Zgromadzenie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, zwołane przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską, zgodziło się na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Sędziowie nie zgodzili się natomiast na zatrzymanie i tymczasowe aresztowan
Z komunikatu Trybunału Konstytucyjnego wynika, że decyzję podjęli we wtorek, 17 listopada, sędziowie wybrani przez Sejm obecnej kadencji, rozpatrując wnioski prokuratora generalnego Waldemara Żurka. Decyzję ogłoszono jednak dzień później - w środę 18 listopada, około godziny 17.30.
Za co Święczkowski może odpowiedzieć?
Część zarzutów dotyczy okresu, gdy Święczkowski był pierwszym zastępcą prokuratora generalnego i prokuratorem krajowym. Z komunikatu TK wynika, że zgromadzenie zgodziło się na jego ściganie „za czyny polegające na nadużyciu w trakcie pełnienia funkcji Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego Prokuratora Krajowego uprawnień i uporczywe naruszanie praw pracowników poprzez wielokrotne delegowania dziewięciu prokuratorów”.
Zgoda na uchylenie immunitetu objęła również czyny z tego samego okresu, „polegające na nadużyciu w trakcie pełnienia funkcji Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego Prokuratora Krajowego uprawnień przy prowadzeniu prokuratorskiej kontroli czynności operacyjno-rozpoznawczych i zapoznanie się oraz ujawnienie innym tajemnicy obrończej i zawodowo-adwokackiej”.
Pozostałe sprawy wiążą się z kierowaniem Trybunałem. Sędziowie zgodzili się na ściganie prezesa „za czyn polegający na niedopełnieniu obowiązków w związku ze sprawowaniem funkcji Prezesa Trybunału Konstytucyjnego poprzez niedopuszczanie prawidłowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego do orzekania oraz uporczywego naruszania praw pracowniczych”. Zgoda dotyczy też czynu „polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej innego sędziego”.
Immunitet stracił również wiceprezes Sochański. Wniosek w jego sprawie dotyczył podejrzenia, że uniemożliwiał sędziom TK wybranym przez Sejm wykonywanie obowiązków i naruszał ich prawa pracownicze.
Obaj sędziowie zostali także zawieszeni w pełnieniu funkcji. Prezesowi Święczkowskiemu obniżono wynagrodzenie o 50 proc., a wiceprezesowi Sochańskiemu o 25 proc.
Święczkowski: „Te decyzje są nielegalne”
Po ogłoszeniu uchwał Święczkowski przemawiał do zgromadzonych przed siedzibą Trybunału.
„Niestety, jak zwykle w tej tragikomedii przetrzymano nas do godziny 17.30, po czym ogłoszono, że udzielają zgody na przedstawienie mi zarzutów w trzech sprawach, zawieszają mnie z urzędu i w każdej z tych trzech spraw zawieszają mi wynagrodzenie o 50 proc., czyli łącznie o 150 proc. Ci ludzie mają problemy z matematyką” – mówił.
Prezes TK zakwestionował także legalność uchwał. „Te decyzje są nielegalne, nie wywołują żadnych skutków prawnych. Tam jest decyzja o tym, żeby nie wyrazić zgody na moje zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie. To jest oczywiście taki listek figowy, który ma pokazać, że nie działają pod dyktando polityków i nie są to działania polityczne” – ocenił.
Zapowiedział, że raczej nie będzie odpowiadał na wezwania prokuratury. „Nie możemy temu ulec, nie ma żadnej zgody na moje ściganie, więc najprawdopodobniej – po konsultacji z moimi adwokatami – nie będę się stawiał na żadne wezwanie prokuratorów, dopóki legalne zgromadzenie ogólne sędziów TK nie podejmie takiej decyzji” – podkreślił.
„Nie obawiam się przesłuchania przez prokuratorów, nie obawiam się sądów. Nigdy nie popełniłem żadnego przestępstwa. Wykroczenia drogowe – przyznam, że niejedno. Ale przestępstwa żadnego nie popełniłem. I nikt mnie nie może ścigać za uczciwość, za przestrzeganie Konstytucji i prawa” – przekonywał, przemawiając do zgromadzonych pod TK.
Święczkowski podkreślił w swoim przemówieniu, że nie zamierza rezygnować z powrotu do budynku Trybunału. „Będę kontynuował próby wejścia do TK, będziemy się zastanawiać, co zrobić z quasi-uchwałami, bo oni się tam powołują na ustawę o ustroju sądów powszechnych” – powiedział.
Mówił też o planach działania poza siedzibą TK: „Będziemy musieli działać przez jakiś czas na uchodźstwie, będziemy podejmować działania, one są na bardzo zaawansowanym etapie, żeby mieć jakieś biuro. Będziemy – na ile pozwoli nam wsparcie obywateli i nasze możliwości finansowe prowadzić dalej działalność administracyjną, jeśli chodzi o TK, żeby pracownicy mieli możliwość pobierania wynagrodzeń, żeby pracownicy wiedzieli, kto jest legalnym prezesem TK, a nie kto uzurpuje sobie prawo kierującym TK”.
Żurek: prokuratura może teraz stawiać zarzuty
Do decyzji TK odniósł się na X minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek.
"Trybunał Konstytucyjny zdecydował. Prokuratura może teraz stawiać zarzuty. Nikt nie stoi ponad prawem" - napisał.
Uchwały komentują także politycy opozycji. Zwracają uwagę na brak zgody Trybunału na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie sędziego Święczkowskiego.
"Presja ma sens. Brawa i podziękowania dla obrońców Trybunału Konstytucyjnego. Choć ten komunikat uzurpatorów i tak jest bezprawny, to widać, że ta zorganizowana grupa przestępcza się przestraszyła. I słusznie. Bójcie się odpowiedzialności za to, co zrobiliście!" - komentował decyzję Przemysław Czarnek, poseł Prawa i Sprawiedliwości i kandydat na premiera z ramienia tej partii.
Tło sprawy
Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości i prokurator generalny, w ostatnich tygodniach złożył kilka wniosków o uchylenie immunitetu Święczkowskiemu. W części z nich prosił także o zgodę na zatrzymanie i tymczasowy areszt prezesa TK. Kolejny wniosek wpłynął na początku listopada. W ubiegły piątek Korwin-Piotrowska poinformowała, że jednego z wniosków nie przyjęto z powodu braków formalnych.
Według rzeczniczki prokuratora generalnego prok. Anny Adamiak wnioski dotyczą m.in. bezprawnego wykorzystania materiałów z kontroli operacyjnej i ujawnienia informacji niejawnych w śledztwie w sprawie Pegasusa. Chodzi o lata 2016–2022, gdy Święczkowski był prokuratorem krajowym.
Prokuratura zarzuca mu również przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków. Chodzi o to, że miał nie dopuszczać sędziów TK do wykonywania funkcji i naruszał ich prawa pracownicze, a także delegować prokuratorów z naruszeniem przepisów. Jeden z wniosków dotyczy też zakupu systemu Hermes przez Prokuraturę Krajową. Również w tym przypadku chodzi o podejrzenie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków.
Wnioski trafiły do Trybunału 30 października. Wcześniej przedstawiciele sędziów wybranych przez Sejm obecnej kadencji ogłosili, że TK kieruje sędzia Anna Korwin-Piotrowska jako najstarsza stażem. Wydała ona wówczas zarządzenie o przerwie w czynnościach Święczkowskiego i Sochańskiego.
Przed wtorkowym głosowaniem, 17 listopada, obaj sędziowie mieli zostać wysłuchani w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Żaden się nie stawił. Przyszli za to ich pełnomocnicy, którzy zgłosili zastrzeżenia proceduralne. Po zamknięciu tej części posiedzenia zgromadzenie wróciło do obrad w siedzibie TK.
Również we wtorek Żurek poinformował, że Europejski Trybunał Praw Człowieka odrzucił wniosek Święczkowskiego i Sochańskiego o środek tymczasowy w sprawie odsunięcia ich od czynności. Rzecznik MSZ Maciej Wewiór przekazał w rozmowie z Polską Agencją Prasową, że ETPCz zawiadomił o tym polski rząd. Decyzję jednogłośnie podjęło siedmiu sędziów.
To nie pierwsza próba uchylenia immunitetu Święczkowskiemu. W październiku 2025 roku Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK pod przewodnictwem Sochańskiego nie zgodziło się na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.