Robak gwinejski może zostać drugą, po ospie prawdziwej, chorobą człowieka uznaną za zwalczoną; w 2025 r. na świecie zgłoszono tylko 10 zachorowań.
W 2025 r. na całym świecie zgłoszono zaledwie 10 zachorowań na drakunkulozę u ludzi – to najniższy wynik w historii i ważny krok na drodze do całkowitej eradykacji choroby.
Carter Center, amerykańska organizacja non profit stojąca na czele światowej kampanii na rzecz zwalczenia drakunkulozy, ogłosiła te wstępne dane, co przybliża chorobę do miana drugiej w historii uznanej za całkowicie wyeliminowaną.
Drakunkuloza, znana też jako robaczyca gwinejska, to choroba pasożytnicza przenoszona przez skażoną wodę pitną.
Powoduje bolesny pęcherz, z którego po 10–14 miesiącach od zakażenia powoli wydostaje się robak, zwykle z dolnej części nogi.
„Drakunkuloza przynosi ogromne cierpienie – nie tylko samym chorym, lecz także ich rodzinom i całym społecznościom” – powiedział Adam Weiss, szef programu zwalczania drakunkulozy w Carter Center, po ogłoszeniu wyników.
Dodał, że każda osoba dotknięta tą chorobą przeżyła coś, czemu można było całkowicie zapobiec.
„Postęp osiągnięty w tym roku dodaje nam energii, ale jedyną akceptowalną liczbą jest zero, dlatego nasze zaangażowanie w doprowadzenie tej misji do końca pozostaje niezachwiane” – podkreślił Weiss.
W 1986 r., gdy Carter Center zintensyfikowało działania na rzecz eradykacji drakunkulozy, na świecie notowano szacunkowo 3,5 mln zachorowań rocznie.
Aby uznać chorobę za eradykowaną, każde państwo na świecie musi otrzymać certyfikat wolności od zakażeń u ludzi i zwierząt – nawet te kraje, w których nigdy nie stwierdzono transmisji.
Państwo jest oficjalnie wolne od choroby, jeśli przez co najmniej trzy kolejne lata nie odnotuje ani jednego przypadku zakażenia u ludzi ani zwierząt.
Do tej pory Światowa Organizacja Zdrowia za wolne od drakunkulozy uznała 200 państw; certyfikatu wciąż nie uzyskało tylko sześć: Angola, Czad, Etiopia, Mali, Sudan Południowy i Sudan.
Spośród 10 wstępnie odnotowanych w 2025 r. zachorowań u ludzi dwa przypadki wykryto w Sudanie Południowym, a po cztery w Czadzie i Etiopii.
Angola, Kamerun, Republika Środkowoafrykańska i Mali już drugi rok z rzędu nie zgłosiły żadnego przypadku u ludzi.
Czysta woda kluczem do eradykacji
Ponieważ nie ma ani szczepionki, ani skutecznego leczenia przyczynowego drakunkulozy, kluczowe znaczenie w osiągnięciu obecnego stanu mają działania profilaktyczne i nadzór epidemiologiczny.
Światowa Organizacja Zdrowia jako priorytet traktuje zapewnienie bezpiecznej wody pitnej z zabezpieczonych studni i odwiertów oraz stosowanie filtrów materiałowych i rurkowych w gospodarstwach domowych pozbawionych czystej wody.
Osoby zakażone często zanurzają chore kończyny w wodzie, by złagodzić ból. To może pobudzić robaka do uwalniania larw, które zanieczyszczają wodę i uruchamiają cykl transmisji od początku.
Kolejne choroby blisko eradykacji
Jak dotąd oficjalnie eradykowana została tylko ospa prawdziwa, ale kilka zaniedbanych chorób tropikalnych jest już bardzo blisko tego celu.
Obok drakunkulozy Światowa Organizacja Zdrowia chce do 2030 r. doprowadzić do eradykacji także malinicy (yaws).
Malinica to bakteryjna infekcja, która dotyka głównie dzieci poniżej 15. roku życia i szerzy się przez kontakt z otwartymi zmianami skórnymi. Nie opracowano przeciw niej szczepionki, ale chorobę można leczyć antybiotykami.
W 2025 r. WHO uznała 136 państw za wolne od transmisji tej choroby – to ogromny postęp w porównaniu z zaledwie jednym krajem w 2020 r.