Friedrich Merz chce uzależnić negocjacje nad nowym budżetem UE od zapewnienia dodatkowych pieniędzy dla Ukrainy. Pomysł pogłębia podziały między państwami członkowskimi.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz uzależnił porozumienie w sprawie kolejnego wieloletniego budżetu Unii Europejskiej od przyjęcia nowych form wsparcia finansowego dla Ukrainy.
REKLAMA
REKLAMA
W ten sposób połączył dwie politycznie drażliwe kwestie, które już teraz ujawniają głębokie podziały między państwami członkowskimi.
Kijów stoi w obliczu luki budżetowej na 2027 rok szacowanej na 70 mld euro.
Jej powstanie jest związane przede wszystkim z konsekwencjami trwających rosyjskich ataków. Unia Europejska zadeklarowała, że pokryje około dwóch trzecich tej kwoty, czyli 45 mld euro. Sposób przekazania tych środków nie został jednak jeszcze ustalony.
"Warunkiem rozwiązania tej kwestii jest wspólne zobowiązanie wszystkich państw członkowskich, bez wyjątku, do uczciwego udziału w pokryciu powstałej luki. Bez takiej deklaracji nie możemy przechodzić do kolejnych tematów, zwłaszcza tych wiążących się z konsekwencjami finansowymi" - napisał Merz w liście skierowanym do przewodniczącego Rady Europejskiej António Costy.
Do dokumentu dotarł portal Euronews.
Niemiecki kanclerz przekonuje, że trwające negocjacje nad siedmioletnim budżetem UE powinny doprowadzić do wypracowania rozwiązania akceptowanego przez wszystkie państwa członkowskie.
Jego zdaniem musi ono zapewnić Ukrainie stabilne, wieloletnie finansowanie od 2028 roku, a także uwzględniać już powstałe zobowiązania odsetkowe.
Chodzi o odsetki od pożyczki pomocowej w wysokości 90 mld euro, zabezpieczonej wspólnym zadłużeniem 24 państw członkowskich.
Węgry, Słowacja i Czechy uzyskały możliwość wyłączenia się z udziału w tym mechanizmie w zamian za zapewnienie niezbędnej jednomyślności.
Spłata kapitału pożyczki ma nastąpić dopiero wtedy, gdy Rosja zgodzi się na wypłatę reparacji wojennych.
Już od przyszłego roku konieczne będzie jednak regulowanie odsetek. Początkowo Komisja Europejska szacowała ich wysokość na około 3 mld euro rocznie.
Gwałtowny wzrost kosztów finansowania sprawił jednak, że wcześniejsze wyliczenia wymagają aktualizacji.
Planowane 45 mld euro, które Unia chce przekazać Ukrainie w 2027 roku, ma zostać włączone do istniejącego mechanizmu pożyczkowego.
Ze względu na skalę potrzeb jako najbardziej prawdopodobne rozwiązanie wskazuje się kolejną emisję wspólnego długu.
Komisja Europejska ma przedstawić państwom członkowskim możliwe warianty jeszcze przed nadzwyczajnym szczytem zaplanowanym na koniec miesiąca.
W swoim liście Merz zwrócił się do Costy o przyspieszenie rozmów. Zaapelował również o wpisanie kwestii finansowania Ukrainy do agendy nieformalnego szczytu w Dublinie, który odbywa się w tym tygodniu.
Początkowo temat ten nie był przewidziany w programie spotkania. Niemiecki kanclerz wyraził niezadowolenie z powodu nierównomiernego rozłożenia kosztów pomocy finansowej i wojskowej dla Ukrainy.
Jego zdaniem największa odpowiedzialność spoczywa obecnie na zaledwie kilku państwach członkowskich. "Wsparcie dla Ukrainy jest kwestią naszego wspólnego europejskiego bezpieczeństwa. W taki sam sposób powinien być rozłożony ciężar tej pomocy" - podkreślił Merz.
Niemcy pozostają największym dwustronnym darczyńcą Ukrainy.
Zastrzeżenia kanclerza podzielają również inni ważni sponsorzy Kijowa, w tym Dania, Finlandia, Niderlandy i Szwecja.
Państwa te opowiadają się za połączeniem negocjacji budżetowych z ustaleniami dotyczącymi dalszego wsparcia dla Ukrainy.
Wszystkie należą do grupy określanej mianem "oszczędnych" lub "modernizatorów". Jej przedstawiciele domagają się znaczących cięć w projekcie przyszłego budżetu UE.
Stanowisko to stoi w sprzeczności z oczekiwaniami państw należących do grupy "Przyjaciół Spójności", które zabiegają o utrzymanie wysokiego poziomu wydatków unijnych.
Dodatkowym źródłem napięć jest postawa Czech, Węgier i Słowacji. Państwa te zapowiadają, że ponownie nie wezmą udziału we wspólnym zadłużeniu na rzecz Ukrainy.
Podobnego stanowiska można spodziewać się ze strony Bułgarii, która otwarcie krytykuje dostawy broni dla Kijowa.
Wszystkie cztery kraje należą do grupy państw spójności.
Ich niechęć do uczestnictwa w finansowaniu pomocy wywołuje rosnącą frustrację wśród państw opowiadających się za bardziej solidarnym podziałem kosztów.
"Obóz spójności nie może jednocześnie zjeść ciastka i nadal go mieć. W Brukseli pieniądze nie rosną na drzewach, dlatego musimy dokonywać politycznych wyborów" - stwierdził jeden z unijnych dyplomatów.
Po stronie państw domagających się powiązania obu kwestii opowiedział się również minister finansów Irlandii Simon Harris.
Kraj ten sprawuje obecnie rotacyjną prezydencję w Radzie UE i odpowiada za moderowanie negocjacji.
"Bardzo trudno prowadzić poważną dyskusję o budżecie europejskim na najbliższe lata, pomijając Ukrainę i kwestię jej finansowania. Musimy właściwie nazwać ten problem. W istocie chodzi o bezpieczeństwo Europy" - powiedział Harris w poniedziałek rano przed rozpoczęciem posiedzenia ministrów w Brukseli.
Nie wszystkie państwa członkowskie zgadzają się jednak z takim podejściem. Polski wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki przekonywał w ubiegłym tygodniu, że negocjacje budżetowe i finansowanie Ukrainy to zasadniczo dwie odrębne kwestie.
Jego zdaniem ich połączenie może przynieść odwrotny od zamierzonego skutek i jeszcze bardziej utrudnić osiągnięcie ostatecznego porozumienia.
Krytycznie do pomysłu odniósł się również premier Słowacji Robert Fico.
Ostrzegł, że uzależnianie porozumienia w sprawie budżetu UE od dalszego finansowania Ukrainy byłoby "bardzo niebezpieczne".