Śledź nas
Reklama

ONZ: chemikalia zaburzające hormony coraz poważniejszym zagrożeniem

ONZ ostrzega przed zagrożeniami dla zdrowia ze strony substancji zaburzających gospodarkę hormonalną.
ONZ ostrzega przed zagrożeniami dla zdrowia ze strony substancji zaburzających gospodarkę hormonalną. -  Prawo autorskie  Cleared/Canva
Prawo autorskie Cleared/Canva
Przez Marta Iraola Iribarren z AP
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Substancje zaburzające gospodarkę hormonalną w codziennych produktach coraz bardziej zagrażają zdrowiu ludzi i środowisku. Obecne regulacje wciąż są niewystarczające, by temu przeciwdziałać – ostrzega ONZ.

Substancje chemiczne obecne w wielu codziennych produktach, które zakłócają działanie hormonów w organizmie, stają się coraz poważniejszym zagrożeniem dla zdrowia ludzi i środowiska. Organizacja Narodów Zjednoczonych poinformowała we wtorek, że naukowcy mają dziś lepsze zrozumienie szkód, jakie mogą one wyrządzać.

REKLAMA
REKLAMA

Te substancje, które mogą zakłócać funkcjonowanie układu hormonalnego, wykryto w mleku matki i krwi pępowinowej. Wczesna ekspozycja, czasem jeszcze przed narodzinami dziecka, zaburza aktywność hormonów i może trwale wpływać na rozwój mózgu, wzrost oraz zdrowie reprodukcyjne, ostrzegła ONZ.

W nowym raporcie dwa organy ONZ wezwały do pilnych, zsynchronizowanych działań międzynarodowych (źródło w Angielski) na rzecz ochrony zdrowia ludzi i środowiska. Ostrzegły, że polityki i przepisy mające zmienić produkty i sektory odpowiedzialne za powszechną ekspozycję wciąż są „rozproszone i niewystarczające”.

„To, co czyni [substancje zaburzające gospodarkę hormonalną] szczególnie niepokojącymi, to fakt, że mogą one zakłócać działanie hormonów regulujących wiele podstawowych funkcji u ludzi i dzikich zwierząt – od rozwoju i rozmnażania po metabolizm i zachowanie. Skutki mogą być długotrwałe, a w niektórych przypadkach nieodwracalne” – powiedziała Sheila Aggarwal-Khan, dyrektorka Dywizji Przemysłu i Gospodarki Programu Środowiskowego ONZ (UNEP).

Związki zaburzające gospodarkę hormonalną (EDC) występują w wielu wyrobach z tworzyw sztucznych, produktach do pielęgnacji ciała, lekach, zabawkach, artykułach gospodarstwa domowego, elektronice i pestycydach.

Powiązano je z problemami dotyczącymi płodności i rozwoju układu rozrodczego, rozwoju mózgu i funkcji neurologicznych, regulacji pracy tarczycy i innych hormonów, metabolizmu, układu odpornościowego oraz zdrowia układu sercowo-naczyniowego.

„Ten raport to ważny krok w stronę bezpieczniejszego świata, wolnego od narażenia na działanie EDC” – napisały dwa organy ONZ.

„Rozwiązania istnieją. Dostępne są też bezpieczniejsze alternatywy. Zadaniem decydentów jest dopilnowanie, aby te rozwiązania i zamienniki były stosowane – tak by chronić zdrowie ludzi, zwierząt i całej planety oraz co roku oszczędzać biliony dolarów.”

Choć od poprzedniej oceny z 2012 roku (źródło w Angielski) baza dowodów naukowych znacząco się powiększyła, eksperci ostrzegają, że przepisy nie nadążają z przekładaniem tej wiedzy na praktyczne działania.

Regulacje dotyczące związków zaburzających gospodarkę hormonalną w Europie

W Unii Europejskiej substancje zaburzające gospodarkę hormonalną są regulowane przez kilka aktów prawnych, w tym ogólne przepisy chemiczne oraz przepisy sektorowe obejmujące takie obszary jak opakowania, pestycydy i produkty biobójcze.

Krytycy twierdzą jednak, że obecne ramy prawne nie zapewniają ludziom i środowisku wystarczającej ochrony przed narażeniem.

„Mimo pewnych postępów w UE, takich jak wprowadzenie nowych klas zagrożeń służących identyfikacji EDC, obywatele UE i dzikie zwierzęta nadal są narażeni na koktajl tych szkodliwych substancji” – powiedział Michael Warhurst, dyrektor wykonawczy organizacji ekologicznej CHEM Trust.

W UE 231 substancji zostało oficjalnie uznanych za EDC (źródło w Angielski), a kolejnych 121 jest obecnie w trakcie oceny.

Wyzwanie wykracza jednak poza Europę. Na świecie zarejestrowano do produkcji i stosowania ponad 350 tys. substancji i mieszanin chemicznych, lecz zdecydowanej większości z nich nigdy nie przebadano pod kątem właściwości zaburzających gospodarkę hormonalną – ostrzeżono w raporcie.

W ostatnich latach podjęto większe wysiłki, by rozwijać programy testów. Jednak większość tych badań nie przełożyła się na działania regulacyjne ograniczające użycie tych substancji i narażenie na nie – powiedziała Laura Vandenberg, jedna z głównych autorek raportu.

Niektóre substancje usunięto z produktów, gdy ludzie dowiadywali się o ich obecności i przestawali kupować wyroby, które je zawierały – jak bisfenol A, stosowany do produkcji plastikowych pojemników na żywność i napoje – wyjaśniła Vandenberg.

Dodała jednak, że może to prowadzić do „problemu typu «whack-a-mole»”, gdy jedną substancję zastępuje się inną, o podobnej budowie lub niewystarczająco przebadaną.

Co dalej?

ONZ stwierdziła, że organy regulacyjne powinny przede wszystkim chronić najbardziej wrażliwe grupy przed narażeniem – zwłaszcza w okresie ciąży, niemowlęctwa i dzieciństwa – lepiej monitorować i rozumieć narażenie na te substancje, rozwijać ich identyfikację i testowanie, uwzględniać koszty zdrowotne związane z ekspozycją oraz zaostrzać przepisy.

„Ten raport jasno pokazuje, że potrzebne są nowe regulacje, a także nowe paradygmaty testowania” – powiedziała Bethanie Carney Almroth, profesor ekotoksykologii na Uniwersytecie w Göteborgu w Szwecji i specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. substancji toksycznych i praw człowieka.

„Musimy odwrócić podejście – z reaktywnego na proaktywne. Trzeba zapobiegać szkodom, zamiast jedynie je dokumentować i leczyć ich skutki po fakcie” – dodała.

Autorka jednego z rozdziałów, Olwenn Martin, powiedziała, że wiedza naukowa o tym, jak te substancje zaburzają działanie układu hormonalnego, stale rośnie i że prawdopodobnie mają one związek z szerszym niż dotąd zakładano zakresem chorób.

„Najbardziej niepokoi mnie to, że prawo wciąż ocenia większość substancji pojedynczo. To tak, jakby próbować walczyć ze zmianą klimatu, analizując po kolei każdy gaz cieplarniany i ignorując ich łączny efekt” – powiedziała Martin.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Europa tworzy genetyczną mapę mieszkańców, która może zmienić przyszłość medycyny

WHO: wysoki poziom użycia tytoniu wśród Europejek i dziewcząt budzi niepokój

Neandertalski wariant genu zmniejsza ryzyko schizofrenii o prawie 10 proc., wynika z badania