Premier Słowacji Robert Fico oskarżył kanclerza Niemiec o „szantaż”. Cztery państwa (Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria) sprzeciwiły się powiązaniu budżetu z pomocą dla Ukrainy.
Przywódcy Słowacji, Czech, Węgier i Bułgarii sprzeciwili się ultimatum kanclerza Niemiec Friedricha Merza, który uzależnił zatwierdzenie następnego długoterminowego budżetu UE od nowego wsparcia finansowego dla Ukrainy.
REKLAMA
REKLAMA
Premier Słowacji Robert Fico potępił ten krok jako „modelowy przykład szantażu” i zagroził skorzystaniem z prawa weta.
„Mamy w tej sprawie równy głos” – powiedział Fico we wtorek, witając w Bratysławie swojego czeskiego odpowiednika, Andreja Babiša. – „Tak jak pan Merz mówi o użyciu weta, tak samo mogę powiedzieć ja. Mamy takie samo prawo weta jak kanclerz federalny Niemiec”.
Babiš zażartował, że Merz „prawdopodobnie nie zdaje sobie sprawy”, iż w projekcie budżetu UE już zarezerwowano dla Ukrainy 100 mld euro. Środki te będą jednak dostępne dopiero od 2028 roku, podczas gdy w przyszłym roku Kijowowi zabraknie 70 mld euro.
„Dziś nie będzie mowy o zwykłych procedurach, ani trochę. Dziś musimy odpowiedzieć na szantaż” – mówił Fico, wyrażając swoje niezadowolenie. – „To, co robi kanclerz federalny, to modelowy przykład szantażu i odrzucam to. Jesteśmy suwerennym państwem. Jesteśmy Republiką Słowacką. Mamy własne poglądy”.
Merz podniósł stawkę w liście do przewodniczącego Rady Europejskiej António Costy, ogłaszając, że nowa pomoc dla Ukrainy jest „niezbędnym warunkiem” zatwierdzenia następnego budżetu UE. Tym samym de facto powiązał dwie wyjątkowo drażliwe kwestie, które obie wymagają jednomyślności.
Bruksela obiecała pokryć dwie trzecie z 70‑miliardowej luki w finansach Ukrainy, czyli ok. 45 mld euro, za pomocą jeszcze nieokreślonego instrumentu. Ze względu na skalę potrzeb kolejna runda wspólnego zadłużenia szybko stała się główną opcją rozwiązania problemu.
Nowe finansowanie miałoby się pojawić ponad już istniejącą pożyczką pomocową w wysokości 90 mld euro, od której Słowacja, Czechy i Węgry wynegocjowały sobie wyłączenia.
„Wsparcie Ukrainy jest sprawą naszego wspólnego bezpieczeństwa europejskiego i taki sam wspólny charakter musi mieć podział ciężarów tej pomocy” – napisał Merz.
We wtorek Merz przyjął w Berlinie premiera Węgier Pétera Magyara, zaledwie dzień po upublicznieniu listu.
Po zakończeniu spotkania dwustronnego Magyar jasno stwierdził, że sprzeciwia się łączeniu budżetu UE z pomocą dla Ukrainy, argumentując, że są to kwestie z natury odrębne.
„Możliwe oczywiście, że ma to wiele wspólnego z polityką. Nie uważam jednak, by był to szantaż. Nie używam więc takich słów, bo dziś wszystko jest ze wszystkim powiązane” – powiedział, odnosząc się do wcześniejszej wypowiedzi Ficy. – „Ale uważam, że przekaz tego kroku nie jest koniecznie dobry”.
Magyar powiedział, że Węgry nie mogą zobowiązać się do nowego wspólnego długu na poziomie europejskim, ponieważ i tak zmagają się z opanowaniem rosnącego deficytu sektora finansów publicznych.
„Z tego punktu widzenia jest to dla nas oczywiście nie do przyjęcia z powodów polityki wewnętrznej, ale będziemy prowadzić rozmowy w Berlinie, Dublinie i Brukseli” – dodał. – „Znajdziemy rozwiązanie w sprawie budżetu UE. Jestem tego pewien”.
Przemawiając w Warnie, premier Bułgarii Rumen Radew również wskazał na wysoki deficyt jako powód, by wyłączyć jego kraj z przyszłych linii kredytowych dla Ukrainy. Zapewnił, że Bułgaria będzie dalej pomagać innymi kanałami, na przykład poprzez dostawy energii.
„Bułgaria w żaden sposób nie blokuje decyzji na poziomie Rady, podejmowanych jednomyślnie, by każdy wspierał Ukrainę tak, jak może” – powiedział Radew.
Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria należą do grupy „Przyjaciół Spójności”, zrzeszającej 17 państw, które chcą chronić fundusze spójności i środki na rolnictwo w następnym długoterminowym budżecie UE. Stawia ich to na kursie kolizyjnym z „oszczędnymi”, którzy domagają się cięć we wszystkich działach wydatków.
Do „oszczędnych” należą niektóre z największych donatorów Ukrainy, w tym Niemcy, którzy z niechęcią patrzą na to, że Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria próbują wyłączyć się ze wsparcia dla Ukrainy, a jednocześnie zabiegają o fundusze spójności.
Występując u boku Magyara w Berlinie, Merz podkreślił, że wsparcie dla Ukrainy trzeba rozłożyć bardziej sprawiedliwie.
„Kontynuowanie tej drogi nie jest dobrym rozwiązaniem. Polityka wobec Ukrainy powinna być w pełni ujęta w budżecie Unii Europejskiej” – powiedział. – „Co najmniej cztery kraje uważają inaczej, ale z pewnością ważne jest, by o tym rozmawiać”.