Śledź nas
Reklama

Pandemia w World of Warcraft, którą badali epidemiolodzy: historia zaklęcia Corrupted Blood

Dolores Reyes po raz pierwszy od 4 miesięcy obejmuje ojca, José Reyesa, podczas wznowienia wizyt w domu opieki w Barcelonie 22 czerwca 2020 r.
Dolores Reyes obejmuje swojego ojca, José Reyesa, po raz pierwszy od 4 miesięcy, z okazji wznowienia wizyt w domu opieki w Barcelonie 22 czerwca 2020 r. -  Prawo autorskie  AP Photo
Prawo autorskie AP Photo
Przez Cristian Caraballo
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

W 2005 roku błąd w kodzie wywołał plagę w World of Warcraft, którą epidemiolodzy wykorzystali do badania zachowań ludzi podczas epidemii, a COVID-19 znów przywróciła ją na pierwszy plan.

Powrót do klasycznego Azeroth. Z taką obietnicą Blizzard wypuścił 4 listopada na świat „World of Warcraft Forever”. Dla jednych był to powrót do dawnych czasów, wykorzystanie nostalgii jako siły napędowej sprzedaży, a dla innych tamten okres nierozerwalnie kojarzy się z pandemią.

REKLAMA
REKLAMA

We wrześniu 2005 roku błąd w kodzie zamienił zaklęcie Sangre Corrupta (Corrupted Blood), zaprojektowane na jedną walkę w grze z bossem w lochu, w zakaźną chorobę, która rozprzestrzeniła się po wirtualnych miastach gry. Błąd doprowadził do śmierci tysięcy postaci, a dwa lata później trafił na okładkę czasopisma „The Lancet Infectious Diseases”.

Epidemiolodzy zobaczyli w Azeroth zjawisko, którego inaczej nie dałoby się odtworzyć. Modele specjalistów ochrony zdrowia świetnie opisują, jak patogen przechodzi z jednej osoby na drugą, ale nie pokazują ludzkich zachowań – tego, co ludzie robią, gdy wiedzą, że mogą się zarazić. A bez żadnego planu miliony graczy pokazywały to na żywo.

Jak rozprzestrzeniła się Sangre Corrupta

Wszystko zaczęło się 13 września, wraz z patchem 1.6 i otwarciem lochu Zul'Gurub dla 20 graczy. Jego ostatni boss, Hakkar, rzucał zaklęcie Sangre Corrupta – efekt, który co kilka sekund odbierał punkty życia i przenosił się na każdego, kto stał w pobliżu. W samej wyprawie był kolejną przeszkodą, którą dało się obejść, ale nie powinien wydostać się poza jej granice. Poza rajdem po prostu nie powinien istnieć.

Wyciekał jednak przez zwierzęta towarzyszące dwóch klas. Łowcy i czarnoksiężnicy mogli odwołać swoje pupile, gdy były zakażone, a potem przywołać je ponownie w stolicy, gdzie efekt uaktywniał się na nowo, w niezmienionej formie. Z perspektywy gracza było to uciążliwe, a z perspektywy epidemiologa – podręcznikowa zoonoza, patogen przeskakujący między zwierzętami i ludźmi, z pupilami jako rezerwuarem.

Postaci sterowane przez samą grę (tzw. NPC), takie jak strażnicy czy sprzedawcy, zarażały się, ale nie chorowały, więc były nieśmiertelne i bezobjawowe. Byli to bezobjawowi nosiciele ustawieni w miejscach o największym ruchu. Tyfusową Mary z Forjaz był strażnik.

Miasta zamieniły się w prawdziwe cmentarzyska ciał
Miasta zamieniły się w prawdziwe cmentarzyska ciał Reddit

Brakowało już tylko transportu, a gra ułatwiała sprawę. Każda postać mogła natychmiast przenieść się z jednego miasta do drugiego i wielu robiło to będąc zakażonymi. Eric Lofgren i Nina Fefferman, autorzy artykułu w „The Lancet”, porównali ten skok do dżumy, która podróżowała z mongolskimi oddziałami, oraz do cholery z XIX wieku. W zatłoczonych stolicach skala zarażeń zależała od gęstości ludzi, jak w każdym prawdziwym mieście. Obliczyli, że w tych ośrodkach współczynnik reprodukcji sięgał 100 zakażeń na godzinę, liczby, którą sami uznali za niemożliwą dla realnego patogenu.

Dla postaci na wysokim poziomie (w świecie rzeczywistych patogenów byłaby to osoba w średnim wieku, bez chorób przewlekłych) choroba była czymś w rodzaju przeziębienia. Dla postaci niskopoziomowych (osób z chorobami, seniorów...) oznaczała śmierć w kilka sekund. Jak w wielu epidemiach, to najbardziej narażeni ponieśli największe straty.

„World of Warcraft” miał wtedy ponad cztery miliony subskrybentów. 16 września Blizzard przyznał na swoich forach, że zna problem, i spróbował tego, co zrobiłaby każda władza sanitarna – postawił bariery kwarantanny wokół najmocniej dotkniętych obszarów.

To nie zadziałało. Choroba była zbyt zaraźliwa, nie dało się naprawdę odciąć części mapy, a gracze nie zamierzali współpracować. Ostatecznie firma sięgnęła po rozwiązanie, którego żadne ministerstwo zdrowia nie ma pod ręką, i zresetowała świat gry. Po kilku pełnych restartach serwerów i łatce, która uczyniła zwierzęta towarzyszące odpornymi, uznano, że ognisko zostało wygaszone 8 października.

Co Sangre Corrupta pokazała epidemiologii

Według najczęściej powtarzanej wersji Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) w USA zwróciły się do Blizzarda o dane z tego ogniska, przekonane, że chodzi o celową symulację. Nie mieli im czego przekazać. To był błąd, a nikt nie rejestrował przebiegu rozprzestrzeniania się choroby.

Pierwsze badania pojawiły się w 2007 roku. W marcu izraelski epidemiolog Ran Balicer z Uniwersytetu Ben Guriona w Negewie wskazał w czasopiśmie „Epidemiology” (źródło w Hiszpański) podobieństwa do ptasiej grypy, w której ptaki, takie jak kaczki, przenoszą wirusa, nie chorując.

Znalazł je także w przypadku SARS, który w latach 2002–2004 przeskakiwał z kraju do kraju na pokładach samolotów. We wrześniu Lofgren, wówczas student Uniwersytetu Tufts, który przeżył to ognisko na własnej postaci, wraz ze swoją opiekunką naukową, Fefferman, podpisał artykuł okładkowy w „The Lancet Infectious Diseases”.

Te badania wychodziły od dobrze znanego ograniczenia. Modele komputerowe pozwalają eksperymentować na wirtualnych populacjach, ale nie przewidują, co zrobi każdy pojedynczy człowiek, a wypuszczenie prawdziwego patogenu tylko po to, by go obserwować, jest niewyobrażalne. W „World of Warcraft” było inaczej: gracze byli bardzo przywiązani do postaci, w które włożyli setki godzin. Ich zachowania ekonomiczne i społeczne całkiem nieźle przypominały te spoza ekranu.

Dziewczynka poddająca się testowi PCR w kierunku COVID-19
Dziewczynka poddająca się testowi PCR w kierunku COVID-19 AP Photo

Propozycja szła dalej niż tamten przypadek. Postulowano celowo zaprojektowane ogniska, z dobrze znanymi parametrami, wbudowane w grę tak, by jej nie psuły. Serwery miałyby rejestrować, jaką część zakażeń przynoszą poszczególne drogi transmisji, a eksperyment powtarzano by w różnych populacjach graczy, żeby porównywać wyniki. Zgodę można by uzyskać w ramach umów licencyjnych, choć sami przyznawali, że kwestie prywatności i anonimowości pozostają problemem. Uznawali też najbardziej oczywiste ograniczenie: w grze śmierć da się naprawić odrobiną cierpliwości.

Zachowania ludzi w pandemii, wersja Azeroth

To, co obserwowano w tamtych tygodniach, dziś brzmi aż nazbyt znajomo. Wielu graczy uciekło z miast albo przestało się logować. Uzdrowiciele ruszyli do stref ogniska jako pierwsi ratownicy.

Zdaniem autorów prawdopodobnie zmniejszyli oni śmiertelność, ale też wydłużyli epidemię, podtrzymując przy życiu zakażonych. Możliwość wskrzeszenia zachęcała do większego ryzyka – w zdrowiu publicznym mówi się o kompensacji ryzyka (im większe ryzyko, tym ktoś jest ostrożniejszy, i odwrotnie).

Byli tacy, którzy podchodzili z ciekawości i wychodzili zarażeni – profil aż niepokojąco znajomy dla każdego dziennikarza. Inni zarażali się celowo i biegli w najbardziej zatłoczone miejsca. Ten ostatni typ zachowań zainteresował nawet amerykańskich badaczy terroryzmu, którzy dostrzegli w nim sposób na doprecyzowanie modeli opisujących jak napastnicy podejmują decyzje.

Nie brakowało sceptyków. Kilku badaczy wątpiło, czy to, co ktoś robi z krasnoludem na ekranie, przypomina jego zachowanie na ulicy – zwłaszcza gdy śmierć oznacza tylko bieg jako duch do własnego ciała.

Od Azeroth do COVID-19

W marcu 2020 roku, gdy połowa świata żyła w lockdownie, badanie o Sangre Corrupta znów trafiło na pierwsze strony. Lofgren, już na Uniwersytecie Stanowym Waszyngtonu, i Fefferman, na Uniwersytecie Tennessee w Knoxville, znaleźli się w sytuacji, w której znów musieli je tłumaczyć, tym razem na tle prawdziwego ogniska. Podobieństwa były oczywiste.

Nosiciele bezobjawowi przestali być osobliwością z Azeroth i stali się jednym z największych problemów przy COVID-19. Pracownicy ochrony zdrowia grali rolę przeciążonych pierwszych interweniujących. Na dawny zarzut, że w prawdziwym życiu nikt nie zaraża z premedytacją, można było odpowiedzieć zjawiskiem prezentyzmu, czyli chodzenia do pracy mimo choroby, by nie zawieść zespołu – robionym bez złej woli, ale o podobnych skutkach.

Zbieg okoliczności miał w sobie odrobinę czarnego humoru. Zul'Gurub trafił do „WoW Classic”, oficjalnego odtworzenia pierwotnej wersji gry, w kwietniu 2020 roku, w samym środku lockdownu. Plagi nie było, bo Classic działa na kodzie powstałym już po naprawieniu błędu ze zwierzętami towarzyszącymi.

W tym samym miesiącu Elysium, nieoficjalny serwer podtrzymujący pierwotną wersję „WoW”, zrobił coś, czego Blizzard nigdy nie odważył się zrobić. Bez zapowiedzi uruchomił wydarzenie Pandemic in Azeroth, celową epidemię, która zaczęła się od zainfekowanego przedmiotu i pacjenta zero. Wirus obniżał o 5% statystyki postaci i o 10% jej prędkość poruszania się.

Z opublikowanych przez administratorów danych wynikało, że zakażenie objęło 88% graczy, dopóki nie wprowadzono żadnych środków zapobiegawczych. Spadło do 42,2%, gdy wprowadzono mycie rąk, dystans i inne zasady. Nie było to badanie naukowe, ale całkiem nieźle przypominało kontrolowane ognisko, o które prosili Lofgren i Fefferman.

Poza Azeroth pomysł przebił się przede wszystkim do szkół. Whyville, wirtualny świat dla młodzieży w wieku od 8 do 16 lat, co roku przechodzi ognisko Whypox – wymyślonej ospy, która zmienia wygląd awatarów i utrudnia rozmowę. Badaczka Yasmin Kafai latami analizowała reakcje użytkowników, a w 2021 roku jej zespół zaprojektował Spikey-20, wirtualną epidemię, by uczyć młodych, jak szukać informacji i jak się chronić.

„Operation Outbreak” powstało w 2015 roku, w środku epidemii eboli w Afryce Zachodniej. Zainicjowali je profesor z Florydy, Todd Brown, oraz laboratorium Pardis Sabeti w Broad Institute przy MIT i Harvardzie. Aplikacja przenosi fikcyjny patogen przez Bluetooth między telefonami, które znajdują się blisko siebie, a uczniowie muszą go powstrzymać. W 2020 roku przedstawiono ją jako narzędzie pozwalające bezpieczniej otwierać szkoły, a przy okazji automatycznie rejestruje ona dane, których w realnych ogniskach niemal nigdy się nie zbiera.

Najbardziej znanym przykładem jest „Plague Inc.”, gra, w której celem jest wytępienie ludzkości za pomocą patogenu. W 2013 roku CDC zaprosiły jej twórcę, Jamesa Vaughana, na wykład. W styczniu 2020 roku liczba pobrań gry wystrzeliła w Chinach, a pod koniec lutego władze usunęły ją ze sklepu z aplikacjami w tym kraju. W listopadzie tego samego roku studio wypuściło „Plague Inc: The Cure”, tryb, w którym trzeba powstrzymać pandemię. Powstał we współpracy z WHO i pozostawał darmowy, dopóki COVID-19 nie został opanowany.

Minister zdrowia Kenii dezynfekuje ręce podczas wizyty w oddziale izolacyjnym dla chorych na ebolę w Kenii 7 października 2026 roku
Minister zdrowia Kenii dezynfekuje ręce podczas wizyty w oddziale izolacyjnym dla chorych na ebolę w Kenii 7 października 2026 roku AP Photo

Plagi, które nadeszły później

Blizzard nie zapomniał o tym epizodzie. W październiku 2008 roku, tuż przed premierą dodatku „Wrath of the Lich King”, studio zaprogramowało własną epidemię. Skrzynie w Booty Bay zakażały graczy i zamieniały ich w zombie, jeśli nikt nie uleczył ich na czas. Zdarzenie przerwano po mniej niż tygodniu, po skargach osób, które chciały tylko dojść do banku.

Przypadkowe wymknięcia się chorób także nie zniknęły. W lipcu tego roku efekt Withering Contagion, przenosząca się przypadłość z jednego lochu w dodatku Dragonflight, pojawił się nagle w samym Stormwind, na amerykańskim serwerze Moon Guard, aż Blizzard usunął go łatką.

Teraz, od czasu premiery „WoW Forever” sprzed dwóch tygodni, weterani z 2005 roku z niepokojem zerkają na zwierzęta towarzyszące łowców, zastanawiając się, co jeszcze może się wydarzyć.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

HIV wymyka się spod kontroli? W 27 regionach Rosji trwa uogólniona epidemia

ONZ: epidemia eboli i bezpieczeństwo żywnościowe w Kongu są ściśle powiązane

Pierwsza pandemia w historii: starożytne DNA pozwala rozwiązać zagadkę, co spowodowało epidemię sprzed 1500 lat