Oto kilka sposobów, dzięki którym rodzice mogą zadbać o bezpieczeństwo dzieci w sieci, nie zakazując im całkowicie mediów społecznościowych.
Gdy państwa zastanawiają się nad całkowitym zakazem kont w mediach społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia, organizacje działające na rzecz dzieci i firmy technologiczne proponują inne sposoby ochrony – takie, które nie odcinają nastolatków od lubianych aplikacji.
Od kontroli rodzicielskiej, przez „technologiczne przerwy”, po lepsze rozumienie działania sztucznej inteligencji (AI) – rodzice mają do dyspozycji konkretne narzędzia, które pomagają chronić dzieci w sieci.
Wprowadź czas bez ekranów
Większość dużych platform społecznościowych – takich jak Instagram, TikTok czy YouTube – udostępnia dziś narzędzia kontroli rodzicielskiej, które pomagają ograniczać czas spędzany przez dzieci w sieci.
Na TikToku rodzice mogą ustawić dzienny limit czasu przed ekranem, a YouTube pozwala zaplanować powiadomienia i przypomnienia, na przykład „zrób przerwę” lub „pora spać”.
Jednak Komisja Europejska ostrzega, że takie funkcje, zwłaszcza w TikToku, mogą nie wystarczyć, by skutecznie ograniczyć czas dzieci online.
Brytyjska organizacja pozarządowa Save the Children zachęca rodziców, by poszli o krok dalej i pomagali dzieciom uczyć się samodzielnego gospodarowania czasem w sieci dzięki stałym, powtarzalnym rytuałom.
Save the Children proponuje, by wprowadzać chwile bez technologii, na przykład wspólne posiłki bez telefonów czy czas spędzany na świeżym powietrzu. Takie przerwy mogą zmniejszyć stres nastolatków i problemy ze snem.
UNICEF radzi też, by rodzice sprawdzali ustawienia prywatności zarówno w urządzeniach dzieci, jak i w ich kontach w mediach społecznościowych, tak aby ograniczyć zbieranie danych do minimum, wyjaśnia UNICEF.
Ta agenda ONZ ds. dzieci dodaje, że równie ważne jest dawanie dobrego przykładu w sieci, aby dzieci wiedziały, jak zachowywać się z szacunkiem i omijać nieetyczne czy szkodliwe treści.
Dowiedz się więcej o sztucznej inteligencji
Save the Children podkreśla, że rodzice powinni tłumaczyć dzieciom, jak działają algorytmy, jak rozpoznawać dezinformację i w jaki sposób treści są tworzone tak, by przykuwać uwagę.
Firma OpenAI, twórca ChatGPT, proponuje, by uczyć dzieci traktowania AI jak partnera, a nie zastępstwo dla własnych pomysłów i doświadczeń.
„Sztuczna inteligencja świetnie sprawdza się przy wymyślaniu pomysłów… ale nie ma twojego doświadczenia życiowego, relacji ani pełnego kontekstu” – czytamy w jednym z poradników firmy.
OpenAI dodaje, że nastolatki powinny weryfikować odpowiedzi AI, porównując to, co podaje im ChatGPT, z informacjami z wiarygodnych stron internetowych.
Firma podkreśla też, że dzieci należy uczyć zastanawiania się nad źródłami, na których ChatGPT opiera swoje odpowiedzi.
Brytyjska organizacja charytatywna National Society for the Prevention of Cruelty to Children (NSPCC) radzi, by rodzice sami sprawdzali strony i aplikacje używane przez dzieci, aby zorientować się, gdzie pojawiają się treści tworzone przez AI.
Naucz dzieci rozpoznawać szkodliwe treści
Według Save the Children dzieci muszą nauczyć się, jak wygląda szkodliwa treść i jak reagować, gdy się na nią natkną.
Jak ostrzega NSPCC, zagrożenia w sieci obejmują m.in. niechciany kontakt z obcymi, dostęp do nieodpowiednich lub drastycznych materiałów, presję związaną z wyglądem ciała oraz uzależniające dążenie do zdobywania lajków i komentarzy.
Organizacja zachęca, by uczyć nastolatki korzystania z narzędzi blokowania i zgłaszania treści oraz by motywować je do mówienia zaufanej osobie dorosłej, gdy spotkają się w sieci z czymś szkodliwym.
Aby sprzyjać otwartej rozmowie, rodzice powinni regularnie, w swobodny sposób dopytywać o doświadczenia dzieci w świecie cyfrowym, nawet jeśli same niechętnie zaczynają takie tematy.
NSPCC proponuje, by często zadawać pytania w rodzaju: „Czy widziałaś/widziałeś coś w sieci, co cię zaniepokoiło?” albo „Z kim rozmawiasz online?”. Dzięki temu dzieci czują, że mają wsparcie.