Eksperci zaapelowali do europejskich supermarketów o bardziej roślinną ofertę. Ma to ograniczyć emisje i obniżyć koszty.
Europejskie supermarkety mogą przesądzić o tym, jak bardzo system żywnościowy wpływa na klimat, jednak eksperci ostrzegają, że niewiele sieci poważnie podchodzi do ograniczania emisji.
Żywność i rolnictwo odpowiadają za jedną trzecią globalnych emisji gazów cieplarnianych, ustępując jedynie spalaniu paliw kopalnych. Badanie z 2023 roku opublikowane w czasopiśmie Nature wykazało, że sposób, w jaki ludzie produkują i konsumują żywność, może do roku 2100 dołożyć niemal 1°C ocieplenia atmosfery.
„Supermarkety mają moc kształtowania zdrowszego, przyjaznego klimatowi systemu żywnościowego” – mówi Charlotte Lineebank, dyrektorka think tanku Questionmark. „Mimo kilku liderów branża daleka jest od pełnego wykorzystania swojej siły oddziaływania”.
Jak supermarkety mogą być bardziej przyjazne klimatowi?
Questionmark, we współpracy z WWF, ProVeg International i Madre Brava, porównał 27 sieci supermarketów w Europie. Uwzględniono sześć państw UE (Francja, Niemcy, Niderlandy, Polska, Hiszpania, Szwecja) oraz Szwajcarię i Wielką Brytanię.
Badacze przygotowali „superlistę” na podstawie dwóch kryteriów. Pierwsze to zgodność planów klimatycznych sieci z Porozumieniem paryskim, które ma ograniczyć wzrost globalnej temperatury do 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Drugie to wysiłki na rzecz przesunięcia sprzedaży białka w kierunku diet bogatych w produkty roślinne.
Im bardziej przejrzysta jest sieć i im więcej wyznacza celów, tym wyżej wypada w ocenach. Na przykład supermarket może uzyskać wysoką notę we wskaźniku Planu klimatycznego, jeśli ma ambitne cele redukcji emisji.
Podobnie, może osiągnąć wysoki wynik we wskaźniku przejścia na białko roślinne, jeśli raportuje udział produktów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego w całkowitym wolumenie sprzedaży.
Mięso, szczególnie wołowina i baranina, naukowcy często wskazują jako jednego z największych sprawców szkód środowiskowych. Według CO2 Everything, porcja 100 g wołowiny odpowiada przejechaniu 78,7 km i oznacza emisję 15,5 kg ekwiwalentu CO2.
Najlepsze europejskie supermarkety pod względem zrównoważenia
Raport ostrzega, że emisje wielu sieci wciąż rosną, ale dwie trzecie z nich dostrzega swoją rolę w przechodzeniu na bardziej roślinne diety.
Supermarkety w Niemczech i Niderlandach wydają się nadawać tempo europejnej transformacji systemu żywności. Liderzy tacy jak Albert Heijn, Lidl (w czterech krajach), Jumbo, REWE i Aldi Süd wykazali najsilniejsze zobowiązania do ograniczania emisji poprzez zmianę struktury sprzedaży białka.
Do tej pory tylko pięć sieci (ICA, Jumbo, Kaufland, Migros i REWE) zdołało zmniejszyć emisje od czasu rozpoczęcia raportowania.
Lidl w Niderlandach zwyciężył, za nim Lidl w Polsce oraz Albert Heijn w Niderlandach. Najgorzej wypadł E.Leclerc we Francji, następnie Coop w Szwecji i Aldi Nord w Niemczech. Pełna lista wygląda tak:
- Lidl - Niderlandy
- Lidl - Polska
- Albert Heijn - Niderlandy
- Jumbo - Niderlandy
- Lidl - Niemcy
- Lidl - Hiszpania
- Ewe - Niemcy
- Aldi Süd - Niemcy
- Denner - Szwajcaria
- Migros - Szwajcaria
- Tesco - Wielka Brytania
- Carrefour - Francja
- Carrefour - Hiszpania
- ICA - Szwecja
- Kaufland - Niemcy
- Edeka - Niemcy
- Sainsbury’s - Wielka Brytania
- Coop Group - Szwajcaria
- Biedronka - Polska
- Intermarché - Francja
- Willys/ Hemkōp - Szwecja
- Asda - Wielka Brytania
- Dino - Polska
- Mercadona - Hiszpania
- Aldi Nord - Niemcy
- Coop - Szwecja
- E.Leclerc - Francja
Supermarkety a neutralność klimatyczna
Dr Joanna Trewern z ProVeg International mówi, że raport pokazuje, iż czołowi sprzedawcy zaczynają dostrzegać swoją rolę w umożliwianiu konsumentom wyboru „zdrowych i zrównoważonych diet bogatych w rośliny”, jednak ostrzega, że do powszechnego podjęcia tego wyzwania przez sieci w całej Europie jeszcze daleka droga.
„Bez ambicji i przejrzystości supermarketów w sprawie diet roślinnych brakuje kluczowego elementu planu ograniczania najgorszych skutków zmian klimatu” – dodaje dr Trewern.
„Skoro żywność pochodzenia zwierzęcego przeciętnie odpowiada za 50 proc. emisji supermarketów, sieci nie będą w stanie osiągnąć własnych celów neutralności klimatycznej.”
Nico Muzi z Madre Brava podziela tę opinię, przekonując, że supermarkety mogą odegrać pozytywną rolę w osiąganiu celów klimatycznych, sprzedając więcej produktów roślinnych.
„Dbając o zdrowie swoich klientów, dbają też o planetę i własne interesy, bo więcej roślin to niższe emisje i niższe koszty” – dodaje.