Nowe badanie wskazuje, że osoby silniej narażone na zanieczyszczenie powietrza mogą być bardziej zagrożone rozwojem choroby Alzheimera.
Osoby bardziej narażone na zanieczyszczenie powietrza są w większym stopniu zagrożone rozwojem choroby Alzheimera, wynika z nowego badania.
REKLAMA
REKLAMA
Udokumentowano, że narażenie na zanieczyszczenie powietrza zwiększa ryzyko choroby Alzheimera oraz kilku częstych schorzeń przewlekłych, takich jak nadciśnienie tętnicze, udar mózgu i depresja.
Te choroby przewlekłe również wiążą się z chorobą Alzheimera. Do niedawna nie było jasne, czy zanieczyszczenie powietrza wywołuje te schorzenia, które następnie prowadzą do otępienia, czy też same choroby przewlekłe nasilają uszkodzenia mózgu powodowane przez zanieczyszczenia.
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie PLOS Medicine wykazało, że narażenie na zanieczyszczenie powietrza wiązało się ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera.
Zespół badawczy z Uniwersytetu Emory w Stanach Zjednoczonych przeanalizował dane ponad 27 mln osób w wieku co najmniej 65 lat z lat 2000–2018. U około 3 mln z nich rozwinęła się w tym czasie choroba Alzheimera.
Jednocześnie naukowcy ocenili częstość trzech typowych chorób współistniejących – nadciśnienia, udaru mózgu i depresji – aby sprawdzić, czy odgrywają rolę w początku choroby Alzheimera.
Porównali te wyniki z poziomami drobnego pyłu zawieszonego w powietrzu (PM₂.₅), na który badani byli narażeni w zależności od miejsca zamieszkania.
Drobny pył zawieszony jest niebezpieczny, ponieważ może przenikać głęboko do płuc i do krwiobiegu. Jego typowe źródła to emisje z pojazdów, elektrownie, działalność przemysłowa, pożary lasów oraz spalanie drewna lub paliw kopalnych w gospodarstwach domowych.
Autorzy podkreślają, że badanie wskazuje na bezpośredni wpływ zanieczyszczenia powietrza na mózg, a nie działanie pośrednie za pośrednictwem innych chorób przewlekłych.
Związek między zanieczyszczeniem powietrza a chorobą Alzheimera był silniejszy u osób, które przeszły udar mózgu.
„Nasze wyniki sugerują, że osoby z przebytym udarem mogą być szczególnie wrażliwe na szkodliwe skutki zanieczyszczenia powietrza dla zdrowia mózgu. To pokazuje ważne powiązanie między czynnikami środowiskowymi i naczyniowymi” – stwierdzili autorzy badania.
Wykazano też, że długotrwałe narażenie na pył zawieszony zwiększa ryzyko chorób przewlekłych, takich jak schorzenia sercowo-naczyniowe, nadciśnienie i zaburzenia zdrowia psychicznego.
Badanie ma jednak ograniczenia. Poziomy zanieczyszczenia mierzono według kodu pocztowego, a nie dla konkretnych adresów. Uwzględniono jedynie stężenia na zewnątrz budynków, pomijając zanieczyszczenia związane z gotowaniem, ogrzewaniem i innymi potencjalnymi źródłami pyłu w domach.
„Ponieważ badanie opiera się na ogólnych szacunkach poziomu zanieczyszczeń i dokumentacji medycznej, ma istotne ograniczenia, ale jego wyniki wpisują się w rosnący zasób dowodów, że zanieczyszczenie powietrza jest modyfikowalnym czynnikiem ryzyka demencji” – powiedział Mark Dallas z University of Reading, który nie brał udziału w badaniu.
Dodał, że w gruncie rzeczy badanie potwierdza prostą zasadę: powietrze, którym oddychamy przez wiele lat, wpływa na to, jak starzeje się nasz mózg.
Walka z zanieczyszczeniem powietrza
Wiele państw na świecie wyznaczyło sobie cele ograniczenia poziomu zanieczyszczeń powietrza. Większości z nich będzie jednak trudno osiągnąć wymagane wartości do 2030 roku.
Globalne cele dotyczące poziomu pyłu zawieszonego określono w Światowych wytycznych dotyczących jakości powietrza (AQGs) Światowej Organizacji Zdrowia z 2021 roku.
Plan działań WHO na 2025 rok, przyjęty przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia, zakłada, że do 2040 roku liczba zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza, w dużej mierze powodowanym drobnym pyłem zawieszonym, spadnie o 50 proc. w porównaniu z poziomem z 2015 roku.
„Wnioski z tego amerykańskiego badania mają znaczenie globalne. Zanieczyszczenie powietrza to wyzwanie, z którym musimy zmierzyć się wspólnie. Ustanowienie bardziej rygorystycznych, opartych na zdrowiu norm jakości powietrza oraz ograniczenie narażenia pomogłyby chronić nie tylko nasze płuca, ale i mózg, a także mogłyby zmniejszyć ogólne ryzyko demencji” – powiedziała Sheona Scales, dyrektorka ds. badań w Alzheimer’s Research UK, która nie uczestniczyła w badaniu.
Na świecie rośnie liczba przypadków choroby Alzheimera
Na całym świecie z demencją żyje ponad 55 mln osób, przy czym choroba Alzheimera odpowiada za nawet 70 proc. przypadków, wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia.
W 2025 roku w Europie z demencją żyło około 12,1 mln osób, przy czym kobiety były nieproporcjonalnie dotknięte – stanowiły około 66 proc. przypadków.
W związku ze starzeniem się społeczeństw prognozuje się, że liczba chorych na świecie będzie dalej rosła.