Osoby z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi znacznie częściej skarżą się na różne dolegliwości żołądkowo‑jelitowe – wynika z przeglądu badań obejmującego ponad 1,9 mln ludzi.
Nowy przegląd badań sugeruje, że ADHD wiąże się ze znacznym obciążeniem czynnościowymi objawami ze strony układu pokarmowego – problemami dotyczącymi jego funkcjonowania, które nie muszą od razu oznaczać widocznej choroby strukturalnej.
REKLAMA
REKLAMA
Naukowcy przeanalizowali ponad 9 tys. publikacji, a do analizy włączyli 23 badania. Stwierdzili, że ADHD wiązało się z wyższym ryzykiem wystąpienia każdego z ocenianych objawów ze strony przewodu pokarmowego – w tym zespołu jelita drażliwego, zaparć, bólu brzucha, biegunki, niestrawności i enkoprezy.
„Niemal każdy objaw ze strony przewodu pokarmowego, który analizowaliśmy, wydawał się powiązany z ADHD” – powiedziała współautorka badania Sarah Blake, studentka medycyny w Warwick Medical School. „Te objawy mogą realnie wpływać na codzienne funkcjonowanie, ale łatwo je przeoczyć, jeśli cała uwaga koncentruje się na samym ADHD”.
Badacze zaobserwowali u osób z ADHD o 48 proc. większe ogólne ryzyko wystąpienia objawów ze strony przewodu pokarmowego. Związek był szczególnie silny w przypadku zaparć, gdzie ryzyko było prawie dwukrotnie wyższe, oraz enkoprezy – utraty kontroli nad wypróżnieniami – gdzie było ponad czterokrotnie wyższe.
Skąd ten związek?
Naukowcy podkreślają, że istnieje kilka możliwych wyjaśnień, jednak badanie nie dowodzi, że samo ADHD wywołuje problemy jelitowe.
Jednym z wyjaśnień mogą być zachowania. Trudności w regulacji emocji i zwiększona wrażliwość na stres, typowe dla ADHD, mogą wpływać na wrażliwość jelit i nasilać czynnościowe bóle brzucha. Nieregularne jedzenie, pomijanie posiłków i napady objadania się również mogą sprzyjać takim objawom jak niestrawność, wzdęcia, zaparcia czy bóle brzucha.
Pewną rolę może odgrywać także nadwrażliwość sensoryczna związana z jedzeniem. Osoby z ADHD mogą inaczej reagować na konsystencję i zapachy pokarmów, co sprzyja wybiórczej diecie, zwykle uboższej w błonnik, a to z kolei może wpływać na rytm wypróżnień.
Badacze zwracają też uwagę na różnice w interocepcji – zdolności do rozpoznawania sygnałów płynących z wnętrza ciała. Słabsze odczuwanie parcia na stolec może sprzyjać zaparciom lub enkoprezie.
Udział mogą mieć również leki. Stymulanty, takie jak metylofenidat, są znane z działań niepożądanych, do których należą m.in. zmniejszenie łaknienia, bóle brzucha, nudności i zaparcia. Typowe u osób z ADHD zaburzenia snu także mogą wpływać na motorykę i wrażliwość przewodu pokarmowego.
Oś jelita–mózg
Naukowcy podkreślają również rolę mikrobiomu jelitowego jako możliwej biologicznej drogi wpływu.
Wcześniejsze badania wykazały różnice w składzie mikrobioty jelitowej między dorosłymi z ADHD a neurotypowymi osobami z grupy kontrolnej. Inne prace łączyły zmiany w mikrobiomie jelitowym z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego.
Jedna z hipotez zakłada, że te różnice mogą wpływać na stan zapalny oraz komunikację między jelitami a mózgiem. Pewną rolę mogą odgrywać także czynniki genetyczne.
„Na razie nie możemy powiedzieć, że ADHD powoduje te problemy jelitowe ani co dokładnie stoi za tym związkiem, ale zależność jest na tyle wyraźna, że warto się nią zająć” – powiedział Saran Shantikumar, profesor nadzwyczajny w Warwick Medical School. „Lekarze opiekujący się osobami z ADHD powinni rozważyć pytanie o objawy ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza jeśli mogą one obniżać jakość życia”.