Badanie Harvardu pokazuje, że same zobowiązania mogą nie wystarczyć, choć negocjatorzy COP31 naciskają na czystszą energię w centrach danych.
Od lat aktywiści i eksperci ostrzegają przed wpływem centrów danych na środowisko. Teraz badanie Harvarda pokazało ich ślad węglowy w zaskakujący sposób.
Według badaczy (źródło w Angielski) z tej prestiżowej uczelni, energia zużyta w ciągu roku przez 403 największe centra danych w USA wygenerowała tyle CO2, co cały Dania – kraj liczący zaledwie sześć milionów mieszkańców.
W jednym z pierwszych badań, które szacują zużycie energii i emisje hiperskalowych centrów danych po wybuchu popularności sztucznej inteligencji, naukowcy obliczyli, że ich zużycie energii elektrycznej wytworzyło 25,7 mln ton CO2 między majem 2024 a kwietniem 2025 roku.
To około dwa–trzy razy więcej niż wcześniejsze szacunki oparte na danych z 2018 roku. Ponad połowa energii pochodziła z paliw kopalnych, które podgrzewają klimat – głównie z gazu ziemnego i węgla.
„Cofamy się, zamiast zbliżać do celu ograniczenia emisji CO2” – powiedziała agencji AP Francesca Dominici, profesor biostatystyki na Harvardzie.
Badanie pojawia się dokładnie w momencie, gdy negocjatorzy COP31 uruchamiają dobrowolne zobowiązanie, wzywając operatorów centrów danych do korzystania z czystszej energii i ujawniania swojego wpływu na środowisko.
Jednocześnie Europa przygotowuje się do własnego boomu centrów danych.
W Europie trwa boom centrów danych
W ciągu najbliższych siedmiu lat UE chce potroić moce swoich centrów danych, by móc konkurować w globalnym wyścigu AI. Boom budowlany już ruszył. Firma doradcza CBRE przewiduje, że w samym 2026 roku europejskie moce wzrosną o 20 procent.
Miasta takie jak Londyn, Frankfurt i Paryż stały się już dużymi hubami, a niedobory energii wymusiły zamknięcie części nowych projektów w innych miejscach – w tym w Amsterdamie i Dublinie – co skłoniło inwestorów do szukania alternatywnych lokalizacji.
W Finlandii ogłoszono w ostatnich latach 145 projektów centrów danych w całym kraju – 60 tylko w tym roku. W Hiszpanii planowanych jest ponad 50 obiektów, z czego 17 już powstaje.
Włochy również przyciągają deweloperów. W Apulii lokalne władze otrzymały 29 wniosków o podłączenie do sieci elektroenergetycznej potencjalnych centrów danych, a CBRE podaje, że do 2028 roku Mediolan ma wyprzedzić Dublin i stać się piątym co do wielkości rynkiem centrów danych w Europie.
Rozbudowa centrów danych ma swoją cenę
IEA szacuje, że do 2030 roku centra danych będą odpowiadać za 10 procent dodatkowego zapotrzebowania na energię elektryczną w UE, co obciąży jej starzejące się sieci energetyczne.
Mieszkańcy zgłaszają też poważne obawy dotyczące zużycia wody, hałasu oraz powierzchni ziemi oddawanej pod centra danych – oraz innych skutków.
W lipcu rząd Wielkiej Brytanii unieważnił decyzję lokalnego samorządu i zatwierdził wart 585 mln euro plan przekształcenia dawnego browaru Truman w we wschodnim Londynie w kompleks o mieszanym przeznaczeniu, złożony ze sklepów, biur, mieszkań i centrum danych. (źródło w Angielski)
Aktywiści (źródło w Angielski) wyszli na ulice, protestując, że samo centrum danych może zużywać tyle energii, co 15 tys. domów. Projekt przewiduje jednak powstanie tylko 44 nowych mieszkań – z czego sześć na wynajem socjalny.
W październiku ponad 1000 osób, reprezentujących około 40 lokalnych komitetów, zebrało się w Mediolanie, by zaprotestować przeciwko ekspansji centrów danych we Włoszech i domagać się wstrzymania nowych inwestycji.
Niespełna miesiąc później aktywiści wdarli się na plac budowy Microsoftu w Amsterdamie, wspięli się na żuraw, odpalili flary i starli się z policją.
W listopadzie koalicja Stop Dirty Data Centres (źródło w Angielski) – zrzeszająca ponad 100 organizacji środowiskowych, obrońców praw cyfrowych i grup lokalnych – zorganizowała demonstracje w 15 krajach. Domagała się wstrzymania budowy nowych centrów danych, dopóki rządy nie zajmą się ich wpływem na rachunki za media, mieszkalnictwo i zasoby.
Jak Europa chce ograniczyć wpływ na środowisko
Badacze z Harvardu wykazali, że ślad środowiskowy centrum danych w dużej mierze zależy od miejsca budowy. Na przykład ta sama ilość energii generowała ponad dwukrotnie więcej emisji w stanie Wyoming, gdzie prąd pochodzi głównie z węgla, niż w stanie Oregon, gdzie ważną część miksu stanowi hydroenergia.
Ustalili też, że operatorzy rzadko ujawniają swoje zużycie energii, co utrudnia obliczenie emisji dla poszczególnych obiektów.
UE liczy, że uda się uniknąć podobnych problemów.
Zgodnie z dyrektywą w sprawie efektywności energetycznej (źródło w Angielski) centra danych wykorzystujące co najmniej 500 kilowatów mocy obliczeniowej muszą raportować swoje zużycie energii i wody.
We wrześniu Komisja Europejska zaproponowała wprowadzenie ocen efektywności energetycznej i wodnej w skali od A do G, podobnych do oznaczeń stosowanych na sprzęcie gospodarstwa domowego.
Część operatorów twierdzi, że również szuka sposobów na ograniczenie swojego wpływu.
W Portugalii na przykład firma Start Campus buduje kompleks centrów danych o mocy 1,2 gigawata w Sines (źródło w Angielski), który wykorzystuje do chłodzenia wodę morską. Z kolei w Helsinkach (źródło w Angielski) miejska spółka energetyczna planuje odzyskiwać tyle ciepła odpadowego z nowego centrum danych, by po pełnym uruchomieniu ogrzewać rocznie około 70 tys. mieszkań.