Śledź nas
Reklama

World of Warcraft: wirtualna epidemia Corrupted Blood staje się modelem dla epidemiologów

Dolores Reyes obejmuje ojca, José Reyes, po raz pierwszy od 4 miesięcy, z okazji wznowienia odwiedzin w domu opieki w Barcelonie 22 czerwca 2020 r.
Dolores Reyes obejmuje ojca, José Reyes, po raz pierwszy od 4 miesięcy, w dniu wznowienia odwiedzin w domu opieki w Barcelonie, 22 czerwca 2020 r. -  Prawo autorskie  AP Photo
Prawo autorskie AP Photo
Przez Cristian Caraballo
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

W 2005 r. błąd oprogramowania wywołał w World of Warcraft plagę, którą epidemiolodzy wykorzystali do badania zachowań ludzi podczas epidemii, a pandemia COVID-19 znów ją przypomniała.

Powrót do klasycznego Azeroth. Tę obietnicę Blizzard rzucił światu 4 listopada, wypuszczając „World of Warcraft Forever”. Dla jednych oznaczało to powrót do dawnych czasów, wykorzystując nostalgię jako napęd sprzedaży, dla innych tamten czas nierozerwalnie kojarzy się z pandemią.

REKLAMA
REKLAMA

We wrześniu 2005 roku błąd w programowaniu zamienił zaklęcie Skażona Krew (Corrupted Blood), pomyślane na jedną walkę w grze z bossem w lochu, w zaraźliwą chorobę, która rozlała się po wirtualnych miastach gry. Błąd zabił tysiące postaci, a dwa lata później trafił na okładkę „The Lancet Infectious Diseases”.

Epidemiolodzy przeżyli w Azeroth coś, czego w inny sposób nie dałoby się odtworzyć. Modele używane przez specjalistów ochrony zdrowia świetnie wyliczają, jak patogen przechodzi z człowieka na człowieka, ale nie oddają ludzkich zachowań ani tego, co ludzie robią, gdy wiedzą, że mogą się zarazić. A tu, bez żadnego planu, miliony graczy pokazywały to na żywo.

Jak rozprzestrzeniła się Skażona Krew

Wszystko zaczęło się 13 września wraz z patchem 1.6 i otwarciem lochu Zul'Gurub dla 20 graczy. Jego ostatni boss, Hakkar, rzucał Skażoną Krew, efekt, który co kilka sekund odbierał życie i przechodził na wszystkich stojących w pobliżu. W samej wyprawie był kolejną przeszkodą do pokonania, ale nie powinien wydostać się poza to miejsce. Poza rajdem po prostu nie miał prawa istnieć.

Jednak wydostał się dzięki pupilom dwóch klas. Łowcy i czarnoksiężnicy mogli odwołać swoje zwierzęta, gdy były zakażone, a potem przyzwać je ponownie w stolicy, gdzie efekt uaktywniał się na nowo, w nienaruszonej formie. Z punktu widzenia gracza było to uciążliwe, ale z perspektywy epidemiologa była to wzorcowa zoonoza, patogen, który przeskakuje ze zwierząt na ludzi i z powrotem, przy pupilach pełniących rolę rezerwuaru.

Postacie sterowane przez samą grę (tzw. NPC), jak strażnicy czy sprzedawcy, zarażały się, ale nie chorowały, więc były nieśmiertelne, a do tego bezobjawowe. Byli to nosiciele bez żadnych symptomów, ustawieni w miejscach o największym ruchu. Tyfusową Mary z Kuźni był tu strażnik.

Miasta zamieniły się w prawdziwe cmentarzyska ciał
Miasta zamieniły się w prawdziwe cmentarzyska ciał Reddit

Brakowało tylko transportu, a gra bardzo to ułatwiała. Każda postać mogła natychmiast przenieść się z jednego miasta do drugiego i wielu robiło to, będąc zakażonym. Eric Lofgren i Nina Fefferman, autorzy artykułu w „The Lancet”, porównali ten skok do dżumy, która podróżowała z oddziałami mongolskimi, czy do cholery z XIX wieku. W zatłoczonych stolicach tempo zakażeń zależało od zagęszczenia ludzi, tak jak w każdym prawdziwym mieście. Obliczyli, że w tych ośrodkach współczynnik reprodukcji sięgał 100 zakażeń na godzinę, liczby, którą sami uznali za nierealną dla prawdziwego patogenu.

Dla postaci na wysokim poziomie (w prawdziwym świecie odpowiadałoby to osobie w średnim wieku, bez chorób przewlekłych) choroba była czymś na kształt lekkiego kataru. Dla postaci na niskim poziomie (osób schorowanych, seniorów...) oznaczała śmierć w kilka sekund. Jak w wielu epidemiach, najciężej ucierpieli najbardziej narażeni.

„World of Warcraft” miał wtedy ponad cztery miliony subskrybentów. 16 września Blizzard przyznał na swoich forach, że zna problem, i spróbował tego, co zrobiłaby każda władza sanitarna – otoczył najbardziej dotknięte obszary strefami kwarantanny.

To nie zadziałało. Choroba była zbyt zaraźliwa, nie dało się naprawdę odizolować części mapy, a gracze nie mieli na to ochoty. Ostatecznie firma sięgnęła po rozwiązanie, którego nie ma do dyspozycji żadne ministerstwo zdrowia, i zresetowała świat. Po kilku pełnych restartach serwerów i wprowadzeniu poprawki, która uodporniła pupile, ognisko uznano za wygaszone 8 października.

Czego Skażona Krew nauczyła epidemiologię

Według najczęściej powtarzanej wersji, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) w Stanach Zjednoczonych zwróciły się do Blizzarda o dane z tego ogniska, przekonane, że chodzi o celową symulację. Nie mieli mu czego przekazać. To był błąd i nikt nie rejestrował rozprzestrzeniania się choroby.

Badania pojawiły się w 2007 roku. W marcu izraelski epidemiolog Ran Balicer z Uniwersytetu Ben Guriona na Negewie wskazał w piśmie „Epidemiology” (źródło w Hiszpański) podobieństwa do ptasiej grypy, w której ptaki, na przykład kaczki, przenoszą wirusa, nie chorując.

Znalazł je także w przypadku SARS, który w latach 2002–2004 przeskakiwał z kraju do kraju na pokładach samolotów. We wrześniu Lofgren, wówczas student Uniwersytetu Tufts, który przeżył ognisko na własnej postaci, razem ze swoją opiekunką, Fefferman, podpisał artykuł okładkowy w „The Lancet Infectious Diseases”.

Te prace wychodziły z dobrze znanego ograniczenia. Modele komputerowe pozwalają eksperymentować na wirtualnych populacjach, ale nie przewidzą zachowania każdej jednostki, a wypuszczenie prawdziwego patogenu tylko po to, by go obserwować, jest nie do pomyślenia. W „World of Warcraft” gracze byli jednak bardzo przywiązani do postaci, w które włożyli setki godzin. Ich zachowania ekonomiczne i społeczne dość dobrze przypominały to, jak działali poza ekranem.

Dziewczynka poddawana testowi PCR w kierunku COVID‑19
Dziewczynka poddawana testowi PCR w kierunku COVID‑19 AP Photo

Propozycja wykraczała poza tamten pojedynczy przypadek. Badacze prosili o celowo zaprojektowane ogniska, z dobrze znanymi parametrami, wbudowane w grę tak, by jej nie psuły. Serwery rejestrowałyby, jaką część zakażeń powoduje każda z dróg transmisji, a eksperyment można by powtarzać na różnych populacjach graczy, żeby porównywać wyniki. Zgodę uczestników dałoby się uzyskać w ramach umów licencyjnych, choć sami przyznawali, że wciąż problemem pozostają prywatność i anonimowość. Uznawali też najoczywistszą granicę: w grze śmierć da się naprawić odrobiną cierpliwości.

Ludzkie zachowania w pandemii, wersja Azeroth

To, co działo się w tamtych tygodniach, brzmi dziś bardzo znajomo. Wielu graczy uciekało z miast albo po prostu przestawało się logować. Uzdrowiciele ruszali w rejony ognisk jako pierwsi ratownicy.

Zdaniem autorów prawdopodobnie zmniejszyli śmiertelność, ale równocześnie wydłużyli epidemię, utrzymując przy życiu osoby zakażone. Możliwość zmartwychwstania zachęcała do większego ryzyka – w zdrowiu publicznym mówi się o kompensacji ryzyka (im większe postrzegane ryzyko, tym ostrożniejsze zachowania i odwrotnie).

Byli tacy, którzy podchodzili tylko popatrzeć i wychodzili zakażeni – profil aż nazbyt dobrze znany każdemu dziennikarzowi. Inni zarażali się celowo i biegli w najbardziej zatłoczone miejsca. Tą ostatnią grupą zainteresowali się nawet amerykańscy badacze terroryzmu, którzy dostrzegli w jej zachowaniu sposób na doprecyzowanie modeli opisujących, jak decydują napastnicy.

Nie brakowało sceptyków. Wielu badaczy wątpiło, czy to, co ktoś robi z krasnoludem na ekranie, naprawdę przypominałoby jego zachowanie na ulicy, zwłaszcza gdy śmierć oznacza jedynie konieczność powrotu jako duch do własnego ciała.

Od Azeroth do COVID‑19

W marcu 2020 roku, gdy połowa planety siedziała w domach, badanie nad Skażoną Krwią wróciło na czołówki. Lofgren, już na Uniwersytecie Stanowym Waszyngtonu, i Fefferman, na Uniwersytecie Tennessee w Knoxville, znów musieli je tłumaczyć – tym razem na tle prawdziwego wybuchu epidemii. Podobieństwa były oczywiste.

Nosiciele bezobjawowi przestali być azerocką ciekawostką i stali się jednym z największych zmartwień przy COVID‑19. Pracownicy ochrony zdrowia znów odegrali rolę pierwszej linii, przytłoczeni liczbą chorych. Na dawny zarzut, że w realnym życiu nikt nie zaraża z premedytacją, można było odpowiedzieć zjawiskiem presentizmu – przychodzenia do pracy mimo choroby, żeby „nie zawieść zespołu”, co robi się bez złych intencji, ale skutki ma podobne.

Zbieg okoliczności miał w sobie odrobinę czarnego humoru. Zul'Gurub trafił do „WoW Classic”, oficjalnej reedycji oryginalnej gry, w kwietniu 2020 roku, w środku lockdownu. Plagi nie było, bo Classic działa na kodzie powstałym już po poprawce dotyczącej pupili.

W tym samym miesiącu Elysium, nieoficjalny serwer podtrzymujący życie oryginalnego „WoW‑a”, zrobił coś, czego Blizzard nigdy się nie podjął. Bez zapowiedzi uruchomił Pandemic in Azeroth, celowo zaprojektowaną epidemię, która zaczęła się od zainfekowanego przedmiotu i pacjenta zero. Wirus obniżał o 5% statystyki postaci i o 10% jej prędkość poruszania.

Według danych opublikowanych przez administratorów zakażenie objęło 88% graczy, dopóki nie wprowadzono żadnych środków zapobiegawczych. Spadło do 42,2%, gdy pojawiło się mycie rąk, dystans i inne ograniczenia. Nie było to badanie naukowe, ale dość dobrze przypominało kontrolowane ognisko, o które prosili Lofgren i Fefferman.

Poza Azeroth pomysł przebił się przede wszystkim do szkół. Whyville, wirtualny świat dla młodzieży w wieku 8–16 lat, co roku zmaga się z Whypox, wymyśloną ospą, która zmienia wygląd awatarów i utrudnia im rozmowę. Badaczka Yasmin Kafai przez lata analizowała zachowania użytkowników, a w 2021 roku jej zespół stworzył Spikey‑20, wirtualną epidemię służącą do uczenia młodych, jak szukać informacji i jak się chronić.

„Operation Outbreak” powstała w 2015 roku, w środku epidemii eboli w Afryce Zachodniej. Zainicjował ją wykładowca z Florydy, Todd Brown, oraz laboratorium Pardis Sabeti w Broad Institute MIT i Harvardu. Aplikacja przenosi fikcyjny patogen przez Bluetooth między telefonami znajdującymi się blisko siebie, a uczniowie muszą go powstrzymać. W 2020 roku zaprezentowano ją jako narzędzie, które może pomóc bezpieczniej otwierać szkoły, a przy okazji automatycznie zapisuje dane, których przy prawdziwych ogniskach niemal nigdy nie udaje się zdobyć.

Najbardziej znanym przykładem jest „Plague Inc.”, gra, w której celem jest wytępienie ludzkości za pomocą patogenu. W 2013 roku CDC zaprosiły jej twórcę, Jamesa Vaughana, by wygłosił prelekcję. W styczniu 2020 roku liczba pobrań gry wystrzeliła w Chinach, a pod koniec lutego władze usunęły ją ze sklepu z aplikacjami. W listopadzie tego samego roku studio wypuściło „Plague Inc: The Cure”, tryb, w którym trzeba powstrzymać pandemię. Opracowano go we współpracy z WHO i udostępniono za darmo, dopóki COVID‑19 nie zostanie opanowany.

Minister zdrowia Kenii dezynfekuje ręce podczas wizyty w jednostce izolacyjnej ds. eboli w Kenii 7 października 2026 roku
Minister zdrowia Kenii dezynfekuje ręce podczas wizyty w jednostce izolacyjnej ds. eboli w Kenii 7 października 2026 roku AP Photo

Plagi, które przyszły później

Blizzard nie zapomniał o tamtym epizodzie. W październiku 2008 roku, przed premierą dodatku „Wrath of the Lich King”, zaprogramował własną epidemię. Skrzynie w Zatoce Łotrów zarażały graczy i zamieniały ich w zombie, jeśli nikt nie uleczył ich na czas. Zdarzenie przerwano w niespełna tydzień, po skargach tych, którzy „tylko chcieli iść do banku”.

Przypadkowe wycieki też nie zniknęły. W lipcu tego roku Withering Contagion, zaraźliwy efekt z lochu w dodatku Dragonflight, pojawił się w samym środku Sztormwind na amerykańskim serwerze Moon Guard, aż Blizzard usunął go patchem.

Teraz, od premiery „WoW Forever” sprzed dwóch tygodni, weterani z 2005 roku z niepokojem zerkają na pupile łowców, czekając, co może się wydarzyć.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

HIV wymyka się spod kontroli? W 27 regionach Rosji trwa uogólniona epidemia

ONZ: epidemia eboli i bezpieczeństwo żywnościowe w Kongu są ściśle powiązane

Pierwsza pandemia w historii: starożytne DNA pozwala rozwiązać zagadkę, co spowodowało epidemię sprzed 1500 lat