Hiszpański strajk generalny: ile tracą gospodarki Europy

Po raz ostatni dwa największe hiszpańskie związki zawodowe ogłosiły wspólny strajk generalny w listopadzie 2012 roku, gdy kraj pogrążony był w kryzysie oszczędnościowym.

REKLAMA

REKLAMA

Czternaście lat później hiszpańscy pracownicy spróbują znów zatrzymać kraj.

Tym razem chodzi o sprawy podstawowe, a postulaty brzmią podobnie w Madrycie, Paryżu, Brukseli i Rzymie: czynsze, na które ludzi stać, płace nadążające za cenami oraz sprawnie działające usługi publiczne.

24‑godzinny strajk ogłoszony przez centrale związkowe Comisiones Obreras (CCOO) i Unión General de Trabajadores (UGT) na środę odbędzie się 18 dni przed przedterminowymi wyborami parlamentarnymi w Hiszpanii, zaplanowanymi na 29 listopada.

Hiszpania nie jest wyjątkiem.

We Francji 5 listopada odbył się ogólnokrajowy dzień strajków i protestów przeciw rosnącym kosztom życia. Włoski związek CGIL wezwał do strajku generalnego na 20 listopada, a belgijskie centrale grożą strajkiem w tygodniu rozpoczynającym się 23 listopada.

Ubiegły rok był już wyjątkowy.

Wstępne dane Europejskiego Instytutu Związków Zawodowych (ETUI), brukselskiego ośrodka badawczego, wskazują, że 2025 rok był w Unii Europejskiej rokiem z największą liczbą strajków od 1991 roku.

Pytanie brzmi, które gospodarki płacą za to najwięcej.

Niemcy poniosłyby największe koszty

Najprościej porównać kraje, stosując tę samą metodę dla każdego z nich.

Trzeba wziąć roczną wartość produkcji gospodarki, mierzoną produktem krajowym brutto (PKB), podzielić ją przez 365 i uzyskać w ten sposób wynik dla jednego dnia. Następnie założyć, że co piąty pracownik przerywa pracę i że mniej więcej jedna piąta dziennej produkcji przepada razem z nimi.

Na tej podstawie Niemcy, największa gospodarka Europy, straciłyby w jeden dzień ok. 2,5 mld euro, wynika z danych PKB Eurostatu dla 2025 roku.

Francja byłaby druga z ok. 1,6 mld euro, a Włochy trzecie – z ok. 1,2 mld euro.

Hiszpania straciłaby ok. 930 mln euro. Jej gospodarka wytworzyła w ubiegłym roku 1,69 bln euro, czyli ok. 4,6 mld euro dziennie.

Mniejsze gospodarki ponoszą mniejsze koszty. Strajk o takiej samej skali kosztowałby Belgię ok. 350 mln euro, a Portugalię ok. 170 mln euro.

To oczywiście szacunek przybliżony. Strajki rzadko rozkładają się równomiernie: najmocniej uderzają w transport, szkoły i usługi publiczne, a wiele fabryk i biur pracuje dalej.

Dlaczego większość kosztów nigdy nie jest ponoszona

Rachunki narodowe pokazują spokojniejszy obraz niż szacunki kosztów publikowane przed każdym strajkiem.

Najlepszym polem obserwacji jest Francja, bo tamtejsi statystycy kilkakrotnie mierzyli wpływ strajków. Bank Francji oszacował, że strajki przeciw reformie emerytalnej z marca i kwietnia 2023 roku obniżyły wzrost gospodarczy w I kwartale o ok. 0,1 pkt proc.

Potem stwierdzono nadrabianie zaległości na podobną skalę w II kwartale. Innymi słowy, większość utraconej aktywności wróciła w ciągu trzech miesięcy.

Bank Francji zaznaczył, że jest to zgodne z oceną francuskiego urzędu statystycznego INSEE, który szacował, że wiosenne ruchy społeczne w 2018 roku obniżyły PKB o ok. 0,1 pkt proc.

Powód jest prosty: strajk to nie pożar, który niszczy zapasy. Ładunek w końcu zostaje wysłany, wizyta w szpitalu jest przekładana, a fabryka pracuje dodatkową zmianę w kolejnym tygodniu.

Część strat jest jednak trwała i dotyka konkretnych osób. Strajkujący tracą jednodniową pensję. Państwo traci podatek od aktywności, która w ogóle się nie odbywa. Linie lotnicze i hotele nie odzyskają odwołanego lotu ani pustego pokoju.

Belgia pokazuje, że prawdziwym zagrożeniem jest powtarzanie strajków

Belgia pokazuje, co dzieje się, gdy strajki przestają być incydentem.

Według ETUI kraj ten stracił w 2025 roku 1 354 845 dni pracy z powodu strajków, czyli 313 dni na 1000 pracowników. To rekord, który pobił poprzedni wynik 299 dni z 1993 roku.

Różnica względem sąsiadów jest duża.

W Niderlandach 23 strajki kosztowały w 2025 roku prawie 60 tys. dni pracy, wynika z danych urzędu statystycznego CBS.

W Niemczech Instytut Badań Gospodarczych i Społecznych (WSI) szacuje, że straty wyniosły ok. 645 tys. dni pracy, poniżej długoterminowego trendu, w gospodarce prawie siedem razy większej niż belgijska.

Tego nie wychwytują jednorazowe szacunki kosztów. Pojedynczy dzień strajku jest szybko odrabiany, ale comiesięczne strajki zostawiają trwały ślad w gospodarce.

Sieć energetyczna da pierwszy odczyt

Hiszpania w niezwykły sposób mierzy skalę strajku: przez zużycie energii elektrycznej.

Podczas listopadowego strajku generalnego w 2012 roku ministerstwo spraw wewnętrznych informowało, że wczesnym rankiem zapotrzebowanie na energię było o 11,4% niższe od normalnego dla tej pory dnia, na podstawie danych operatora sieci Red Eléctrica. Podczas marcowego strajku 2012 roku spadek o tej samej godzinie wynosił 15,4%.

Dane z sieci prawdopodobnie ponownie dadzą w środę pierwszy szacunek frekwencji, zanim swoje – zwykle bardzo odmienne – liczby przedstawią związki zawodowe i rząd.

Sytuacja w ruchu lotniczym pozostaje niepewna. Do poniedziałku rząd nie opublikował minimalnych wymogów dotyczących wykonywania lotów w czasie strajku, choć objęci wezwaniem są pracownicy lotnisk i linii lotniczych.

Inwestorzy niemal nie reagują

Na razie rynki wydają się spokojne. Indeks IBEX 35 zamknął notowania w poniedziałek na poziomie 19 742,5 pkt, o 14,1% wyżej niż na początku roku i ok. 3% poniżej historycznego rekordu 20 356,5 pkt.

Spółki najbardziej narażone na skutki dnia strajku radzą sobie jeszcze lepiej.

Akcje Meliá Hotels International, jednej z największych hiszpańskich sieci hotelowych, wzrosły od początku roku o 38%. Notowania Aena, operatora większości hiszpańskich lotnisk, są wyższe o 21%.

Dla inwestorów pojedynczy dzień strajku przypomina burzę, która przez jeden dzień opóźnia loty. Belgia pokazuje inne ryzyko: strajki tak częste, że stają się stałym elementem życia gospodarczego.

W Hiszpanii koszt środowego strajku zostanie policzony w utraconych godzinach pracy. O tym, czy szersza fala protestów coś zmieni, rozstrzygną wybory 29 listopada.