Kazachstan chce, by sztuczna inteligencja była czymś więcej niż narzędziem cyfrowym: ma napędzać rozwój gospodarki, od uczelni po energetykę i infrastrukturę.
Same chatboty nie stworzą prawdziwej gospodarki opartej na sztucznej inteligencji. Prawdziwa zmiana nastąpi, gdy AI naprawdę stanie się częścią tego, jak ludzie zarabiają na życie, jak firmy wytwarzają produkty, a rządy podejmują decyzje.
REKLAMA
REKLAMA
„Ludzie powinni zacząć dostrzegać, że AI to nie zabawka. AI to nie chatboty” – powiedział Lee Kai-fu, założyciel i dyrektor generalny 01.AI oraz przewodniczący Sinovation Ventures, w rozmowie z Euronews w kazachskiej stolicy Astanie.
„AI musi stać się narzędziem, dzięki któremu ludzie zarabiają na życie. Dopiero wtedy można mówić o cyfrowej gospodarce ludzi” – dodał.
To przejście od tradycyjnej gospodarki do gospodarki napędzanej sztuczną inteligencją było głównym tematem forum AI & Digital Bridge, które przyciągnęło do Astany przedstawicieli rządów, firm technologicznych, inwestorów i ekspertów.
Dla Kazachstanu ambicją jest wykorzystanie AI nie tylko do unowocześnienia istniejących sektorów, lecz także do przebudowy przemysłu wytwórczego i przesunięcia kraju wyżej w globalnym łańcuchu wartości.
„Prawdziwa wartość AI polega na wzmacnianiu ludzkich możliwości” – mówił prezydent Kazachstanu Kassym-Żomart Tokajew podczas trzeciego posiedzenia Rady ds. Rozwoju Sztucznej Inteligencji, zorganizowanego równolegle z forum.
„Konkurencja nie ogranicza się już do zasobów naturalnych, kapitału i rynków. Obejmuje także tempo, w jakim można poprawiać wydajność produkcji” – podkreślił Tokajew.
Kazachski sektor IT już wychodzi za granicę. Eksport usług IT przekroczył w ubiegłym roku 860 mln €, a kazachskie rozwiązania cyfrowe są dziś stosowane w ponad 100 krajach.
Minister rozwoju cyfrowego Zhaslan Madiyev zapowiedział, że Kazachstan rozwija wszystkie pięć warstw gospodarki AI: od infrastruktury energetycznej, przez produkcję chipów i platformy chmurowe, po modele językowe i aplikacje.
„Największy potencjał dla Kazachstanu widzimy w zastosowaniach AI: w tworzeniu i skalowaniu rozwiązań, które zwiększają efektywność gospodarki i biznesu oraz poprawiają jakość codziennego życia ludzi” – powiedział Madiyev.
Potencjalny rynek jest ogromny. Madiyev powołał się na szacunki, według których globalny rynek usług i produktów opartych na AI może przekroczyć 43 bln €.
AI na hali produkcyjnej
Raport ONZ o rozwoju przemysłowym na 2026 rok wymienia AI jako jeden z pięciu przełomowych megatrendów zmieniających światową gospodarkę.
Dla Kazachstanu ma to znaczenie, bo kraj stara się zmniejszyć uzależnienie od surowców i zwiększyć udział produkcji o wyższej wartości dodanej.
W ciągu pierwszych ośmiu miesięcy tego roku wartość produkcji przemysłowej sięgnęła niemal 90 mld €, a – jak podał Tokajew – produkcja w przemyśle przetwórczym wzrosła o 8,4% rok do roku.
Utrzymanie takiego tempa wzrostu wymaga jednak czegoś więcej niż tylko zwiększania wolumenu produkcji.
„Aby podtrzymać wysokie tempo wzrostu gospodarczego, musimy zwiększać wydajność pracy, modernizować bazę przemysłową i rozwijać produkcję towarów o wysokiej wartości dodanej” – stwierdził Tokajew.
AI może w tym pomóc. Pozwala inżynierom podejmować trafniejsze decyzje, automatyzuje procesy i dostarcza menedżerom informacji o produkcji w czasie rzeczywistym.
Podczas posiedzenia Rady ds. Rozwoju Sztucznej Inteligencji Tokajew polecił rządowi wskazać firmy, które przejdą kompleksową transformację z wykorzystaniem AI, przyspieszyć przejście od projektów pilotażowych do komercyjnych wdrożeń, tworzyć przemysłowe bazy danych i ograniczać ryzyko po stronie inwestorów.
Budowanie ludzi stojących za technologią
Sama infrastruktura AI nie stworzy jednak gospodarki opartej na sztucznej inteligencji. Kazachstan potrzebuje także ludzi, którzy potrafią ją rozwijać i wykorzystywać.
Lee Kai-fu przekonuje, że obawy przed masową utratą miejsc pracy przez AI przesłaniają ważniejszą zmianę: przewagę zyskają pracownicy, którzy nauczą się efektywnie korzystać z tej technologii.
„Ludzie ciągle pytają, jak mam znaleźć pracę, skoro AI zabiera mi zajęcie. To nie tak, bo najwięcej zarobi ten, kto wie, jak używać AI” – powiedział.
To podejście jest już włączane do kazachskiego systemu edukacji.
Podczas forum ogłoszono powstanie Qazaq AI Research University (QAIRU) – pierwszego w kraju wyspecjalizowanego uniwersytetu badawczego poświęconego sztucznej inteligencji i pierwszej uczelni w Azji Centralnej, która szeroko wykorzystuje AI.
„Qazaq AI Research University ma stać się nie tylko ośrodkiem kształcenia wysoko wykwalifikowanych specjalistów, lecz także czołowym centrum badań stosowanych. Cały program badawczy uczelni musi być ściśle powiązany z praktycznymi potrzebami rozwoju gospodarki” – podkreślił Tokajew.
Uniwersytet rozpoczął działalność 1 września. Kształci 528 studentów studiów licencjackich i magisterskich. Programy obejmują uczenie maszynowe, fizyczną AI i AI przemysłową, inteligentne systemy, inżynierię i bezpieczeństwo systemów AI, inteligentne bezzałogowe systemy powietrzne oraz prawo cyfrowe.
Studenci korzystają z AI w całym procesie nauki, między innymi przy przygotowywaniu prac, organizacji zajęć i planowania oraz śledzeniu postępów.
Wyzwanie infrastrukturalne
Ambicje Kazachstanu napotykają jednak przeszkody wykraczające daleko poza system edukacji.
Badanie przeprowadzone przez MIT Kuo Sharper Center for Prosperity and Entrepreneurship (MIT KSC) oceniło gotowość do wdrażania AI w czterech krajach Azji Centralnej i Azerbejdżanie. Analiza objęła regulacje, infrastrukturę, kapitał ludzki, programy akademickie oraz adopcję AI w sektorze prywatnym. Naukowcy przeprowadzili wywiady z 650 startupami i 130 firmami.
Region może liczyć na silne wsparcie polityczne dla AI, ale dostęp do kluczowej infrastruktury wciąż jest ograniczeniem.
„Widzimy, że Azja Centralna szybko buduje własną infrastrukturę dla AI. Widzimy mocną wolę polityczną, wspieraną finansowaniem infrastruktury i programów akademickich. Jednocześnie mierzymy się jednak z poważnymi barierami, takimi jak dostęp do mikrochipów” – powiedział Shamil Ibragimov, dyrektor ds. badań w MIT KSC.
W miarę rozwoju centrów danych kolejnym wąskim gardłem może stać się energia elektryczna.
„Jednym z głównych problemów jest deficyt energii elektrycznej w regionie. Większość krajów stoi przed dylematem, jak wykorzystać dostępne moce: budować kolejne centra danych czy w pierwszej kolejności zabezpieczać potrzeby mieszkańców?” – dodał.
Ten dylemat pokazuje materialną stronę wyścigu o AI. Algorytmy są cyfrowe, ale opierają się na chipach, centrach danych, infrastrukturze chmurowej i dużych ilościach niezawodnej energii elektrycznej.
Od forum do transformacji gospodarki
Skala forum AI & Digital Bridge odzwierciedla rosnące znaczenie sektora AI w Kazachstanie. Wydarzenie przyciągnęło około 25 tys. uczestników, 300 prelegentów oraz blisko 200 startupów i firm IT. Podpisano 62 memoranda i porozumienia.
Forum było częścią programu AI Month, trwającego od 23 września do 23 października. Obejmowało galę AI & Digital Bridge Awards 2026 oraz finał konkursu Astana Hub Battle. Cztery startupy otrzymały po 21 500 €, a inne firmy biorące udział w wydarzeniu pozyskały finansowanie do 170 tys. €.
Prawdziwe znaczenie forum wykracza jednak poza podpisane umowy i ogłoszenia.
Kazachstan stara się przekształcić AI z jednego z sektorów technologicznych w element infrastruktury gospodarczej – taki, który podnosi wydajność, wzmacnia przemysł, tworzy nowe biznesy i zmienia sposób pracy ludzi.
O tym, czy ta strategia się powiedzie, zdecyduje nie liczba inicjatyw AI, lecz to, czy te technologie rzeczywiście trafią do fabryk, firm, uczelni i codziennego życia.