Azerbejdżan zamienia granaty, owoce o 2 tys. lat tradycji, w globalną markę: eksport wart 48,2 mln euro i ponad 200 odmian stawia go w szranki z Iranem, Turcją i Hiszpanią.
W 2025 roku Azerbejdżan wyeksportował granaty i produkty z granatów o wartości 48,2 mln euro, co uczyniło ten owoc jednym z najszybciej rosnących segmentów eksportu niezwiązanego z ropą.
REKLAMA
REKLAMA
Około 23 tys. hektarów sadów dostarcza dziś świeże owoce, sok, koncentrat, wino i olej z pestek do 26 państw – od krajów Zatoki po rynki w całej Azji. Stawia to Azerbejdżan w jednym szeregu z uznanymi eksporterami, takimi jak Iran, Turcja i Hiszpania, które sprzedają granaty na masową skalę.
„Dla Azerbejdżanu granat jest integralną częścią naszego dziedzictwa kulturowego, z historią sięgającą blisko 2 tys. lat, symbolem obfitości, dobrobytu i dobrostanu” – powiedział Euronews Farhad Garashov, przewodniczący Stowarzyszenia Producentów i Eksporterów Granatów Azerbejdżanu.
Azerbejdżańscy producenci wskazują jako główne atuty połączenie rodzimych odmian, zgodności ze standardami fitosanitarnymi UE oraz bliskości rynków europejskich i państw Zatoki. Uprawia się ponad 200 odmian, głównie na nizinie Kur-Araz i w rejonie Goychay.
Najbardziej znana na świecie jest odmiana Guloysha, ceniona za cienką skórkę, dużą zawartość soku i słodko-kwaszny smak. Inne odmiany, takie jak Valas, Shah Nar, Nazik Gabig i Bala Mursal, wyróżniają się barwą i aromatem, co pomaga producentom przyciągnąć uwagę klientów na półkach zagranicznych supermarketów.
„To bogate dziedzictwo jest jednym z kluczowych elementów, które wyróżniają azerskie granaty na rynkach międzynarodowych” – podkreślił Garashov, którego organizacja reprezentuje ponad 500 rolników i eksporterów.
Dłuższa trwałość to atut eksporterów
Wciąż dominują owoce świeże, jednak przetwory – w tym sok, koncentrat i olej – wydłużają producentom sezon sprzedaży.
Chłodnie, zakłady przetwórcze i rozwinięta logistyka pozwalają dziś obsługiwać odbiorców przez cały rok, a nie tylko w czasie jesiennych zbiorów.
Zagraniczni odbiorcy i duże sieci supermarketów oczekują coraz surowszych standardów fitosanitarnych, jednolitej wielkości owoców oraz opakowań zgodnych z międzynarodowymi wymogami. Te wymagania skłaniają drobnych producentów do sięgania po nowe instrumenty finansowania i zawierania partnerstw.
„Rolnictwo w Azerbejdżanie weszło w nowy etap rozwoju. Skupiamy się nie tylko na zwiększaniu wolumenów produkcji, lecz także na budowaniu marek wysokowartościowych produktów rolnych” – powiedział Euronews dyrektor Centrum Innowacji Agrarnych przy Ministerstwie Rolnictwa, Anar Jafarov.
Obawy związane ze zmianą klimatu
Dyrektor operacyjny firmy Az-Granata, Yusif Lazgiyev, mówi, że tegoroczne zbiory były wyraźnie niższe. Prywatna wytwórnia soków i napojów posiada 332 ha własnych sadów i dostarcza koncentrat oraz butelkowane soki na rynki eksportowe. Według Lazgiyeva chłodna, deszczowa pogoda pod koniec maja i na początku czerwca uniemożliwiła drugie z trzech sezonowych kwitnień drzew granatu.
„Drzewa granatu zwykle kwitną trzy razy w sezonie. W tym roku granaty w naszych sadach zakwitły tylko raz z powodu zmiany klimatu, co przełożyło się na spadek wydajności i plonów” – powiedział Lazgiyev w rozmowie z Euronews. „Deszcz spłukał kwiaty z drzew.”
Według niego straty plonu związane z utratą jednego cyklu kwitnienia sięgają 15–20 proc., a wahania temperatury między dniem a nocą dodatkowo sprzyjają szybszemu rozprzestrzenianiu się chorób w sadach. Produkcja wina była w tym roku niższa o 30–40 proc. w porównaniu z 2025 rokiem.
Garashov podkreślił, że branża jako priorytety w odpowiedzi na rosnące temperatury i coraz częstsze susze wyznaczyła nawadnianie kroplowe, cyfrowe zarządzanie wodą oraz poprawę efektywności jej wykorzystania.
„Zmiana klimatu, wzrost temperatur, długotrwałe susze i narastający deficyt wody stały się poważnym problemem dla wszystkich producentów” – dodał.
Festiwal Granatu w Goychay, organizowany co roku w październiku w rejonie Goychay, około 200 km na zachód od Baku, przyciąga dziesiątki tysięcy odwiedzających. To zarówno święto kultury, jak i wydarzenie biznesowe, podczas którego producenci spotykają się z kupcami, prezentują nowe odmiany i negocjują kontrakty eksportowe.
W 2024 roku festiwal wpisano na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO, w wyniku inicjatywy prowadzonej przez pierwszą wiceprezydent Mehriban Aliyevą. Organizacją zajmuje się Ministerstwo Rolnictwa, a koordynacją – podległe mu Centrum Innowacji Agrarnych.
„Uznanie UNESCO potwierdza wyjątkowe znaczenie kulturowe granatu dla narodu azerbejdżańskiego, a jednocześnie dodatkowo zwiększa międzynarodową rozpoznawalność marki «Made in Azerbaijan»” – podsumował Garashov.