Czaszka znaleziona prawie sto lat temu pozwoliła naukowcom z Egiptu i Europy zmienić drzewo rodowe krokodyli, odsłaniając związek ze Sfinksem.
Naukowcy zidentyfikowali nowy rodzaj krokodyla na podstawie egipskiej skamieniałości sprzed 45 mln lat. Użyli skanów tomografii komputerowej, by ponownie przebadać czaszkę wydobytą prawie sto lat temu.
Skamieniałość pochodzi z formacji Mokattam, tej samej wapiennej warstwy, z której wyrzeźbiono Wielkiego Sfinksa. Podobnie jak posąg, czaszce brakuje końcówki pyska.
Badacze z Egiptu, Wielkiej Brytanii, Szwecji i Niemiec nadali zwierzęciu nazwę Herugavialis cairensis. Wyniki opisali w czasopiśmie „Royal Society Open Science”.
Po raz pierwszy okaz opisano w 1927 roku jako Tomistoma cairense, zaliczając go do tego samego rodzaju, co współczesny fałszywy gawial o długim, wąskim pysku.
Nowe analizy ujawniły różnice w budowie czaszki i powiązaniach ewolucyjnych zwierzęcia. Do jego charakterystycznych cech należały m.in. uniesione, wysunięte oczodoły.
Te różnice skłoniły naukowców do przeniesienia gatunku do odrębnego rodzaju, co zmieniło klasyfikację utrzymującą się niemal od stu lat.
Badaniami kierował Paul Burke ze Szwedzkiego Muzeum Historii Naturalnej, a współkierował je Philip Mannion z University College London.
Mannion powiedział w oświadczeniu, że podobieństwo między brakującą końcówką pyska w skamieniałości a nieobecnym nosem Sfinksa pomogło przy wyborze nazwy, która upamiętnia egipskiego boga Heru.
Około 45 mln lat temu większość regionu znajdowała się pod płytkimi morzami. Herugavialis żył tam obok co najmniej dwóch innych gatunków krokodyli o wydłużonych pyskach.
Zwierzę należało do grupy, której jedynymi żyjącymi dziś przedstawicielami są gawial indyjski i fałszywy gawial. Skamieniałości wskazują, że ich krewniacy byli kiedyś znacznie szerzej rozpowszechnieni; opisano ponad 40 gatunków.
Zdaniem naukowców ochłodzenie klimatu i obniżenie poziomu mórz ograniczyły odpowiednie siedliska wokół basenu Morza Śródziemnego, a późniejsze ocieplenie mogło umożliwić ponowny wzrost różnorodności tych zwierząt.
Dalsze badania skamieniałości mogą pomóc wyjaśnić, w jaki sposób te prehistoryczne krokodyle rozprzestrzeniły się wokół Morza Śródziemnego i dlaczego ostatecznie zniknęły z tego obszaru.