Uzbekistan modernizuje rolnictwo: wydajniejsze sady, nowoczesne nawadnianie i cyfrowe uprawy. Inwestycje mają zwiększyć eksport i zabezpieczyć krajowe dostawy żywności.
Rolnictwo wciąż odgrywa ważną rolę w gospodarce Uzbekistanu, ale sektor coraz silniej odczuwa presję, by zwiększać wydajność przy ograniczonych zasobach ziemi i wody.
REKLAMA
REKLAMA
Rząd wprowadza nowe metody uprawy, systemy nawadniania i technologie cyfrowe, żeby poprawić plony i wzmocnić krajową produkcję żywności, a jednocześnie pomóc producentom konkurować na rynkach zagranicznych.
Jak podaje minister rolnictwa Uzbekistanu, Ibrokhim Abdurakhmonov, kraj wytwarza rocznie około 26 mln ton owoców i warzyw, a produkty rolne trafiają na 92 rynki międzynarodowe.
Rząd chce do 2030 roku zwiększyć eksport żywności do 10 mld dol. (8,6 mld euro). Lata 2026–2030 wyznaczono jako priorytetowy okres dla bezpieczeństwa żywnościowego, z naciskiem na produkcję krajową i ograniczenie zależności od części importów.
Wyższe plony i nowoczesne sadownictwo
Jednym z priorytetów władz jest zwiększenie produkcji rolnej bez prostego rozszerzania areału upraw.
„Zwracamy szczególną uwagę na zwiększanie plonów dzięki badaniom naukowym i wdrażaniu nowych innowacji. To ważne przede wszystkim z punktu widzenia bezpieczeństwa żywnościowego” – mówi Shamshod Ergashev, szef sekretariatu ministra rolnictwa.
W 2025 roku bawełnę uprawiano na około 875,6 tys. hektarów; we wcześniejszych latach areał przekraczał milion hektarów. Mimo zmniejszenia powierzchni zasiewów produkcja sięgnęła prawie 4 mln ton – podkreśla Ergashev.
Dodał, że w 2026 roku Uzbekistan zebrał 10 mln ton ziarna, częściowo dzięki lepszemu przygotowaniu nasion i nowym metodom siewu.
Uzbekistan ma około 572,6 tys. hektarów sadów i winnic, a w latach 2026–2028 planuje utworzyć 172 tys. hektarów nowoczesnych, wysokowydajnych sadów.
„Tradycyjne sady dawały kiedyś od siedmiu do dziesięciu ton owoców z hektara. Teraz, dzięki drzewom szczepionym na karłowych i półkarłowych podkładkach, uzyskujemy 30–35 ton, a w niektórych przypadkach nawet 50–60 ton” – mówi Abror Jo'rayev, szef Republikańskiego Departamentu Rozwoju Sadownictwa.
Na 138-hektarowym gospodarstwie sadowniczym, gdzie rosną jabłonie, grusze, śliwy, brzoskwinie i morele, już stosuje się nowoczesne metody uprawy.
Przedstawiciel tego przedsiębiorstwa, Qahramon Ilhombekov, informuje, że gospodarstwo zbiera średnio 35 ton jabłek z hektara.
„Moglibyśmy osiągnąć 50 ton, ale to zbyt mocno obciąża drzewa. Przy 30–35 tonach owoce mają takie rozmiary, kolor i jakość, jakich oczekujemy” – wyjaśnia.
Aby zachęcić do inwestycji, rząd wprowadził preferencyjne kredyty do 120 mln sumów (8873 euro) na hektar na zakładanie sadów. Okres kredytowania wynosi siedem lat, z trzyletnią karencją w spłacie.
Rolnicy mogą też przez trzy lata otrzymywać dopłaty eksploatacyjne w wysokości 5 mln sumów (370 euro) rocznie na hektar, a także wsparcie na zakup urządzeń do nawadniania i materiału szkółkarskiego.
Inwestycje w nawadnianie i technologie dla rolnictwa
Deficyt wody pozostaje jednym z największych wyzwań dla uzbeckiego rolnictwa, dlatego poprawa efektywności nawadniania stała się priorytetem inwestycyjnym.
Według Banku Światowego rolnictwo odpowiada za około 90% zużycia wody w Uzbekistanie. W maju 2025 roku bank zatwierdził projekt o wartości 200 mln dol. (172 mln euro), którego celem jest modernizacja infrastruktury nawadniającej w pięciu regionach.
Projekt ma ograniczyć roczne straty wody o około 540 mln m³ i poprawić usługi nawadniania na 232 tys. hektarów ziemi rolnej.
Na poziomie gospodarstw nawadnianie kroplowe pomaga rolnikom precyzyjniej zarządzać zużyciem wody i nawozów.
„Braki wody stają się coraz poważniejszym problemem. Przy nawadnianiu kroplowym woda dociera bezpośrednio do drzewa, a nie tylko do otaczającej je gleby” – tłumaczy Jo'rayev.
W 2026 roku kraj otrzymał sto rolniczych dronów produkcji chińskiej w ramach inicjatywy realizowanej przez Ministerstwo Rolnictwa przy wsparciu Banku Światowego.
Połowa z nich służy do zdalnego monitorowania pól uprawnych, pozostałe wykorzystuje się do nawożenia, zwalczania szkodników i innych prac rolniczych.
Rząd rozwija również systemy satelitarnego monitoringu upraw, geoinformacyjne bazy danych oraz aplikacje oparte na sztucznej inteligencji do prognozowania plonów i wykrywania szkodników.
Równolegle powstają platformy cyfrowe, które mają uprościć przyznawanie dopłat i obsługę rolników. Systemy Agroportal i Agrosubsidy mają ograniczyć liczbę procedur administracyjnych.
Odporność na klimat i finansowanie
Uzbekistan szuka także inwestycji w praktyki rolnicze lepiej odporne na presję środowiskową.
Globalny Instytut Zielonego Wzrostu (GGGI) angażuje się w projekty tzw. klimatycznie inteligentnego rolnictwa, m.in. w Karakałpakstanie.
„Nasze działania koncentrowały się głównie na tym, jak rozszerzać skalę takich rozwiązań – od projektów pilotażowych po większe przedsięwzięcia inwestycyjne” – mówi Bakhtiyar Radjabov, starszy specjalista ds. polityki zielonego wzrostu i kontaktów z rządem w GGGI.
GGGI wspierał uzbeckie banki komercyjne w emisji zielonych obligacji na londyńskiej giełdzie, aby pozyskiwać finansowanie na projekty ukierunkowane na ochronę środowiska.
Radjabov zwrócił też uwagę na platformę inwestycyjną dla sektora rolno-spożywczego, w którą zaangażowany jest Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz ministerstwo rolnictwa Uzbekistanu. Celem jest zmobilizowanie około 1,5 mld dol. (1,3 mld euro) na rozwój sektora.
Podkreślił zarazem, że konieczne jest wzmocnienie lokalnych kompetencji i zdolności przedsiębiorstw rolnych do wdrażania nowych technologii, szczególnie w sytuacji, gdy sektor wciąż dotykają niedobory wody, zasolenie gleb i degradacja ziemi.
Równowaga między eksportem a bezpieczeństwem żywnościowym w kraju
Strategia rolnicza Uzbekistanu łączy plany zwiększania przychodów z eksportu z działaniami na rzecz wzmocnienia krajowych dostaw żywności.
Rząd zachęca do inwestycji w przetwórstwo, pakowanie żywności oraz produkcję rolno-spożywczą o wyższej wartości dodanej, aby lokalni producenci mogli spełniać wymagania rynków międzynarodowych.
Jednocześnie Uzbekistan pozostaje zależny od importu części podstawowych produktów żywnościowych, takich jak olej roślinny i cukier.
„Wprowadzamy nowe technologie w rolnictwie i sadownictwie, zwiększamy produktywność i rozszerzamy geografię eksportu naszych owoców i warzyw na kolejne kraje” – mówi Ergashev.
To, jakie będą długoterminowe efekty, zależy od tego, czy inwestycje pomogą rolnikom podnieść wydajność, kontrolować koszty i lepiej wchodzić na rynki, a jednocześnie radzić sobie z niedoborami wody i presją związaną ze zmianą klimatu.