Przed pierwszym od 2012 r. wspólnym strajkiem generalnym w Hiszpanii Euronews porównuje, ile dzień protestów kosztuje gospodarki Europy.
Kiedy dwie największe centrale związkowe w Hiszpanii wspólnie ogłosiły ostatni strajk generalny, w listopadzie 2012 r., kraj pogrążony był w głębokim kryzysie oszczędnościowym.
REKLAMA
REKLAMA
Czternaście lat później hiszpańscy pracownicy spróbują znów sparaliżować kraj.
Tym razem chodzi o sprawy podstawowe, a postulaty brzmią podobnie w Madrycie, Paryżu, Brukseli i Rzymie: czynsze, na które ludzi stać, płace nadążające za cenami oraz sprawne usługi publiczne.
24‑godzinny strajk zapowiedziany przez centrale Comisiones Obreras (CCOO) i Unión General de Trabajadores (UGT) na środę przypada na 18 dni przed przedterminowymi wyborami parlamentarnymi w Hiszpanii, wyznaczonymi na 29 listopada.
Hiszpania nie jest wyjątkiem.
We Francji 5 listopada odbył się ogólnokrajowy dzień strajków i protestów przeciw kosztom życia. Włoska centrala CGIL zapowiedziała strajk generalny na 20 listopada, a belgijskie związki zawodowe grożą akcją protestacyjną w tygodniu rozpoczynającym się 23 listopada.
Ubiegły rok był już wyjątkowy.
Wstępne dane Europejskiego Instytutu Związków Zawodowych (ETUI), brukselskiego ośrodka badawczego, sugerują, że 2025 r. był w UE najostrzejszym rokiem strajkowym od 1991 r.
Pytanie brzmi, które gospodarki płacą za to najwięcej.
Niemcy zapłacą najwyższy rachunek
Najprostsze porównanie między krajami polega na zastosowaniu tej samej formuły do każdego z nich.
Bierzemy roczną wartość produkcji gospodarki, mierzoną produktem krajowym brutto (PKB), dzielimy ją przez 365 i otrzymujemy produkcję z jednego dnia. Następnie zakładamy, że co piąty pracownik przestaje pracować, a mniej więcej jedna piąta dziennej produkcji przepada wraz z nimi.
Na tej podstawie Niemcy, największa gospodarka Europy, straciłyby w jeden dzień ok. 2,5 mld euro, wynika z danych PKB Eurostatu za 2025 r.
Na drugim miejscu jest Francja – ok. 1,6 mld euro, dalej Włochy – ok. 1,2 mld euro.
Hiszpania straciłaby ok. 930 mln euro. Jej gospodarka wytworzyła w ubiegłym roku 1,69 bln euro, co daje ok. 4,6 mld euro dziennie.
Mniejsze gospodarki ponoszą mniejsze koszty. Strajk o podobnej skali kosztowałby Belgię ok. 350 mln euro, a Portugalię ok. 170 mln euro.
To bardzo zgrubny szacunek. Strajki rzadko rozkładają się równomiernie: najmocniej uderzają w transport, szkoły i usługi publiczne, a wiele fabryk i biur nadal pracuje.
Dlaczego większość kosztów pozostaje na papierze
Krajowe rachunki ekonomiczne pokazują spokojniejszy obraz niż wyliczenia kosztów publikowane przed każdą akcją protestacyjną.
Najlepszym przykładem jest Francja, bo tam statystycy kilkakrotnie mierzyli skutki strajków. Bank Francji oszacował, że strajki przeciw reformie emerytalnej w marcu i kwietniu 2023 r. obniżyły wzrost gospodarczy w pierwszym kwartale o ok. 0,1 pkt proc.
Później stwierdzono odbicie o ok. 0,1 pkt w drugim kwartale. Innymi słowy, większość utraconej aktywności została odrobiona w ciągu trzech miesięcy.
Bank Francji zauważył, że było to zgodne z ocenami urzędu statystycznego INSEE, który szacował, iż ruchy społeczne wiosną 2018 r. obniżyły PKB o ok. 0,1 pkt.
Powód jest prosty: strajk to nie pożar, który niszczy zapasy. Ładunek zostaje wysłany później, wizytę w szpitalu umawia się na inny termin, a fabryka nadrabia zaległości dodatkową zmianą w kolejnym tygodniu.
Część strat jest jednak trwała i dotyka konkretnych grup. Strajkujący tracą dniówkę. Państwo traci podatek od aktywności, która w ogóle nie miała miejsca. Linie lotnicze i hotele nie odzyskają odwołanego lotu ani pustego pokoju.
Belgia pokazuje, że problemem jest powtarzalność
Belgia pokazuje, co dzieje się, gdy strajki przestają być jednorazowym wydarzeniem.
Zgodnie z danymi ETUI kraj stracił w 2025 r. 1 354 845 dni roboczych z powodu strajków, czyli 313 dni na każdych 1000 pracowników. To pobiło wcześniejszy rekord 299 dni, ustanowiony w 1993 r.
Różnica w porównaniu z sąsiadami jest ogromna.
W Holandii 23 strajki kosztowały w 2025 r. niemal 60 tys. dni roboczych, wynika z danych urzędu statystycznego CBS.
W Niemczech Instytut Badań Gospodarczych i Społecznych (WSI) szacuje, że straty wyniosły ok. 645 tys. dni roboczych, czyli poniżej długoterminowego trendu, w gospodarce prawie siedem razy większej niż belgijska.
Tego nie pokazują jednorazowe wyliczenia kosztów. Pojedynczy dzień strajku gospodarka szybko odrabia, ale miesięczne powtórki zostawiają trwały ślad.
Sieć elektroenergetyczna pokaże pierwszy odczyt
Hiszpania w nietypowy sposób mierzy skalę udziału w strajku: przez zużycie energii elektrycznej.
Podczas listopadowego strajku generalnego w 2012 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych informowało, że wczesnym rankiem zapotrzebowanie na prąd było o 11,4% niższe od normy dla tej pory dnia, na podstawie danych operatora sieci Red Eléctrica. W trakcie marcowego strajku 2012 r. spadek o tej samej godzinie wyniósł 15,4%.
Dane z sieci prawdopodobnie znów dostarczą w środę pierwszego szacunku frekwencji, zanim związki zawodowe i rząd podadzą własne, zazwyczaj mocno rozbieżne, liczby.
Sytuacja w lotnictwie pozostaje niepewna. Do poniedziałku rząd nie opublikował jeszcze listy minimalnych usług lotniczych na czas strajku, choć wezwanie do udziału obejmuje pracowników lotnisk i linii lotniczych.
Inwestorzy prawie nie zareagowali
Jak dotąd rynki wydają się spokojne. Indeks IBEX 35 na giełdzie w Madrycie zamknął notowania w poniedziałek na poziomie 19 742,5 pkt, co oznacza wzrost o 14,1% od początku roku i ok. 3% poniżej historycznego maksimum 20 356,5 pkt.
Spółki najbardziej narażone na skutki dnia strajku radzą sobie jeszcze lepiej.
Akcje Meliá Hotels International, jednej z największych hiszpańskich sieci hotelowych, podrożały w tym roku o 38%. Notowania Aena, operatora większości hiszpańskich lotnisk, są wyższe o 21%.
Dla inwestorów pojedynczy dzień strajku przypomina burzę, która opóźnia loty przez jeden dzień. Belgia pokazuje inne ryzyko: strajki tak częste, że stają się stałym elementem krajobrazu gospodarczego.
Dla Hiszpanii koszt środowego strajku będzie liczony w utraconych godzinach pracy. O tym, czy szersza fala protestów coś zmieni, zdecydują wyborcy przy urnach 29 listopada.