Śledź nas
Reklama

Ćwiczenia i post przerywany: co nauka mówi o ochronie mózgu

Naukowcy badają, jak wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzejący się mózg.
Naukowcy badają, jak wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzejący się mózg. -  Prawo autorskie  Cleared/Canva
Prawo autorskie Cleared/Canva
Przez Marta Iraola Iribarren
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Naukowcy badają, jak wybory dotyczące stylu życia wpływają na starzejący się mózg.

Ponieważ ludzie żyją coraz dłużej, porad, jak zachować sprawny umysł w starszym wieku, jest dziś pełno. Nie wszystkie mają jednak równie mocne potwierdzenie w badaniach naukowych.

REKLAMA
REKLAMA

Eksperci na dorocznym zjeździe Society for Neuroscience podkreślali, że zmiany stylu życia mogą chronić mózg przed związanym z wiekiem pogorszeniem. Wskazywali też obszary, w których nauka wciąż nie daje jednoznacznych odpowiedzi.

Rada, by dobrze się odżywiać i ruszać, krąży od dziesięcioleci. Heather Snyder, starsza wiceprezes ds. relacji medycznych i naukowych w Alzheimer’s Association, zaznaczyła jednak, że naukowe rozumienie tego, jak te zachowania wpływają na mózg i wspierają jego zdrowie, ciągle się rozwija.

„Dzięki lepszemu zrozumieniu nauki możemy trafniej formułować nasze zalecenia, zwłaszcza dla osób najbardziej zagrożonych” – powiedziała.

Jak ćwiczenia wpływają na mózg?

Ćwiczenia od dawna kojarzone są z lepszym zdrowiem – od niższego ryzyka chorób serca po lepsze samopoczucie psychiczne.

Czy aktywność fizyczna może też sprzyjać zdrowemu starzeniu się mózgu? I jakie mechanizmy biologiczne stoją za jej wpływem na układ nerwowy?

„Ćwiczenia to silna, niefarmakologiczna interwencja, która wspiera zdrowie mózgu” – powiedziała Fernanda De Felice, profesor w Center for Neurosciences Studies na Queen’s University w Kanadzie.

Dodała, że ruch pomaga zachować objętość mózgu wraz z wiekiem, poprawia przepływ krwi i wpływa na procesy zapalne w mózgu.

„Myśląc o ciele i aktywności fizycznej, zwykle myślimy o pracujących mięśniach. To wydaje się logiczne – wszystkie tkanki i układy są blisko naszych mięśni. Ale dlaczego ćwiczenia są też dobre dla mózgu?”

Odpowiedź, wyjaśnia De Felice, kryje się w komunikacji między mięśniami a mózgiem.

„Ciało potrafi komunikować się z mózgiem” – mówi. – „Gdy nasze ciało nie jest w pełni zdrowe, mózg to wyczuwa. Jeśli jednak stymulujemy organizm, by był sprawny, mózg również odczuwa ten efekt”.

Jaki rodzaj ćwiczeń jest najlepszy dla mózgu?

Choć korzyści z aktywności fizycznej są dobrze udokumentowane, różne formy ruchu inaczej oddziałują na ciało i mózg.

Zdaniem De Felice najważniejsza jest konsekwencja i uczynienie ruchu stałym elementem życia. Światowa Organizacja Zdrowia (źródło w Angielski) zaleca dorosłym co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo.

Wykazano, że ćwiczenia aerobowe korzystnie wpływają zarówno na kondycję fizyczną, jak i na mózg. „Pobudzają przepływ krwi, otwierają barierę krew–mózg i pozwalają dobrym cząsteczkom dotrzeć do mózgu” – powiedziała De Felice.

Trening oporowy i trening interwałowy o wysokiej intensywności (HIIT) także poprawiają funkcję mięśni i zwiększają ich masę. Stymulują wytwarzanie cząsteczek o działaniu neuroprotekcyjnym – dodała.

„Nawet zwykły, umiarkowany spacer ma znaczenie” – zaznaczyła De Felice.

Choć często pojawia się cel 10 000 kroków dziennie, badaczka podkreśliła, że korzyści zdrowotne są widoczne przy niższym poziomie aktywności. Dlatego ważne jest, by pozostać w ruchu, niezależnie od liczby wykonanych kroków.

„Powiedziałabym, że każdy rodzaj ruchu, na każdym poziomie, wszystko, co jesteście w stanie zrobić, by być aktywnym, ma znaczenie. A jeszcze ważniejsza niż liczba kroków jest konsekwencja” – podsumowała.

Czy post przerywany chroni mózg?

Na zdrowie mózgu wpływa nie tylko ruch. Dużą rolę odgrywa też dieta, a naukowcy badają, jak wzorce żywieniowe oddziałują na zdolność mózgu do zdrowego starzenia się.

Niektóre badania sugerują, że post przerywany może korzystnie działać na mózg, między innymi poprzez ograniczenie stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego. Większość danych pochodzi jednak z badań na zwierzętach. Mimo obiecujących wstępnych wyników nie wykazano, by post zapobiegał pogorszeniu funkcji poznawczych ani chronił ludzi przed chorobą Alzheimera.

Naukowcy wciąż sprawdzają, czy efekty obserwowane w badaniach eksperymentalnych przekładają się na realne, długoterminowe korzyści dla ludzi.

„Niedobór pożywienia był jednym z głównych czynników kształtujących funkcje mózgu” – powiedział Mark Mattson, profesor neurologii w Johns Hopkins University. Zaznaczył, że w toku ewolucji mózg i ciało zostały przystosowane do dobrego funkcjonowania w okresach postu.

Post przerywany oznacza sposób jedzenia, w którym okresy przyjmowania pokarmu przeplatają się z okresami jego ograniczenia. Popularne podejście zakłada 16 godzin postu i ośmiogodzinne okno jedzenia.

Podczas dłuższego postu organizm zużywa zapasy glikogenu i zaczyna rozkładać tłuszcz. Wątroba przekształca go w ciała ketonowe. Stanowią one alternatywne źródło energii dla mózgu i mogą dodatkowo chronić komórki nerwowe, ograniczając stan zapalny i stres oksydacyjny – wyjaśnił Mattson.

Potencjalne korzyści z postu przerywanego mogą też wynikać ze sposobu, w jaki komórki reagują na stres metaboliczny. Ten mechanizm jest częściowo podobny do działania ćwiczeń fizycznych.

Mattson wskazał, że ruch i post przerywany działają w zbliżony sposób. Oba stanowią dla komórek wyzwanie i uruchamiają reakcje ochronne. Okresy odpoczynku i regeneracji pozwalają im się naprawiać, rosnąć i przystosowywać.

„W skali tygodni, miesięcy i lat takie powtarzające się, łagodne wyzwania metaboliczne poprawiają ogólny stan zdrowia, funkcjonowanie oraz pomagają przeciwdziałać starzeniu i chorobom” – dodał.

Na poziomie komórkowym oznacza to, że w okresach wyzwania, takich jak post czy ćwiczenia, komórki przechodzą w tryb oszczędzania zasobów i zwiększonej odporności na stres – tłumaczy Mattson. W fazie regeneracji, obejmującej sen i odpoczynek, włączają stan sprzyjający wzrostowi i plastyczności.

Mattson podkreślił również, że korzyści z postu przerywanego nie wydają się słabnąć, nawet gdy taka praktyka jest kontynuowana przez wiele tygodni, miesięcy czy lat.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Neandertalski wariant genu zmniejsza ryzyko schizofrenii o prawie 10 proc., wynika z badania

WHO: wysoki poziom użycia tytoniu wśród Europejek i dziewcząt budzi niepokój

Ćwiczenia i post przerywany: co nauka mówi o ochronie mózgu