Śledź nas
Reklama

Europa zagrożona „przedantybiotykową erą”: ECDC ostrzega przed lekoopornymi bakteriami

Europa stoi wobec rosnącego zagrożenia ze strony lekoopornych superbakterii.
Europa mierzy się z rosnącym zagrożeniem ze strony lekoopornych superbakterii -  Prawo autorskie  Cleared/Canva
Prawo autorskie Cleared/Canva
Przez Marta Iraola Iribarren
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

W Europie rośnie oporność na antybiotyki; w niektórych krajach wzrost jest szczególnie silny, a możliwości leczenia maleją. Eksperci apelują o lepszą profilaktykę i rozsądniejsze stosowanie antybiotyków.

Oporność na antybiotyki wciąż stanowi w Europie poważne zagrożenie zdrowotne. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) ostrzegło w środę, że w części państw gwałtownie rośnie liczba zakażeń wywołanych przez lekooporne superbakterie, co podważa skuteczność dostępnych terapii.

REKLAMA
REKLAMA

Co roku w Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinie i Norwegii z powodu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) umiera ponad 35 tys. osób. To porównywalne z łączną śmiertelnością grypy, gruźlicy i HIV.

Rosnąca oporność pozostawia lekarzom coraz mniej możliwości leczenia – mówił we wtorek dziennikarzom Christian Giske, szef sekcji ds. oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i zakażeń związanych z opieką zdrowotną w ECDC. Podkreślił pilną potrzebę działań, które ochronią skuteczność antybiotyków.

„Bez skutecznych antybiotyków możemy wrócić do «ery przedantybiotykowej». Trudne, jeśli nie niemożliwe, stałoby się bezpieczne wykonywanie przeszczepów narządów, chemioterapii nowotworów, zapewnianie intensywnej terapii i wielu innych procedur medycznych” – ostrzega raport ECDC.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe pojawia się wtedy, gdy mikroorganizmy, na przykład bakterie, nabywają zdolność przetrwania działania leków stworzonych po to, by je zabić lub zahamować ich namnażanie.

Mimo wieloletnich wysiłków na rzecz ograniczenia stosowania antybiotyków i walki z opornością, nowe dane ECDC pokazują, że sytuacja się pogarsza. Pojawiają się nowe szczepy bakterii oporne jednocześnie na kilka antybiotyków. To tzw. bakterie wielolekooporne.

Europejska agencja zdrowia szczególnie niepokoi się zakażeniami krwi wywołanymi przez oporne bakterie. Region nie realizuje swoich celów redukcji, zwłaszcza w przypadku pałeczki Klebsiella pneumoniae oraz Escherichia coli (E. coli), które wiążą się z wysoką śmiertelnością pacjentów.

Szacunkowa zapadalność w UE na zakażenia E. coli oporne na antybiotyki wzrosła w latach 2019–2025 o 16,4%, mimo wyznaczonego celu redukcji o 10% względem poziomu z 2019 r.

K. pneumoniae – bakteria często wywołująca zakażenia dróg moczowych, układu oddechowego i zakażenia krwi – jest dla ECDC kolejnym dużym powodem do niepokoju.

„Widzimy nie tylko, że wiele szczepów jest ze sobą spokrewnionych, co sugeruje faktyczne przenoszenie się konkretnych szczepów. Widzimy też, że stają się one coraz trudniejsze do leczenia ze względu na swoje mechanizmy oporności” – powiedział Giske.

Celem jest zmniejszenie liczby zakażeń K. pneumoniae o 5% względem poziomu z 2019 r. Tymczasem w 2025 r. zapadalność wynosiła 3,75 przypadku na 100 tys. mieszkańców, co oznacza wzrost o 72% w porównaniu z poziomem bazowym.

Które kraje mają największy problem?

Oporność na antybiotyki jest wyzwaniem w całej Europie, ale poziom AMR i zużycie antybiotyków bardzo różnią się między krajami.

Na Cyprze odnotowano 716‑procentowy wzrost zakażeń K. pneumoniae oporną na antybiotyki. W ubiegłym roku wskaźnik ten sięgnął 21,29 przypadku na 100 tys. mieszkańców – wynika z raportu. Zakażenia krwi E. coli oporną na antybiotyki wzrosły tam o 276%.

W przypadku K. pneumoniae następna jest Rumunia, z 18,66 zakażenia opornego na 100 tys. mieszkańców, oraz Grecja z wynikiem 16,28 na 100 tys. osób.

ECDC zwraca także uwagę na bardzo strome wzrosty w ostatnich latach. Węgry odnotowały wzrost zakażeń oporną K. pneumoniae o 1622%. W Chorwacji liczba ta zwiększyła się o 409%, a w Bułgarii o 356%.

Jak Europa może powstrzymać narastającą oporność?

Giske podkreślił, że w walce z rosnącym zagrożeniem opornością potrzebne są działania na dwóch frontach: zapobieganie zakażeniom i kontrola stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych.

Ponad 70% obciążenia zdrowotnego związanego z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w Europie wynika z zakażeń związanych z opieką zdrowotną, wywoływanych przez bakterie wielolekooporne. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy pacjenci zakażają się w czasie pobytu w szpitalu. Według ECDC połowie tego obciążenia można by zapobiec dzięki silniejszym środkom zapobiegania zakażeniom i ich kontroli.

„Na miejscu udzielania świadczeń można wprowadzić szereg rozwiązań. Dotyczą one higieny rąk i stosowania środków ochrony osobistej, ale też umieszczania zakażonych pacjentów w jednoosobowych salach oraz skutecznego utrzymania czystości środowiska” – wyjaśnił Giske.

Potrzebne są także działania na poziomie całego systemu ochrony zdrowia. Chodzi o zapewnienie odpowiedniej obsady personelu ds. zapobiegania i kontroli zakażeń, dostępu do właściwej diagnostyki laboratoryjnej oraz lepszego monitorowania bakterii opornych – dodał.

„Zapobieganie i kontrola zakażeń polega na niedopuszczaniu do zakażeń i zatrzymaniu rozprzestrzeniania się bakterii, a racjonalna antybiotykoterapia – na rozsądnym stosowaniu antybiotyków” – podsumował Giske.

Walcząc z opornością, nie można patrzeć wyłącznie na liczbę zużywanych antybiotyków. Kluczowe jest także to, jakie leki są przepisywane i w jaki sposób są stosowane.

Antybiotyki wciąż są przepisywane lub używane niewłaściwie przy zakażeniach wirusowych – takich jak przeziębienia, grypa czy COVID‑19 – w których nie przynoszą żadnej korzyści terapeutycznej, ostrzegło ECDC. Taka zbędna ekspozycja wywiera presję selekcyjną na bakterie i sprzyja przetrwaniu oraz szerzeniu się szczepów opornych.

ECDC zwróciło też uwagę, że ok. 90% całkowitego zużycia antybiotyków u ludzi przypada na lecznictwo ambulatoryjne i opiekę w środowisku.

Niemowlęta oraz dzieci w wieku przedszkolnym często dostają niepotrzebne antybiotyki na wirusowy kaszel, przeziębienie czy ból gardła, które mogłyby samoistnie ustąpić – zaznaczyła agencja.

Ważne jest także zapobieganie zakażeniom poza placówkami ochrony zdrowia. Giske wskazał na znaczenie higieny rąk i szczepień, które mogą zmniejszyć liczbę hospitalizacji i ogólne zużycie antybiotyków.

„Można też zrobić wiele poza placówkami ochrony zdrowia i poza samym systemem. To działania, które dotyczą bezpośrednio społeczności lokalnych” – dodał Giske.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Kiła wraca z przeszłości. Na Węgrzech sytuacja wymyka się spod kontroli

World of Warcraft: wirtualna epidemia Corrupted Blood staje się modelem dla epidemiologów

ONZ: chemikalia zaburzające hormony coraz poważniejszym zagrożeniem