Rodziny i podróżni ustawiają się w kolejkach, by przekroczyć granicę z Rosji do Estonii, zanim 1 grudnia zamkniętych zostanie pięć drogowych przejść. Decyzja jest skutkiem domniemanej rosyjskiej próby sabotażu, ale budzi obawy osób z rodziną po obu stronach granicy.
Ludzie z walizkami, plecakami i plastikowymi torbami gromadzą się w rosyjskim mieście przygranicznym Iwangorod, licząc na przekroczenie granicy z Estonią, zanim bałtyckie państwo w przyszłym miesiącu zamknie lądową granicę z Rosją.
Kolejki pokazują, jak ta decyzja wpłynie nie tylko na podróże transgraniczne, ale też na rodziny, których bliscy mieszkają po obu stronach granicy.
Estonia, członek NATO i Unii Europejskiej, ogłosiła 20 listopada, że od 1 grudnia wstrzyma ruch drogowy na wszystkich pięciu lądowych przejściach granicznych z Rosją. Ograniczenie ma obowiązywać przez sześć miesięcy, po czym rząd oceni sytuację bezpieczeństwa i zdecyduje, czy je przedłużyć lub zmienić.
Dlaczego Estonia zamyka granicę?
Decyzja zapadła po próbie podpalenia siedziby estońskiego producenta dronów Threod Systems w Viimsi na północ od Tallinna 14 listopada.
Estońska Służba Bezpieczeństwa Wewnętrznego twierdzi, że za próbą ataku stał rosyjski wojskowy wywiad GRU. Zatrzymano ośmiu obywateli Łotwy; śledczy podejrzewają, że zostali zwerbowani do przeprowadzenia operacji. Ochrona firmy zareagowała, zanim doszło do poważnych zniszczeń.
Estońskie władze uznały zdarzenie za część szerszej fali sabotażu i wrogich działań wobec kraju oraz innych państw europejskich. Rząd podkreśla, że zamknięcie granicy utrudni rosyjskim służbom wywiadowczym werbowanie i wpływanie na osoby wjeżdżające do Estonii, a także pomoże zapobiegać omijaniu sankcji.
Moskwa odrzuca oskarżenia. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow nazwał je bezpodstawnymi, a rzeczniczka rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Maria Zacharowa oskarżyła Estonię o naruszanie praw obywateli Rosji i zagroziła politycznymi oraz dyplomatycznymi krokami odwetowymi.
Zacharowa porównała też planowane zamknięcie granicy do budowy nowej żelaznej kurtyny.
Rodziny rozdzielone granicą
Dla mieszkańców regionu przygranicznego decyzja ma konsekwencje wykraczające daleko poza kwestie bezpieczeństwa.
Narwa, estońskie miasto liczące ponad 50 tys. mieszkańców, leży naprzeciw Iwangorodu po drugiej stronie rzeki Narwy. Miasta od dawna łączą więzi rodzinne, społeczne i gospodarcze, a wielu mieszkańców ma krewnych po obu stronach granicy.
Przejście wykorzystywali też podróżni z innych krajów Europy, którzy jechali do Petersburga.
Rosja w lutym 2024 roku wstrzymała ruch samochodowy przez przejście w Narwie, jednak piesi nadal mogli je przekraczać.
Burmistrz Narwy Jaan Toots wezwał estoński rząd, by rozważył wyjątki humanitarne dla mieszkańców, którzy muszą odwiedzić starszych krewnych, uczestniczyć w pogrzebach lub załatwiać inne pilne sprawy rodzinne. Ostrzegł też przed gospodarczymi skutkami dla miasta, w tym możliwymi stratami dla lokalnych hoteli, restauracji i biznesów.
Zamknięcie granicy wpłynie również na zatrudnienie w regionie, gdzie strażnicy graniczni i celnicy należą do lokalnej siły roboczej.
Ruch graniczny już mocno spadł
Liczba osób podróżujących między Estonią a Rosją znacznie zmalała od początku wojny w Ukrainie.
Estoński nadawca publiczny ERR podaje, że roczny ruch graniczny spadł z ponad 4 mln przed 2022 rokiem do ok. 760 tys. w 2026 roku. Z tego ok. 447 tys. przekroczeń odbyło się przez przejście Narwa–Iwangorod, wynika z danych cytowanych przez AFP.
Według agencji Reuters obywatele Rosji stanowili 307 tys. tegorocznych przekroczeń, Estończycy 175 tys., a posiadacze fińskich paszportów 54 tys.
Planowane ograniczenia obejmą wszystkie pięć drogowych przejść granicznych: Narva-1, Narva-2, Koidula, Luhamaa i Saatse. Przewozy towarowe koleją będą kontynuowane, z zachowaniem dotychczasowych ograniczeń i kontroli celnych.
Podróżni będą musieli wybierać inne trasy przez państwa sąsiednie, przede wszystkim Łotwę, co najpewniej wydłuży podróż i podniesie jej koszt.
Dla osób niemających samochodu jedyną realną alternatywą może być podróż samolotem.
Zamknięcie granicy zostało zaplanowane na razie na sześć miesięcy, a nie bezterminowo. Estoński rząd zapowiada, że po tym czasie ponownie oceni tę decyzję w zależności od sytuacji bezpieczeństwa.