Z dawnej, zrujnowanej hali targu spożywczego stało się dynamicznym hubem technologii immersyjnych, a jego rewitalizacja trafiła na listę czołowych unijnych inicjatyw spójności społecznej. Metamorfoza made in Europe.
W samym sercu Nikozji, stolicy Republiki Cypryjskiej, znajduje się Centrum Doskonałości (CYENS) wyspecjalizowane w interaktywnych mediach, inteligentnych systemach i nowych technologiach.
REKLAMA
REKLAMA
CYENS, częściowo finansowane przez UE, zatrudnia około 110 osób - głównie badaczy, programistów i techników - w multidyscyplinarnych zespołach badawczych oraz powiązanych start-upach i spółkach spin-off. Pracują przy ponad 50 projektach, przede wszystkim europejskich, ale także finansowanych z grantów lokalnych, krajowych i przemysłowych.
Na przykład zespół informatyka Panayiotisa Charalambousa wykorzystuje narzędzia oparte na sztucznej inteligencji oraz technologie rozszerzonej i wirtualnej rzeczywistości, aby tworzyć różnego rodzaju treści wizualne. Obejmuje to interaktywne mapy miejskie pokazujące w czasie rzeczywistym dane o ruchu, hałasie, środowisku i zanieczyszczeniu, a także rekonstrukcje zabytkowych obiektów, do których dostęp jest ograniczony.
„Wirtualna rzeczywistość jest jedną z technologii, które umożliwiają różne sposoby interakcji z elementami wizualnymi” - wyjaśnia Charalambous, który jest także liderem zespołu w Centrum. „Jedną z rzeczy, które może ci [umożliwić], jest zanurzenie się w środowisku, do którego trudno ci się dostać. Albo dlatego, że znajduje się w odległym miejscu, w innym kraju, albo dlatego, że masz problemy z poruszaniem się. Zanurzenie się w takim otoczeniu pozwala poczuć, że tak, jestem tam, prawda?”.
Zespół Charalambousa opracowuje także innowacyjne technologie umożliwiające interaktywne doświadczenia. Jeden z najnowszych projektów pozwoli dzieciom tworzyć własne scenariusze z udziałem aktorów-avatarów w muzeum teatru.
„Możesz zasadniczo nadać aktorom w scenie różne temperamenty emocjonalne, różne działania, które mogą wykonywać, i w efekcie stworzyć własną sztukę” - wyjaśnia programista gier Ismail Hadjri. „Jest też stół scenografa, przy którym rozmieszczasz w przestrzeni różne obiekty, mówisz aktorom, dokąd mają pójść, ustawiasz reflektory tam, gdzie powinny być”.
Inna intrygująca technologia rozwijana w Centrum nosi nazwę Senssos. Wykorzystuje czujniki do monitorowania interakcji między ruchem ciała a pracą mięśni. Może to pomóc muzykom ograniczyć nierównomierność gry, a fizjoterapeutom proponować swoim pacjentom lepsze terapie.
„Opracowaliśmy własny sprzęt, aby zastąpić dostępne komercyjnie systemy czymś tańszym, łatwym w instalacji i szybkim. Dzięki temu konsumenci mogą łatwo korzystać z niego w domu czy w pracy, podczas rehabilitacji, podczas treningu, żeby poprawić osiągi, a także z powodów rehabilitacyjnych” - wyjaśnia Christos Ioannou, adiunkt badawczy i współzałożyciel Senssos.
Testowane tu niewielkie czujniki już pomagają zawodowym sportowcom poprawiać wyniki, mierząc w czasie rzeczywistym rytm biegu, kontakt z podłożem, tętno i wiele innych parametrów, które mogą udoskonalić ich metody treningu.
„Główne zastosowania tej technologii polegają na tym, że zawodnik otrzymuje informację zwrotną w czasie rzeczywistym, gdy biega w hali lub na zewnątrz, bez obecności trenera, albo analizuje dane później, samodzielnie, z trenerem lub z lekarzem” - wyjaśnia inżynier informatyk Panayiotis Kyriakou, który jest także CTO i współzałożycielem firmy biomechanicznej Darefore.
Centrum Doskonałości powstało z zamiarem stania się regionalnym hubem technologii i transferu wiedzy. Jak podkreśla prezes CYENS, Yiorgos Chrysanthou, dziś jest ono ważnym narzędziem w walce z odpływem talentów z Cypru - niewielkiego państwa UE z wysoko wykwalifikowanymi inżynierami, badaczami i studentami.
„Cypr jest niewielkim krajem i tak naprawdę nie możemy konkurować z ciężkim przemysłem ani z innymi sektorami” - mówi. „Uważam, że jedynym sposobem, by pomóc gospodarce, pchnąć ją naprzód i wyjść nieco poza turystykę, która przez wszystkie te lata była głównym motorem wzrostu, jest utrzymanie tej krytycznej masy talentów. Trzeba ją budować i rozwijać, aby tworzyć działalność gospodarczą opartą na technologii”.
Inżynier oprogramowania Haris Psallidopoulos na przykład pracuje nad tym, by pomóc rolnikom udoskonalić techniki uprawy dzięki aplikacjom w wirtualnej rzeczywistości opartym na sztucznej inteligencji.
„Rolnicy byli naprawdę otwarci na pomysł korzystania ze sztucznej inteligencji, rozszerzonej rzeczywistości i robotów, ale nie wiedzieli, że takie technologie są dla nich dostępne, co było dla mnie wręcz zdumiewające, bo sam pracuję w branży technologicznej i wiem, że one istnieją” - mówi. „Rolnicy powinni częściej używać technologii, bo to naprawdę bardzo pomocne narzędzie”.
Inni badacze opracowują rozwiązania, które pomagają miastom lepiej mapować, identyfikować, liczyć, chronić i zarządzać drzewami oraz terenami zieleni miejskiej.
„Chcieliśmy dać pracownikom magistratu więcej czasu na twórczą pracę, zamiast obciążać ich drobnymi zadaniami” - wyjaśnia Penélope Vásquez, koordynatorka projektu Cyprus Trees Initiative. „Łatwiej jest im teraz ustalić, dokąd powinni pojechać, żeby przyciąć drzewa w konkretnych miejscach, gdzie powinni je sadzić, bo czegoś brakuje. Łączymy też tę platformę z innymi projektami związanymi z efektem miejskiej wyspy ciepła, czyli wzrostem temperatur. Teraz miasto będzie mogło planować w oparciu o więcej danych i strategicznie działać, by obniżać temperatury w przestrzeni miejskiej”.
Miasto Nikozja już aktywnie korzysta z części tych rozwiązań.
Samorząd był partnerem założycielskim Centrum, a burmistrz stoi na czele jego rady dyrektorów. Jak podkreśla, instytucja jest kluczowym aktorem społeczno-gospodarczym w mieście.
„Jesteśmy położeni między Europą, Azją i Afryką. To bardzo zachęca ludzi z całego regionu, by tu przyjeżdżali” - mówi Prountzos. „Obecność CYENS w Nikozji sprawia, że wybitni akademicy i badania najwyższej klasy spotykają się z samorządem, miastem i oczywiście biznesem, aby tworzyć prace badawcze wykorzystywane w obszarze innowacji, a także praktyczne rozwiązania”.
Te rozwiązania są już wykorzystywane przez służby miejskie, między innymi w platformie DumpMapper, która pomaga śledzić i zgłaszać dzikie wysypiska śmieci, nawet bardzo małe, na terenie całego miasta.
„Ten obszar ma 50 kilometrów kwadratowych i dzięki naszej technologii zidentyfikowaliśmy 98 przypadków” - mówi Andreas Kamilaris, dyrektor zarządzający DumpMapper, wskazując na różne punkty na mapie Nikozji na ekranie komputera. „Każdy kolor oznacza inny rodzaj odpadów. Można też zobaczyć punkt, w którym koncentruje się większość śmieci”.
Jako dyrektor zarządzający grupy badawczej DeepCamera, profesor nadzwyczajny Alessandro Artusi pracuje ze swoim zespołem nad nowymi metodami przetwarzania obrazu i grafiki komputerowej do różnych zastosowań.
DeepCamera koncentruje się na opracowywaniu opartych na sztucznej inteligencji systemów wizyjnych, które umożliwiają wykrywanie, śledzenie i podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym w złożonych środowiskach - „od rozrywki po bezpieczeństwo na morzu” - wyjaśnia Artusi, pokazując przedsmak rozwiązań razem ze swoim starszym współpracownikiem badawczym, fizykiem medycznym Xeniosem Milidonisem.
Badaczka Charithea Stylianides, doktorantka matematyki, pracuje w CYENS nad wykorzystaniem data science oraz uczenia maszynowego i głębokiego do danych pacjentów, aby poprawić diagnostykę, rokowanie i skuteczność terapii.
Inne inicjatywy promują dziedzictwo kulturowe. Projekt Magic Lantern ma na przykład na celu stworzenie interaktywnej książki opartej na rozszerzonej rzeczywistości, przeznaczonej dla muzeów, galerii, bibliotek lub archiwów. Wykorzystuje on pragnienie odbiorców, by nie tylko oglądać dzieła sztuki i literatury, lecz także w bardziej namacalny sposób się z nimi związać.
„Namacalne wrażenie obcowania z prawdziwą fizyczną książką daje użytkownikowi inne odczucia i inną formę zaangażowania niż samo dotykanie ekranu” - wyjaśnia dyrektor generalny Magic Lantern, Fotos Frangoudes. „Za tym stoi wiele badań, które [sugerują], że bardziej namacalne technologie mogą zwiększyć ogólne możliwości uczenia się” - dodaje.
Centrum stało się także magnesem dla artystów - w tym Ting-Hun Liu i Leon-Etienne'a Kühra, którzy niedawno eksperymentowali z twórczymi możliwościami sztucznej inteligencji, prosząc ją o generowanie własnych obrazów bez jakichkolwiek ludzkich podpowiedzi.
„Wszyscy mamy poczucie, że obrazy tworzone przez AI mają swoją własną estetyczną jakość. I trochę chcemy ją wydestylować, wydobyć z nich tylko to” - tłumaczy duet artystyczny. „A co się stanie, jeśli te maszyny będą wchodziły w interakcje tylko między sobą i nie będzie już ludzkiego wkładu? Jak widać, powstają bardzo zwyczajne zdjęcia natury, reklamy i polityków”.
Niedawny festiwal sztuki „FLOWS”, współorganizowany przez Centrum Doskonałości, zgromadził propozycje 60 artystów z 15 krajów.