Dwa państwa dominują w pierwszej dziesiątce europejskich miast o najwyższym i najniższym poziomie zanieczyszczenia powietrza.
Finowie oddychają jednym z najczystszych powietrz w Europie – wynika z nowego raportu. W kraju jest najwięcej miast, gdzie stężenie zanieczyszczeń powietrza mieści się w bezpiecznych normach.
REKLAMA
REKLAMA
Mimo to w skali całego kraju Finlandia nie spełniła zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących bezpiecznego poziomu pyłu zawieszonego PM2,5.
W 2025 roku tylko trzy europejskie kraje mieściły się w tych wytycznych jakości powietrza – wynika z raportu World Air Quality (źródło w Angielski) IQAir za rok 2025. Były to Estonia, Islandia i Andora.
W wielu regionach świata brakuje danych o jakości powietrza w czasie rzeczywistym, Europa należy jednak do najlepiej monitorowanych obszarów na świecie.
Raport przeanalizował 2 303 miasta – o 163 więcej niż w 2024 roku – w 43 krajach Europy. W 1 182 z nich odnotowano wzrost rocznej średniej stężenia PM2,5, a w 886 miastach – spadek. Zaledwie 104 europejskie miasta zmieściły się w bezpiecznym limicie WHO dla drobnego pyłu zawieszonego.
Finlandia była liderem zestawienia – w 25 miastach poziom zanieczyszczeń był niższy od zalecanego progu. Dalej znalazła się Szwecja z 15 miastami oraz Hiszpania z 12.
Gdzie leżą najbardziej zanieczyszczone miasta Europy?
Osiem państw – Bośnia i Hercegowina, Macedonia Północna, Serbia, Turcja, Mołdawia, Rumunia, Czarnogóra oraz Polska – zgłosiło średnie roczne stężenia PM2,5 powyżej 15 mikrogramów na metr sześcienny (µg/m³). To czyni je najbardziej zanieczyszczonymi krajami w Europie i oznacza poziom znacznie wyższy od zalecanego przez WHO limitu 5 µg/m³.
Najwięcej silnie zanieczyszczonych miast w regionie leży jednak w Turcji. To efekt połączenia dużej zależności od paliw kopalnych, gęstego ruchu drogowego, emisji przemysłowych oraz warunków meteorologicznych sprzyjających zaleganiu zanieczyszczeń w powietrzu.
Iğdir zajął niechlubne pierwsze miejsce – w 2025 roku średnie roczne stężenie PM2,5 wyniosło tam 64,4 µg/m³. Buca, również w Turcji, była druga z poziomem 51,5 µg/m³. W pierwszej dziesiątce znalazły się jeszcze trzy tureckie miasta: Gödekli (czwarte miejsce), Konya (szóste) i Duzce (ósme).
Novi Pazar w Serbii uplasował się na trzeciej pozycji, ze stężeniem PM2,5 na poziomie 34,1 µg/m³. W Bośni i Hercegowinie Prijedor był piąty, Gorazde siódme, a Gracanica dziewiąta. Pierwszą dziesiątkę zamykał Cacak w Serbii.
Wiele z tych miast ma wspólne źródła zanieczyszczeń: elektrownie węglowe, ogrzewanie domów niskiej jakości węglem i drewnem spalanym w nieefektywnych piecach oraz intensywny ruch samochodowy. Problemy pogłębiają ukształtowanie terenu i warunki meteorologiczne, które zatrzymują zanieczyszczenia blisko powierzchni ziemi.
Gdzie są miasta z najczystszym powietrzem w Europie?
Na drugim biegunie Finlandia zajęła połowę miejsc w pierwszej dziesiątce najmniej zanieczyszczonych miast. Wyspa Utö była na pierwszym miejscu ze stężeniem PM2,5 wynoszącym zaledwie 1,3 µg/m³, Muonio zajęło drugie miejsce, Kittilä trzecie, Ranua piąte, a Nivala dziesiąte.
Do tego wyniku przyczyniają się sprzyjająca geografia i niska gęstość zaludnienia, kluczowe znaczenie mają jednak rygorystyczne normy emisyjne oraz wysoki udział odnawialnych źródeł energii (ponad 54 proc.).
Sandgerði na Islandii zajęło czwarte miejsce, ze stężeniem 2,2 µg/m³. Bredkälen w Szwecji był szósty, Faro w Portugalii ósme, a Alftanes na Islandii dziewiąte.
Jak chronić się przed pyłem PM2,5
Cząstki PM2,5 są tak małe, że podczas oddychania mogą być wdychane głęboko do płuc i przenikać do krwiobiegu. Ich obecność wiąże się z ryzykiem problemów z układem oddechowym, chorób sercowo-naczyniowych oraz długotrwałych schorzeń, takich jak nowotwory.
Jeśli mieszkasz na obszarze o wysokim poziomie zanieczyszczeń, możesz chronić się, monitorując stężenia zanieczyszczeń w czasie rzeczywistym za pomocą aplikacji takich jak IQAir i AirVisual. Gdy poziomy gwałtownie rosną, zaleca się pozostanie w domu oraz zamknięcie drzwi i okien.
Systemy HVAC (ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji) warto ustawić w trybie recyrkulacji powietrza. Oczyszczacze powietrza mogą dodatkowo filtrować pyły, gazy i inne zanieczyszczenia.
Jeśli mimo to musisz wyjść na zewnątrz, załóż maskę KN95, która filtruje drobne cząstki unoszące się w powietrzu, w tym wirusy i pył.