Cztery zwierzęta wybrano do umieszczenia na nowych brytyjskich banknotach w głosowaniu publicznym, w którym wzięło udział blisko pół miliona osób.
Postaci historyczne, takie jak Winston Churchill, wkrótce ustąpią miejsca rodzimej faunie na brytyjskich banknotach.
REKLAMA
REKLAMA
W przeprowadzonej przez Bank Anglii konsultacji społecznej zwyciężył motyw przyrody. Panel ekspertów wybrał następnie krótką listę roślin i zwierząt, które trafiły pod głosowanie.
Swoją opinię wyraziło pół miliona osób. Wyniki są już znane: maskonur atlantycki, płomykówka, trzmiel ziemny i jeż europejski będą reprezentować dziką przyrodę Zjednoczonego Królestwa i pojawią się jako główne motywy na nowej serii banknotów.
„Przyroda to coś więcej niż tylko sceneria. Jest żywą nicią, która łączy nasze krajobrazy, historię i przyszłość” – mówi szkocki filmowiec przyrodniczy Gordon Buchanan, członek panelu ekspertów przygotowującego listę. „Chronić przyrodę znaczy chronić ciche, odporne tętno samej ziemi.”
Nowe banknoty mogą nie tylko inspirować do ochrony dzikiej przyrody. Mają też wzmocnić bezpieczeństwo gospodarki.
„Kluczowym powodem wprowadzania nowej serii banknotów jest zawsze zwiększenie odporności na fałszerstwa” – mówi Victoria Cleland, główna kasjerka Banku Anglii.
„Przyroda to znakomity motyw z punktu widzenia weryfikacji autentyczności banknotów” – dodaje. – „Pozwala tworzyć zabezpieczenia, które społeczeństwu łatwo rozpoznać i odróżnić.”
Symboliczne uhonorowanie brytyjskiej przyrody: spóźnione, ale znaczące
W pierwszej konsultacji, przeprowadzonej w lipcu 2025 roku, motyw przyrody okazał się najpopularniejszy spośród 44 tys. uczestników i zdobył 60 proc. głosów.
Zastąpi on obecne postaci historyczne na rewersach banknotów: pisarkę Jane Austen, malarza JMW Turnera, naukowca Alana Turinga oraz premiera z czasów II wojny światowej.
„To mocne przypomnienie, jak silnie ludzie czują więź z brytyjską przyrodą i jak bardzo ją cenią” – mówi Ali Fisher, założycielka i dyrektorka firmy doradczej ds. zrównoważonego rozwoju Plans with Purpose. „To piękna okazja, by dosłownie włożyć bioróżnorodność w nasze ręce.”
Motyw Architektury i zabytków zajął drugie miejsce z wynikiem 56 proc. głosów. Dalej były: Wybitne postaci historyczne (38 proc.), Sztuka, kultura i sport (30 proc.), Innowacje (23 proc.) oraz Ważne rocznice i wydarzenia (19 proc.).
„Dziką przyrodę Zjednoczonego Królestwa trudno oddzielić od naszej kultury. Jest obecna w herbach piłkarskich, w folklorze, w naszych wybrzeżach i we wspomnieniach z dzieciństwa” – mówi prezenter i działacz na rzecz przyrody Nadeem Perera, kolejny członek panelu. „Przyznanie jej miejsca na tak symbolicznym nośniku jak nasza waluta wydaje się i spóźnione, i bardzo ważne.”
Jak wybierano zwierzęta na nowe banknoty?
Panel brytyjskich ekspertów od dzikiej przyrody przygotował listę 18 propozycji w trzech kategoriach: ssaki, ptaki oraz płazy, owady i ryby.
W kategorii ptaków do wyboru były: maskonur atlantycki, płomykówka, zimorodek zwyczajny, kulik wielki, dzięcioł duży i bielik. W kategorii płazów, owadów i ryb znalazły się: łosoś atlantycki, rekin olbrzymi, trzmiel ziemny, żaba trawna, husarz władca i motyl przeplatka aurinia.
Prawie 500 tys. osób oddało głosy. Bank Anglii wykorzystał wyniki konsultacji, by wybrać cztery gatunki – po jednym dla każdego nominału banknotu.
Płomykówka (Tyto alba), trzmiel ziemny (Bombus terrestris) i jeż europejski (Erinaceus europaeus) okazały się najpopularniejsze w swoich kategoriach.
Najpopularniejszy spośród zwierząt morskich maskonur atlantycki (Fratercula arctica) został włączony, by urozmaicić zestaw i ułatwić odróżnianie nominałów, a także jako okazja do «uczczenia brytyjskiego wybrzeża».
Na projektach banknotów mogą pojawić się też inne zwierzęta z krótkiej listy. Na awersie pozostanie portret monarchy.
Mniej lubiane gatunki pominięte w ostatecznej selekcji
Organizacja RSPA apelowała, by na nowych banknotach znalazły się „najmniej lubiane” gatunki brytyjskiej fauny – na przykład gołębie, mewy i lisy. Zdaniem organizacji mogłoby to zmienić postrzeganie „niezrozumianych” zwierząt i zachęcić ludzi, by dostrzegli wartość całej przyrody.
„A co z gołębiami, które są naszymi towarzyszami od tysięcy lat, albo szczurami z ich niezwykłą pamięcią, czy nawet mewami o zadziwiającej inteligencji?” – mówi Geoff Edmond, ekspert ds. dzikich zwierząt w RSPCA. „Wszystkie są fascynującymi dzikimi stworzeniami i również zasługują na uznanie.”
Choć gołębie i szczury nie znalazły się na liście, wśród propozycji pojawił się lis rudy obok kuny leśnej, foki szarej, jeża europejskiego, zająca szaraka i delfina butlonosego.
„Świetnie, że Bank Anglii przygotował tak różnorodną listę… choć chętnie zobaczylibyśmy na niej jeszcze więcej zwierzęcych outsiderów” – powiedziała dr Ros Clubb, szefowa działu dzikich zwierząt w RSPCA, komentując ogłoszenie ostatecznej listy.
Kiedy nowe brytyjskie banknoty trafią do obiegu?
Na nowe, „przyrodnicze” banknoty Brytyjczycy mogą jednak poczekać. Bank Anglii wyjaśnia, że zaprojektowanie, przetestowanie i wydrukowanie serii zajmuje kilka lat, tak aby była trwała, wysokiej jakości i dostępna dla wszystkich.
Nie zapadła jeszcze decyzja, które zwierzę trafi na który nominał.
Przewiduje się, że pierwszy nominał z kolejnej serii zostanie wprowadzony do obiegu w najbliższych latach.
Od Norwegii po Szwajcarię: które europejskie kraje stawiają na przyrodę na banknotach?
Bank Anglii nie będzie pierwszym w Europie, który da przyrodzie miejsce na swoich banknotach. Na szkockich już dziś widnieją m.in. makrele, wydry i rude wiewiórki.
Najświeższa seria norweskiej korony upamiętnia długą linię brzegową kraju. Znalazły się na niej motywy fal oraz dorsz atlantycki i śledź.
Szwajcaria już w 2016 roku zaczęła odchodzić od wizerunków znanych osobistości na banknotach. Motywami jednej z serii «wiele oblicz Szwajcarii» stały się wiatr, woda i światło. Na tamtejszej walucie pojawiły się motyle, Alpy i nasiona dmuchawca, a kolejna seria, planowana na lata 30., ma jeszcze mocniej eksponować rodzime rośliny i alpejskie krajobrazy.
Motywy przyrodnicze mogą w przyszłości zastąpić architekturę także na banknotach euro. Europejski Bank Centralny rozważa projekty z ptakami i rzekami z całego kontynentu.
Po konkursie, w którym projektanci z UE zgłaszali swoje propozycje w 2025 roku, na krótkiej liście znalazły się dwa motywy: «Rzeki i ptaki: odporność w różnorodności» oraz «Kultura europejska: wspólne przestrzenie kultury». Ostateczna decyzja ma zapaść w 2026 roku.
„W czasie kryzysu kosztów utrzymania, klimatu i przyrody takie drobne zmiany kulturowe mają znaczenie” – mówi Fisher. „Pomagają oswajać myśl, że nasz świat przyrody warto celebrować, chronić i inwestować w niego.”