Odchodzenie od paliw kopalnych (TAFF) stało się jednym z głównych punktów spornych na dorocznym szczycie klimatycznym ONZ.
Ze najnowszej wersji projektu porozumienia COP31 usunięto wszystkie wzmianki o paliwach kopalnych, mimo rosnącej presji, by uzgodnić plan odejścia od nich.
Współgospodarz szczytu, Australia, przedstawiła w czwartek (19 listopada) projekt porozumienia, który usuwa wcześniejsze propozycje wzywające państwa do przyspieszenia odchodzenia od węgla, ropy i gazu – głównych czynników zmian klimatu.
Blisko 200 państw uczestniczących w dorocznym szczycie klimatycznym ONZ ma czas do jutra (20 listopada), by wypracować ostateczne porozumienie, jednak analitycy spodziewają się, że rozmowy mogą się przedłużyć.
Decyzje COP31 wymagają konsensusu wszystkich stron, co zwykle oznacza powolne, stopniowe postępy.
To sytuacja déjà vu po ubiegłorocznym szczycie COP30 w Belém, gdzie zapis o odejściu od paliw kopalnych (TAFF) został usunięty z finałowego dokumentu po sprzeciwie krajów eksportujących paliwa kopalne.
COP31 unika tematu paliw kopalnych
Po kilku dniach napiętych konsultacji przewodnicząca negocjacjom Australia opublikowała okrojony tekst, o połowę krótszy od pierwotnej wersji, z nowymi sformułowaniami i propozycjami w sprawie najbardziej spornych kwestii.
Zawiera on m.in. apel o zwiększenie udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii na świecie do 35 proc. do 2035 roku – to kluczowa inicjatywa gospodarza COP31, Turcji.
Zobowiązanie „35 × 35” jest krytykowane, ponieważ nie precyzuje, że dodatkowa moc ma pochodzić wyłącznie z odnawialnych źródeł energii.
Dotąd nie doprecyzowano punktu wyjścia ani celu dla potrojenia finansowania działań adaptacyjnych, mimo że opublikowany tuż przed szczytem raport Programu ONZ ds. Środowiska (UNEP) ostrzega, iż nawet trzykrotne zwiększenie obecnego międzynarodowego publicznego finansowania adaptacyjnego pokryłoby jedynie 23–29 proc. potrzeb krajów rozwijających się.
Projekt porozumienia zawiera także uznanie „najlepiej dostępnej wiedzy naukowej” oraz odniesienie do prac Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), co jest jedną z kluczowych osi sporu na COP31.
COP31 została „uciszona”
„Jeśli utrzyma się najnowsza wersja tekstu COP31, będzie to widmo szczytu” – ostrzega Mohamed Adow, założyciel i dyrektor think tanku klimatycznego Power Shift Africa.
Napisał na LinkedInie: „Szczyt nie będzie miał nic, czym mógłby udokumentować to, co się tu wydarzyło. Po postępie dokonanym w 2023 roku na COP28 w Dubaju, gdzie po raz pierwszy wspomniano o paliwach kopalnych, teraz nie ma już żadnej wzmianki o «f-word».”
Mimo że TAFF zniknął z projektu porozumienia, kilka państw opublikowało własne mapy drogowe przejścia na czystą energię.
11 listopada Finlandia potwierdziła swoje zaangażowanie w TAFF, publikując krajową mapę drogową i idąc w ślady Francji, Niemiec oraz Niderlandów.
Prawie tydzień później (17 listopada) Dania, Portugalia, Luksemburg i Hiszpania ogłosiły własne krajowe plany.
Choć „zawsze można mieć nadzieję i walczyć”, aby TAFF został wpisany do decyzji końcowej, „dla nas nie jest to ostateczne kryterium sukcesu” – powiedziała dziennikarzom w poniedziałek (16 listopada), jeszcze przed publikacją projektu, sekretarz stanu w niemieckim Ministerstwie Środowiska Heike Henn. „Sukces polega na działaniu, na tworzeniu rosnącej koalicji” – dodała.