Minister spraw zagranicznych Grecji odczytał wspólne oświadczenie Grecji, Cypru, UE i trzech innych państw na marginesie posiedzenia Rady Bezpieczeństwa.
„Wspomniane memorandum pozostaje nieważne i pozbawione skutków prawnych, jest sprzeczne z prawem międzynarodowym i nie może stanowić podstawy prawnej do wyznaczania morskich stref ani wywoływać skutków prawnych wobec państw trzecich” – podkreślił minister spraw zagranicznych Grecji, Georgios Gerapetritis, wygłaszając wspólne oświadczenie w imieniu Grecji, Egiptu, Cypru, Bahrajnu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich oraz Unii Europejskiej.
REKLAMA
REKLAMA
Oświadczenie odnosi się do niedawnej decyzji Izby Reprezentantów Libii o ratyfikacji turecko-libijskiego memorandum z 2019 roku dotyczącego wyznaczenia morskich obszarów jurysdykcji na Morzu Śródziemnym. Jak zaznaczono, „budzi ono poważne obawy o bezpieczeństwo i stabilność w regionie”.
Zgodnie ze wspólnym oświadczeniem, decyzja ta uwypukla również szersze wyzwanie dla międzynarodowego porządku prawnego, a więc „konieczność zapewnienia, by arbitralne porozumienia dwustronne nie podważały utrwalonych zasad prawa międzynarodowego ani nie naruszały praw państw trzecich”.
Gerapetritis podkreślił, że prawo międzynarodowe, a w szczególności Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS), a także międzynarodowe prawo zwyczajowe, stanowią ramy prawne dla wyznaczania morskich stref. Zasady te są „fundamentalne dla zapewnienia przewidywalności, pewności prawa oraz pokojowych stosunków między państwami”.
Jednocześnie ostrzegł, że akceptowanie dwustronnych porozumień, które ignorują obowiązujące normy i zasady prawa międzynarodowego, „stworzyłoby niebezpieczny precedens, podważając międzynarodowy porządek prawny i filary, na których opiera się pokojowe rozwiązywanie sporów”.
Jak wskazano w oświadczeniu, „rzekome turecko-libijskie memorandum” stoi w sprzeczności z tymi podstawowymi zasadami, ponieważ „pomija realia geograficzne oraz prawa wszystkich zaangażowanych państw nadbrzeżnych do morskich stref, w tym prawa wysp wynikające z Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza”.
„Następująca po nim decyzja Izby Reprezentantów Libii nie zmienia tej rzeczywistości prawnej” – podkreślono.
Sygnatariusze wspólnego oświadczenia ponownie potwierdzają swoje przywiązanie „do ponownego zjednoczenia libijskich instytucji oraz wizji zjednoczonej, dobrze prosperującej Libii”. Zaznaczają, że stabilna Libia, aktywnie uczestnicząca we współpracy regionalnej, jest niezbędna dla pokoju i bezpieczeństwa na Morzu Śródziemnym.
Wskazują także, że polityczna transformacja kraju oraz jego relacje z sąsiadami „muszą opierać się na poszanowaniu prawa międzynarodowego i zasadach dobrego sąsiedztwa”.
Szczególna wzmianka dotyczy dwustronnych rozmów Grecji z Libią w sprawie wyznaczenia morskich stref.
Jak zaznaczono, Grecja prowadziła je „w dobrej wierze i zgodnie z prawem międzynarodowym” oraz „wyraża gotowość do kontynuowania tych wysiłków”.
„Poszanowanie prawa międzynarodowego jest niezbędnym warunkiem stabilności w regionie i utrzymania międzynarodowego porządku opartego na regułach” – zakończył Gerapetritis.
Pełna treść oświadczenia Gerapetritisa
„Składam niniejsze oświadczenie w imieniu Egiptu, Cypru, Bahrajnu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Unii Europejskiej, a także mojego kraju, Grecji.
Niedawna decyzja Izby Reprezentantów Libii o ratyfikacji rzekomego «Memorandum of Understanding między Turcją a Libią w sprawie wyznaczenia morskich obszarów jurysdykcji na Morzu Śródziemnym» z 2019 roku budzi poważne obawy o bezpieczeństwo i stabilność w regionie. Uwypukla też szersze wyzwanie dla międzynarodowego porządku prawnego: konieczność zapewnienia, by arbitralne porozumienia dwustronne nie podważały utrwalonych zasad prawa międzynarodowego ani nie naruszały praw państw trzecich.
Prawo międzynarodowe, a w szczególności Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS), a także międzynarodowe prawo zwyczajowe stanowią ramy prawne dla wyznaczania morskich stref. Zasady te mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia przewidywalności, pewności prawa oraz pokojowych stosunków między państwami. Akceptowanie dwustronnych porozumień, które pomijają obowiązujące normy i zasady prawa międzynarodowego, tworzyłoby niebezpieczny precedens, podważając międzynarodowy porządek prawny i zasady, na których opiera się pokojowe rozwiązywanie sporów.
Rzekome turecko-libijskie memorandum stoi w sprzeczności z tymi podstawowymi zasadami. Ignoruje realia geograficzne oraz prawa wszystkich zaangażowanych państw nadbrzeżnych do morskich stref, w tym prawa wysp wynikające z Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza. Następująca po nim decyzja Izby Reprezentantów Libii nie zmienia tej rzeczywistości prawnej. Wspomniane memorandum pozostaje nieważne i pozbawione skutków prawnych, jest sprzeczne z prawem międzynarodowym i nie może stanowić podstawy prawnej do wyznaczania morskich stref ani wywoływać skutków prawnych wobec państw trzecich.
Pozostajemy zaangażowani w proces ponownego zjednoczenia instytucji Libii oraz wizję zjednoczonej, dobrze prosperującej Libii. Stabilna Libia, aktywnie uczestnicząca we współpracy regionalnej, jest niezbędna dla pokoju i bezpieczeństwa w całym regionie Morza Śródziemnego. Polityczna transformacja Libii oraz jej relacje z państwami sąsiednimi muszą opierać się na poszanowaniu prawa międzynarodowego i zasad dobrego sąsiedztwa.
Jako państwa członkowskie ONZ konsekwentnie popieraliśmy pokojowe rozwiązywanie sporów poprzez dialog i zgodnie z prawem międzynarodowym. W tym duchu Grecja prowadziła dwustronne rozmowy z Libią dotyczące wyznaczenia morskich stref, w dobrej wierze i zgodnie z prawem międzynarodowym, i wyraża gotowość, by kontynuować te wysiłki.
Poszanowanie prawa międzynarodowego jest niezbędnym warunkiem stabilności w regionie oraz utrzymania międzynarodowego porządku opartego na regułach.