Stolica po raz kolejny uczciła Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu – ważne święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych, które przypada co roku 27 stycznia, w rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz‑Birkenau w 1945 roku.
Centralnym punktem warszawskich obchodów były oficjalne uroczystości, które rozpoczęły się we wtorek 27 stycznia 2026 roku o godzinie 13:00 pod Pomnikiem Bohaterów Getta – jednym z najważniejszych miejsc pamięci w stolicy. Wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele władz samorządowych i państwowych, organizacji społecznych, instytucji kultury, środowisk żydowskich oraz mieszkańców Warszawy.
Podczas ceremonii odczytano modlitwy ekumeniczne, złożono wieńce i kwiaty, a także wysłuchano części artystycznej przygotowanej przez aktorów i artystów związanych z Teatrem Żydowskim im. Estery Rachel i Idy Kamińskich. Uroczystość miała charakter symboliczny, skierowany zarówno do świadków historii, jak i młodszych pokoleń, mając na celu zachowanie pamięci o tragicznych losach ofiar Zagłady.
Marszałek Senatu, Małgorzata Kidawa-Błońska, ostrzegła przed powrotem faszystkowskich narracji i negowaniem holokaustu:
"Wraz z upływem czasu, kiedy odchodzą świadkowie Zagłady, znajdują się ludzie, którzy uważają, że teorie rasistowskie, ksenofobiczne można ponownie wykorzystać i czynią to bezkarnie na oczach świata. Towarem luksusowym staje się odróżnienie prawdy od fałszu. Coraz trudniej weryfikować to, co jest prawdziwe, co jest nieprawdziwe. Holokaust także niestety czasami tu w Polsce, jest zniekształcony, podważany, wykorzystywany do tego, by nas dzielić. Czy tego chcemy, czy nie, znajdujemy się w stanie walki z kłamstwem, dezinformacją i nienawiścią".
Globalny kontekst pamięci
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu jest obchodzony na całym świecie jako dzień refleksji, pamięci i edukacji. Obchody na poziomie globalnym zazwyczaj obejmują ceremonie w miejscach historycznych, takich jak teren byłego obozu Auschwitz‑Birkenau w Oświęcimiu czy Memorial to the Murdered Jews of Europe w Berlinie, a także wydarzenia edukacyjne i pamięciowe w wielu krajach.
„Światło Pamięci” – świece w oknach
Tradycyjnie w ramach obchodów odbywa się akcja społeczna „Światło Pamięci” – o godzinie 18:00 mieszkańcy Warszawy i innych miast zostali zaproszeni do zapalenia świec w oknach swoich domów. Ten prosty, lecz wymowny gest ma symbolizować solidarność z ofiarami oraz sprzeciw wobec nienawiści, antysemityzmu i przemocy, a także przypominać o konieczności pielęgnowania pamięci historycznej.
Symboliczny tramwaj z Gwiazdą Dawida
W przestrzeni miejskiej pojawił się również zabytkowy, pusty tramwaj z Gwiazdą Dawida, który przejechał ulicami Warszawy w rejonie dawnego getta. Tramwaj ten jest ważnym symbolem pamięci – nawiązuje do tramwaju, który kursował w czasie istnienia getta warszawskiego i ma przypominać o żydowskich mieszkańcach miasta, którzy zostali zamordowani podczas okupacji hitlerowskiej.
Znaczenie pamięci
Dzień ten przypomina nie tylko o żydowskich ofiarach Holokaustu, ale także o ofiarach innych grup prześladowanych przez nazistowski reżim – m.in. Romów, Polaków, jeńców sowieckich i osób niepełnosprawnych.
"Pamięć o Holokauście nie jest ciężarem - jest zobowiązaniem. Zobowiązaniem do uważności, do dobra i do tego, by nigdy więcej nie było pustym hasłem" - podkreśla Gołda Tencer - założycielka i prezeska Fundacji Shalom, organizatora wydarzenia.