Białego Domu widać Trumpa siedzącego przy stole obok Macrona i podpisującego papierowy egzemplarz porozumienia. Następnie przekazuje dokument i pióro sekretarzowi stanu Marco Rubio, a zgromadzeni w sali biją brawo.
„To nie było łatwe” – stwierdził Trump tuż przed złożeniem podpisu, jak widać na nagraniu zamieszczonym w mediach społecznościowych przez Macrona.
W Teheranie prezydent Masud Pezeszkian podpisał porozumienie w imieniu Iranu – podała państwowa agencja IRNA, publikując zdjęcie, na którym trzyma w górze dokument z własnym podpisem obok podpisu Trumpa.
Treść porozumienia nie została upubliczniona przez amerykańskie władze, ale z przecieków do mediów w USA wynika, że Biały Dom zgodził się na daleko idące ustępstwa, by w ogóle doprowadzić do zawarcia układu, mimo wcześniej prezentowanej twardej retoryki wobec Islamskiej Republiki.
Większość zapisów przywraca stan sprzed wojny. Chodzi m.in. o zakończenie działań wojennych, wznowienie rozmów USA–Iran o irańskim programie nuklearnym oraz ponowne otwarcie cieśniny Ormuz, kluczowej dla światowego transportu ropy i gazu, której zamknięcie wywołało bezprecedensowy globalny kryzys energetyczny.
Porozumienie przewiduje bezpłatne korzystanie z cieśniny przez dwa miesiące, co pozwoli wznowić dostawy ropy i gazu. Nie wyklucza jednak wprowadzenia opłat w przyszłości, jak wynika z projektów przedstawionych przez oba państwa.
W zamian USA zamierzają zawiesić, choć nie całkowicie znieść, część sankcji wobec Iranu.
Porozumienie potwierdza także zobowiązanie do poszanowania integralności terytorialnej Libanu w obliczu inwazji Izraela i trwających ataków na pozycje Hezbollahu, mimo kruchego rozejmu.
To jeden z najbardziej wrażliwych punktów układu, ponieważ Izrael utrzymuje, że nadal będzie „bronił się” i utrzyma kontrolę nad rozległymi obszarami Libanu. Iran wielokrotnie domagał się, by w ramach porozumienia Izrael wycofał swoje wojska, ale Tel Awiw już odrzucił ten warunek.
USA i Izrael rozpoczęły wojnę 28 lutego, między innymi po to, by uniemożliwić Iranowi wejście w posiadanie broni nuklearnej. Trump przedstawiał różne cele tej wojny, niekiedy zapowiadając, że zakończy ona irański program nuklearny i rakietowy oraz wsparcie dla Hezbollahu i innych sprzymierzonych ugrupowań w regionie. Sugerował też, że może to doprowadzić do obalenia rządu Iranu.
Tymczasowe porozumienie nie realizuje wszystkich tych celów, ale Trump nazwał je „bardzo mocnym”.
Prezydent USA przedstawia układ jako gest dobrej woli ze strony Białego Domu i zapowiedź uczciwych negocjacji nad długoterminowym porozumieniem, a jednocześnie pozostawia sobie możliwość jego porzucenia.
"To memorandum ustaleń. Jeśli mi się nie spodoba, wrócimy do strzelania do nich, do zrzucania bomb" – powiedział Trump w Paryżu.