Węgry mogą czekać poważne zmiany w systemie adopcyjnym. Nowy rząd chce odejść od politycznych decyzji i przekazać ocenę kandydatów specjalistom. To oznacza możliwy przełom w przepisach wprowadzonych za rządów Viktora Orbána.
Rząd Węgier opublikował liczący 220 stron kompleksowy raport dotyczący ochrony dzieci. Z dokumentu wynika, że obecny system znajduje się na skraju załamania. Raport ma stać się podstawą do zmian w przepisach dotyczących adopcji, co już wywołało gwałtowne reakcje i polityczne kontrowersje wśród partii opozycyjnych.
REKLAMA
REKLAMA
Premier Węgier Péter Magyar zapowiedział, że rząd zamierza zmienić zasady dotyczące adopcji przez osoby samotne oraz pary jednopłciowe, argumentując, że obecny system „jest nie do utrzymania”.
Podkreślił również, że decyzja o tym, kto powinien mieć możliwość adopcji dziecka, nie powinna być kwestią polityczną. Jego zdaniem o takich sprawach powinni decydować przede wszystkim specjaliści – psychologowie oraz eksperci zajmujący się ochroną dzieci. „Politycy powinni wycofać się z tej sprawy” – zaznaczył.
Podkreślił, że w obecnym kształcie system nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować, a najważniejszym kryterium przy podejmowaniu decyzji o adopcji powinno zawsze pozostawać dobro dziecka i zapewnienie mu możliwości dorastania w kochającej rodzinie.
Zapowiedział również, że rząd już pracuje nad zmianą obowiązujących przepisów, wprowadzonych wcześniej przez Fidesz. Dotychczasowe regulacje faworyzowały małżeństwa i znacząco ograniczały możliwość adopcji przez osoby samotne oraz pary jednopłciowe.
Deklaracja odbiła się szerokim echem w mediach. Część opozycyjnych redakcji ostro skrytykowała ten ruch, twierdząc, że premier „ulega lobby LGBT+”. Z kolei niezależne media przedstawiają go jako zapowiedź powrotu do systemu opartego na wiedzy fachowej i ocenie dokonywanej przez specjalistów.
Głęboka ideologiczna i polityczna cezura wobec dziedzictwa Orbána
Zapowiedź premiera Pétera Magyara, ogłoszona w sobotę, może oznaczać wyraźne zerwanie - zarówno na poziomie ideologicznym, jak i w zakresie polityki publicznej - z dziedzictwem rządów Viktora Orbána z lat 2010–2026. Od czasu zmiany władzy w kwietniu 2026 roku jest to jedna z najważniejszych decyzji dotyczących praw człowieka i krajowego systemu ochrony dzieci.
W grudniu 2020 roku rząd Viktora Orbána zaostrzył przepisy węgierskiej Ustawy Zasadniczej oraz regulacje dotyczące adopcji. Wprowadzono między innymi zapis, zgodnie z którym „matką jest kobieta, ojcem mężczyzna”, a adopcja powinna co do zasady przysługiwać wyłącznie małżeństwom.
Ponieważ na Węgrzech pary jednopłciowe nie mogą zawierać małżeństw i przysługuje im jedynie możliwość zarejestrowania związku partnerskiego, wcześniej mogły starać się o adopcję w sytuacji, gdy jedna z osób występowała jako osoba samotna.
Ustawa z 2020 roku zamknęła jednak tę możliwość. Osoby samotne mogły adoptować dziecko wyłącznie po uzyskaniu osobistej zgody ministra - początkowo Katalin Novák, a później ministra odpowiedzialnego za politykę rodzinną. W praktyce rozwiązanie to niemal całkowicie ograniczyło członkom społeczności LGBT+ możliwość adopcji dzieci.
Partia Tisza i presja międzynarodowa
Po zwycięstwie Partii Tisza w wyborach w kwietniu tego roku i zakończeniu 16-letnich rządów Fideszu krajowe oraz międzynarodowe organizacje zajmujące się prawami człowieka oczekiwały szybkich działań na rzecz przywrócenia praw osób LGBT+. Presja dodatkowo wzrosła, gdy tuż przed wyborami Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wcześniejsza węgierska ustawa „chroniąca dzieci”, określana przez krytyków jako homofobiczna, poważnie narusza prawo Unii Europejskiej.
Zapowiedź Pétera Magyara - „zmienimy ten system” - ma tym większe znaczenie, że zakłada odebranie politykom bezpośredniego wpływu na decyzje dotyczące adopcji.
Według stanowiska rządu obecny system jest nie do utrzymania. Mimo że wiele dzieci nadal przebywa w pieczy instytucjonalnej, potencjalni kandydaci na rodziców są blokowani przez polityczne ograniczenia oraz konieczność uzyskania zgody ministra. Dotyczy to zarówno osób samotnych, jak i osób pozostających w związkach jednopłciowych.
Planowane zmiany mogą w praktyce oznaczać powrót do modelu obowiązującego przed 2020 rokiem, w którym wnioski adopcyjne oceniano przede wszystkim na podstawie kryteriów merytorycznych i opinii specjalistów. Jednocześnie jest to sygnał, że nowy rząd zamierza podchodzić do dotychczas silnie upolitycznionych kwestii społecznych w sposób bardziej pragmatyczny, oparty na wiedzy ekspertów i rzeczywistym dobru dziecka.