Coraz więcej Europejczyków traci wiarę w przyszłość państwowych emerytur. Badania pokazują, że mieszkańcy największych krajów UE obawiają się, iż system nie przetrwa próby starzejących się społeczeństw.
Starzenie się społeczeństw Unii Europejskiej coraz wyraźniej podważa zaufanie do przyszłości państwowych systemów emerytalnych.
Choć Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do rozwijania prywatnych form oszczędzania na starość, większość obywateli Francji, Niemiec, Hiszpanii i Włoch uważa, że publiczne emerytury w obecnym kształcie staną się w przyszłości nieosiągalne.
Badanie YouGov pokazuje, że respondenci nie tylko krytycznie oceniają poziom świadczeń, uznając je za zbyt niskie, ale również sprzeciwiają się wielu propozycjom reform.
Szczególnie niepopularne pozostaje podniesienie wieku emerytalnego. Jednocześnie dane OECD wskazują na rosnące obciążenie finansów publicznych.
Najwięcej na emerytury wydają Grecja i Włochy, gdzie nakłady sięgają około 16 procent PKB. Tuż za nimi plasują się Austria, Francja i Portugalia z wydatkami na poziomie 13–14 procent.
Poczucie niepewności jest szczególnie silne wśród osób aktywnych zawodowo. Dwie trzecie ankietowanych we Francji, Niemczech i Hiszpanii uważa, że system emerytalny nie będzie w stanie zapewnić świadczeń osobom, które dziś mają 30 lub 40 lat.
Odmiennie sytuację postrzegają obecni emeryci, którzy częściej deklarują wiarę w stabilność państwowych finansów.
Czy istnieje konsensus w sprawie rozwiązania?
Obawy o przyszłe dochody na emeryturze są powszechne w całej Europie.
Ponad 70 procent pracujących Włochów i Polaków nie wierzy, że po zakończeniu kariery zawodowej będzie w stanie utrzymać dotychczasowy standard życia.
We Francji i Hiszpanii podobne wątpliwości deklaruje odpowiednio 66 i 64 procent badanych.
Choć skala problemu jest powszechnie dostrzegana, poparcie dla konkretnych działań naprawczych pozostaje ograniczone.
Najczęściej akceptowane są rozwiązania, które nie oznaczają bezpośrednich strat finansowych.
Respondenci wskazują przede wszystkim na potrzebę wspierania starszych pracowników w pozostawaniu na rynku pracy oraz na obowiązek dodatkowego oszczędzania w ramach prywatnych lub pracowniczych programów emerytalnych.
Preferencje różnią się jednak w zależności od kraju. W Polsce największe poparcie zyskały instrumenty wspierające aktywność zawodową osób starszych, natomiast w Niemczech dominowała aprobata dla dodatkowych składek na emerytury prywatne lub zakładowe.
Włochy jako jedyne wyraźnie opowiedziały się za ograniczeniem lub likwidacją świadczeń państwowych dla emerytów o wysokich dochodach.
Największy sprzeciw budzą natomiast propozycje podnoszenia podatków dla osób w wieku produkcyjnym, cięcia wydatków na usługi publiczne dla seniorów oraz obniżania świadczeń dla wszystkich emerytów.
Jakie są plany UE dotyczące rozwiązania tego problemu?
Większość państw Unii opiera swoje systemy emerytalne na modelu repartycyjnym, w którym bieżące składki pracujących finansują wypłaty dla obecnych emerytów.
Model ten coraz trudniej utrzymać w warunkach spadającej liczby osób w wieku produkcyjnym i rosnącej popularności niestandardowych form zatrudnienia.
Szczególnie narażone na ryzyko niskich świadczeń są kobiety, których średnie dochody emerytalne są o 24,5 procent niższe niż mężczyzn.
Komisja Europejska proponuje dwutorowe podejście do problemu. Zakłada ono jednoczesne zwiększanie indywidualnych oszczędności emerytalnych oraz uruchomienie nawet 10 bilionów euro zgromadzonych w bankach na terenie UE.
Kapitał ten miałby zostać wykorzystany do finansowania kluczowych celów strategicznych Wspólnoty, w tym bezpieczeństwa, obronności oraz transformacji cyfrowej i klimatycznej.