Odnowione pod auspicjami USA negocjacje odbywają się w cieniu sporów o terytorialne ustępstwa i gwarancje bezpieczeństwa po wojnie. Europa chce mieć wpływ na rozmowy, które mogą zmienić architekturę bezpieczeństwa na kontynencie.
Ukraina i Rosja wykazały w nieoficjalnych rozmowach „pewną elastyczność” w kwestii spornych terytoriów – poinformowały amerykańskie media, powołując się na wysokiego rangą urzędnika USA. We wtorek w Abu Zabi rozpoczyna się kolejna runda negocjacji, których celem jest zakończenie wojny rozpętanej przez Moskwę.
REKLAMA
REKLAMA
Słowa te padły po tym, jak prezydent USA Donald Trump zasugerował, że Ukraina po wojnie może mieć „nieco inny kształt”, nie precyzując jednak, jakie zmiany terytorialne miał na myśli.
Moskwa domaga się, aby Ukraina uznała rosyjską kontrolę nad Krymem oraz czterema obwodami, które Rosja twierdzi, że bezprawnie anektowała – donieckim, ługańskim, zaporoskim i chersońskim. Kreml żąda również wycofania ukraińskich wojsk z całego terytorium tych regionów, w tym z obszarów, których Rosja nigdy nie zajęła. Kijów zdecydowanie odrzuca te żądania.
Amerykański urzędnik nie ujawnił szczegółów dotyczących wspomnianej „elastyczności”. Zaznaczył jednak, że spory terytorialne nie mogą zostać rozstrzygnięte bez wcześniejszego porozumienia w sprawie powojennych gwarancji i ustaleń dotyczących bezpieczeństwa.
„Nie rozstrzygną kwestii Doniecka ani sporu terytorialnego, dopóki nie będzie wiadomo, jaka będzie architektura bezpieczeństwa po wojnie” – powiedział urzędnik.
Przed rozpoczęciem rozmów prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że Kijów przedstawi w Abu Zabi propozycje mające na celu ograniczenie działań wojennych. Ukraina będzie również zabiegać o uzgodnienie zasad organizacji trójstronnego spotkania przywódców Ukrainy, Rosji i USA.
„Podczas spotkań w Abu Zabi nasz zespół przedstawi kroki prowadzące do deeskalacji, a także musi zostać uzgodnione, jak zorganizować trójstronne spotkanie na szczeblu przywódców, aby zakończyć tę wojnę w sposób sprawiedliwy i rzeczywisty” – napisał Zełenski na platformie X.
Rozmowy w Abu Zabi: na początek konsultacje z Europą
Rozmowy rozpoczęły się we wtorek od spotkania przedstawicieli Ukrainy, USA i państw europejskich. Było ono przygotowaniem do pierwszych od lutego trójstronnych negocjacji z udziałem Kijowa, Moskwy i Waszyngtonu.
Główny negocjator Ukrainy Rustem Umerow poinformował, że w inauguracyjnym spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch, NATO i Komisji Europejskiej, a także amerykańscy wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner.
„Uzgodnimy nasze stanowiska i skoordynujemy działania przed kolejną fazą rozmów” – zapowiedział Umerow, odnosząc się do kolejnego etapu negocjacji w formacie trójstronnym z udziałem Rosji.
Jako najważniejsze cele Ukrainy wskazał zakończenie działań wojennych, uzyskanie powojennych gwarancji bezpieczeństwa, odbudowę gospodarki oraz realizację działań humanitarnych.
Propozycje bezpieczeństwa po wojnie
Europejscy przywódcy zabiegają o większą rolę w kierowanym przez USA procesie dyplomatycznym, zwłaszcza że Waszyngton rozważa rozwiązania, które mogłyby w istotny sposób zmienić architekturę bezpieczeństwa na kontynencie.
„Aby zakończyć wojnę, Europa musi siedzieć przy stole” – miał powiedzieć przed rozpoczęciem rozmów wysoki rangą przedstawiciel władz USA.
Według doniesień amerykańskich mediów Waszyngton i Moskwa miały omawiać możliwe gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy, zbliżone do zapisów artykułów 4 i 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Pierwszy z nich dotyczy konsultacji między sojusznikami w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa, drugi zaś ustanawia zasadę wspólnej obrony w razie zbrojnej napaści na jedno z państw NATO.
Amerykański urzędnik miał również zasugerować możliwość przywrócenia Rady NATO–Rosja, której działalność została zawieszona po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Rozważane ma być także wprowadzenie mechanizmu „snapback” w systemie sankcji, który pozwalałby na ich automatyczne lub szybkie ponowne nałożenie na Moskwę w przypadku złamania przez Rosję zawieszenia broni.
Tymczasem rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę nadal trwają. W poniedziałkowym wieczornym wystąpieniu Wołodymyr Zełenski ostrzegł, że Moskwa próbuje podzielić Ukrainę wzdłuż Dniepru, atakując mosty oraz infrastrukturę energetyczną.
„Rosja próbuje podzielić Ukrainę wzdłuż Dniepru i maksymalnie utrudnić ludziom życie – w naszych miastach i wsiach” – powiedział ukraiński prezydent.
Mimo wzmożonych wysiłków dyplomatycznych Waszyngton przestrzega przed oczekiwaniem szybkiego przełomu w negocjacjach.
Wysłannik USA Jared Kushner ocenił, że rozmowy mogą pomóc „nabrać tempa przed kolejną fazą negocjacji”. Jednocześnie określił konflikt jako „niezwykle trudny i skomplikowany”.