Niektórzy twierdzą, że z krótkiej listy pominięto „zwierzęcych przegranych”, a teraz o zwycięzcy zdecyduje głosowanie publiczne.
Postaci historyczne, takie jak Winston Churchill, wkrótce znikną z brytyjskich banknotów. Zastąpi je rodzima fauna.
REKLAMA
REKLAMA
Podczas publicznych konsultacji prowadzonych przez Bank Anglii najwięcej głosów zdobył motyw przyrody. Konkretne rośliny i zwierzęta, które pojawią się na banknotach, zostaną wybrane jeszcze w tym roku.
„Przyroda to coś więcej niż sceneria. To żywa nić, która łączy nasze krajobrazy, historię i przyszłość” – mówi szkocki autor filmów przyrodniczych Gordon Buchanan, członek panelu ekspertów, który przygotował listę propozycji, obecnie udostępnioną do głosowania (źródło w Angielski) opinii publicznej. „Chronić przyrodę znaczy chronić ciche, wytrwałe tętno samej ziemi”.
Nowe banknoty mogą nie tylko inspirować do ochrony przyrody. Mają też lepiej chronić gospodarkę.
„Głównym powodem wprowadzania nowej serii banknotów jest zawsze zwiększenie odporności na fałszerstwa” – mówi Victoria Cleland, główna kasjerka Banku Anglii.
„Przyroda to świetny wybór z punktu widzenia zabezpieczeń banknotów, bo pozwala tworzyć elementy łatwe do rozpoznania i odróżnienia przez opinię publiczną” – dodaje.
Symboliczne docenienie brytyjskiej przyrody: spóźnione, ale znaczące
W konsultacjach z lipca 2025 roku, w których wzięło udział 44 tys. osób, motyw przyrody okazał się najpopularniejszy. Zdobył 60 proc. głosów.
Zastąpi on obecne postaci historyczne na rewersach banknotów, w tym pisarkę Jane Austen, malarza J. M. W. Turnera i naukowca Alana Turinga, a także premiera z czasów II wojny światowej.
„To mocne przypomnienie, jak silnie ludzie czują więź z brytyjską przyrodą i jak bardzo ją cenią” – mówi Ali Fisher, założycielka i dyrektorka firmy doradczej Plans with Purpose, zajmującej się zrównoważonym rozwojem. „To piękna okazja, by dosłownie włożyć bioróżnorodność w nasze ręce”.
Na drugim miejscu znalazł się temat Architektura i zabytki, z poparciem 56 proc. głosujących. Kolejne były: Wybitne postaci historyczne (38 proc.), Sztuka, kultura i sport (30 proc.), Innowacje (23 proc.) oraz Ważne wydarzenia (19 proc.).
„Dzika przyroda Wielkiej Brytanii nie jest czymś odrębnym od naszej kultury. Jest obecna w klubowych herbach piłkarskich, naszym folklorze, w wybrzeżach i we wspomnieniach z dzieciństwa” – mówi prezenter i aktywista przyrodniczy Nadeem Perera, kolejny członek panelu. „Przyznanie jej miejsca na tak symbolicznym nośniku jak nasza waluta wydaje się i spóźnione, i bardzo ważne”.
Jakie zwierzęta mogą trafić na nowe banknoty?
Organizacja RSPCA zaapelowała, by na nowe banknoty trafiły brytyjskie „najmniej lubiane” gatunki – takie jak gołębie, mewy i lisy. Organizacja przekonuje, że mogłoby to zmienić postrzeganie „niezrozumianych” zwierząt i zachęcić ludzi do dostrzeżenia wartości całej dzikiej przyrody.
„A co z gołębiami, które od tysięcy lat są naszymi przyjaciółmi, szczurami o niezwykłej pamięci czy mewami o zdumiewającym poziomie inteligencji?” – pyta Geoff Edmond, ekspert ds. dzikiej przyrody w RSPCA. „Wszystkie są fascynującymi dzikimi zwierzętami same w sobie – i również zasługują na uznanie”.
Choć gołębie i szczury nie trafiły na ostateczną listę, wśród opcji znalazł się lis rudy, a obok niego kuna leśna, foka szara, europejski jeż, zając szarak i delfin butlonosy.
W kategorii ptaków wyboru można dokonać między maskonurem atlantyckim, płomykówką zwyczajną, zimorodkiem, kulikiem wielkim, dzięciołem dużym a bielikiem zwyczajnym. Z kolei wśród płazów, owadów i ryb znalazły się łosoś atlantycki, żarłacz olbrzymi, trzmiel ziemny, żaba trawna, ważka cesarska i przeplatka aurinia.
„To świetnie, że Bank Anglii przygotował tak zróżnicowaną krótką listę... choć z radością zobaczylibyśmy, gdyby trafiło na nią więcej niedocenianych gatunków” – powiedziała dr Ros Clubb, szefowa działu dzikich zwierząt w RSPCA, komentując ogłoszenie listy.
Od Norwegii po Szwajcarię: które kraje Europy stawiają na przyrodę na banknotach?
Bank Anglii nie będzie pierwszym w Europie, który odda przyrodzie miejsce na swoich banknotach. Na szkockich banknotach już teraz widnieją zwierzęta takie jak makrele, wydry i rude wiewiórki.
Najnowsza seria norweskich koron nawiązuje do długiej linii brzegowej kraju, przedstawiając motywy fal oraz dorsza atlantyckiego i śledzia.
Szwajcaria zaczęła odchodzić od wizerunków słynnych osobistości na banknotach w 2016 roku. W serii „Wiele oblicz Szwajcarii” główną rolę odgrywają wiatr, woda i światło. Dzisiejsze banknoty zdobią motyle, Alpy i nasiona mniszka, a nowa seria planowana na lata 30. ma jeszcze mocniej wyeksponować rodzime rośliny i alpejskie krajobrazy.
Przyroda może w przyszłości zastąpić architekturę także na banknotach euro. Europejski Bank Centralny rozważa projekty przedstawiające ptaki i rzeki z całej Europy.
Po konkursie z 2025 roku, w którym projektanci z UE zgłaszali propozycje, na krótkiej liście tematów znalazły się dwa hasła: „Rzeki i ptaki: odporność dzięki różnorodności” oraz „Kultura europejska: wspólne przestrzenie kultury”. Ostateczna decyzja w tej sprawie ma zapaść w 2026 roku.
„W czasie kryzysu kosztów życia, klimatycznego i przyrodniczego takie drobne zmiany kulturowe mają znaczenie” – podkreśla Fisher. „Pomagają oswoić myśl, że nasz świat przyrody jest czymś, co warto świętować, chronić i w co warto inwestować”.