W czasie sezonu wyprzedaży DECO ostrzega: część sklepów promuje towary, które niedawno były tańsze. Warto sprawdzać ceny i planować zakupy, by uniknąć oszustwa.
Oficjalnie Black Friday przypada 27 listopada, jednak promocje pojawiają się już kilka dni wcześniej, a różne sklepy ogłaszają zniżki i akcje specjalne od początku miesiąca.
Dla osób, które na kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem polują na „okazję”, jest szansa coś upolować, ale Portugalskie Stowarzyszenie Ochrony Konsumentów (DECO) ostrzega: nie wszystko złoto, co się świeci.
W dniach 2 i 3 listopada stowarzyszenie broniące praw konsumentów przeanalizowało (źródło w Portugalski) ofertę sklepów internetowych czterech dużych sieci: Auchan, El Corte Inglés, Euronics i FNAC, wykrywając liczne naruszenia tzw. ustawy o promocjach, która określa zasady handlu z obniżkami cen.
„Zasady są jasne: ten sam sklep musi naliczać rabat od najniższej ceny z ostatnich 30 kolejnych dni przed rozpoczęciem obniżki” – wyjaśnia w rozmowie z Euronews Nuno Pais de Figueiredo, rzecznik DECO.
Analiza stowarzyszenia pokazała, że w części przypadków tak się nie stało. Ujawniła sytuacje, w których produkty objęte dziś „promocją” były kilka dni wcześniej tańsze.
Jednym z podanych przykładów były słuchawki w sklepie FNAC. W ramach kampanii Black Friday kosztowały 249,99 euro, choć – jak ustaliła DECO – między 12 a 18 października sprzedawano je tam za 199,99 euro, czyli o 50 euro mniej niż na początku akcji.
„Często bywa tak, że tydzień, 10 dni przed Black Friday ceny produktów idą w górę” – tłumaczy rzecznik. „W praktyce w końcowym rozliczeniu sklep wcale nie daje zniżki, tylko sprzedaje dokładnie za tę samą cenę” – dodał.
Kolejne naruszenie, które wykryła DECO, dotyczy używania sugerowanej przez producenta, wytwórcę lub dostawcę ceny sprzedaży (PVPR) jako ceny odniesienia. W ten sposób wprowadza się konsumentów w błąd: wydaje im się, że kupują towar przeceniony, choć w rzeczywistości tak nie jest. Stowarzyszenie wyjaśnia, że często przy PVPR pojawia się procent lub kwota rabatu, która nie odpowiada faktycznie zastosowanej obniżce, co – zdaniem DECO – narusza przepisy o sprzedaży z obniżoną ceną.
Nawet jeśli klient nie zna historii cen danego produktu, informacje od sprzedawców powinny być jasne i przejrzyste, tak by można było zrozumieć, jak cena się zmieniała. Podawanie samej wysokości rabatu jest dobrowolne, ale nowa cena oraz najniższa wcześniej stosowana cena muszą być podane wprost i dobrze widoczne.
DECO zapewnia, że każdy konsument może złożyć skargę, gdy zauważy nieprawidłowe praktyki. „Może, a nawet powinien” – podkreśla Nuno Pais de Figueiredo. „Bezpośrednio w sklepie, wpisując się do Księgi Skarg, albo zgłaszając sprawę do DECO PROteste lub do inspekcji ASAE. Ma do dyspozycji wiele narzędzi” – wyjaśnił.
„Grzywna się opłaca”
Według DECO nieprawidłowości podczas kampanii Black Friday dotyczą różnych kategorii produktów i przybierają rozmaite formy, bo „grzywna się opłaca”.
„Kara finansowa nie zniechęca i tu leży problem w większości przypadków” – mówi Nuno Pais de Figueiredo, zaznaczając, że co roku stowarzyszenie wykrywa nieprawidłowości. „To zjawisko częste i wcale nie maleje, ani trochę, bo wysokość kar, które firmy muszą zapłacić, nie jest wystarczająco odstraszająca”.
Dlatego stowarzyszenie zaleca ostrożność i przede wszystkim przygotowanie się przed rozpoczęciem zakupów.
W czasie, gdy konsumenci są nieustannie bombardowani informacjami i zachętami do zakupów, najlepiej zaufać ludowej mądrości i potraktować dosłownie stare przysłowie: „Kiedy jałmużna jest zbyt wielka, biedny zaczyna podejrzewać podstęp”.
„Najpierw trzeba mieć wątpliwości, a potem sprawdzać” – wyjaśnia rzecznik. „Zdarza się, że patrzymy na ceny i myślimy: «jak oni na tym zarabiają, przecież prawie rozdają te rzeczy». Dlatego trzeba mieć się na baczności” – dodał.
„Wszystko zależy od tego, jak zachowują się ludzie. Kupując pod wpływem impulsu, konsument ryzykuje, że da się zwieść rzekomym «super-, mega-, hiperpromocjom»” – mówi, podkreślając, jak ważne jest dobre poznanie produktu, który chce się kupić. DECO udostępnia nawet porównywarkę cen online (źródło w Portugalski), która ma pomóc konsumentom podejmować bardziej świadome decyzje.
„W przypadku samego Black Friday powstrzymywanie się od impulsywnych zakupów i nieufność wobec ofert, które wydają się zbyt dobre, ostatecznie pomagają ludziom zrobić najlepszy zakup” – wskazuje rzecznik, który mimo wszystko zapewnia, że „w tym okresie roku są dobre okazje”.
„Jeśli wie się, co chce się kupić i ma się jasno określone potrzeby, można zrobić naprawdę dobre interesy”.
Obchodzona w ostatni piątek listopada znana Black Friday wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych i wyznacza początek świątecznego sezonu zakupowego.
Rozwój handlu online sprawił, że to wydarzenie zyskuje na znaczeniu w krajach europejskich, zwłaszcza w Portugalii, gdzie przestało być tylko jednym dniem, a stało się całym miesięcznym wydarzeniem: promocje zaczynają się na początku miesiąca, a oprócz Black Friday można usłyszeć także o Black Week, tygodniu poprzedzającym główny dzień, oraz o Cyber Monday.