Stres prenatalny szkodzi rozwijającemu się mózgowi dziecka. Naukowcy sądzą, że można ograniczyć te szkody, wspierając wczesny rozwój umiejętności adaptacyjnych.
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Developmental Neuroscience (źródło w Angielski) sugeruje, że uczenie dzieci samodzielności i aktywnego kontaktu z otoczeniem może łagodzić lub ograniczać negatywne skutki stresu doświadczanego w czasie ciąży.
REKLAMA
REKLAMA
Badacze z CUNY Graduate Center i Queens College analizowali dzieci, które w życiu płodowym były narażone na skutki superburzy Sandy w 2012 roku jako model prenatalnego stresu wywołanego katastrofą naturalną. W pilotażowym badaniu wzięła udział niewielka grupa: 11 dzieci z prenatalną ekspozycją na stres i 23 bez niej.
Gdy dzieci miały od 2 do 6 lat, naukowcy regularnie obserwowali i oceniali ich codzienne umiejętności, takie jak komunikacja, samoobsługa czy zachowania społeczne.
W wieku 8 lat niewielka grupa dzieci przeszła badanie mózgu. Sprawdzano m.in. reakcje na emocjonalne wyrazy twarzy – zadanie, które aktywuje obszary mózgu odpowiedzialne za przetwarzanie emocji.
Wyniki pokazały wyraźną zależność.
„Niezwykła odporność mózgu”
Dzieci narażone na stres w okresie prenatalnym miały nieco słabiej rozwinięte zachowania przystosowawcze i wykazywały mniejszą aktywność mózgu w obszarach związanych z emocjami.
Jednak skala tych efektów była ściśle powiązana z umiejętnościami przystosowawczymi rozwiniętymi we wczesnym dzieciństwie: dzieci narażone przed urodzeniem na stres, które rozwinęły takie umiejętności, miały aktywność mózgu zbliżoną do rówieśników bez takiej ekspozycji.
„Z punktu widzenia badań neuroobrazowych wyniki te podkreślają niezwykłą odporność mózgu” – powiedział Duke Shereen, doktor nauk i dyrektor Centrum Neuroobrazowania w ośrodku CUNY ASRC.
U dzieci z niższym poziomem umiejętności przystosowawczych aktywność kluczowych obszarów emocjonalnych mózgu, w tym układu limbicznego, była obniżona. Układ limbiczny odgrywa ważną rolę w regulacji emocji, przetwarzaniu bodźców zmysłowych i tworzeniu wspomnień.
Nauka codziennych umiejętności może wspierać zdrowie mózgu
„To sugeruje, że doświadczenia z pierwszych lat rozwoju mają duże znaczenie dla tego, jak mózg reaguje w późniejszym życiu” – powiedział Donato DeIngeniis, doktorant psychologii w CUNY Graduate Center.
Innymi słowy, wyniki wskazują, że wczesne interwencje skupione na rozwijaniu codziennych umiejętności mogą wzmacniać odporność mózgu u dzieci narażonych na stres jeszcze przed urodzeniem.
Autorzy badania podkreślają, że to wstępne dowody z niewielkiej próby i że potrzebne są większe badania, aby je potwierdzić.
Jednak wraz z postępującą zmianą klimatu klęski żywiołowe będą zdarzać się częściej, a coraz więcej ciężarnych kobiet prawdopodobnie doświadczy silnego stresu – zauważyła główna autorka badania Yoko Nomura. Dodała, że uzyskane wyniki przemawiają za tym, by wczesne interwencje koncentrować na rozwijaniu u dzieci umiejętności przystosowawczych, nie tylko ze względu na zachowanie, lecz także jako potencjalny sposób ochrony zdrowia mózgu.