Węgierski premier Péter Magyar uda się do Brukseli na rozmowy resetujące relacje z szefową KE Ursulą von der Leyen, by przed sierpniem odblokować 10 mld euro z funduszy odbudowy.
Nowy premier Węgier Péter Magyar spotka się w piątek w Brukseli z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen. Celem jest wypracowanie w dużej mierze symbolicznego porozumienia, które miałoby otworzyć nowy rozdział w relacjach Węgier z Unią.
REKLAMA
REKLAMA
W czwartek Magyar ma się też spotkać z premierem Belgii Bartem De Weverem oraz sekretarzem generalnym NATO Markiem Ruttem.
„Jutro spotkam się z sekretarzem generalnym NATO i premierem Belgii, a w piątek z przewodniczącą Komisji w Brukseli. Wszyscy pracujemy nad tym, by odzyskać unijne miliardy” – napisał Magyar na Facebooku.
Partia TISZA Magyara odniosła miażdżące zwycięstwo w kwietniowych wyborach parlamentarnych, odsuwając od władzy nacjonalistyczny, eurosceptyczny rząd Viktora Orbána. Nowy premier zapowiedział normalizację relacji Węgier z UE i odblokowanie 17 mld euro unijnych środków zamrożonych z powodu obaw o korupcję i naruszenia praworządności.
Piątkowe spotkanie ma przynieść to, co Magyar określa jako „porozumienie polityczne”, oparte głównie na zobowiązaniach. Węgry muszą spełnić wszystkie pozostałe warunki do końca sierpnia, aby uzyskać dostęp do środków. Pierwsze wypłaty mogłyby wtedy ruszyć jeszcze przed końcem roku.
Węgry walczą o 10,4 mld euro z funduszu odbudowy
Najpilniejszym zadaniem Magyara jest ustalenie harmonogramu odblokowania 10,4 mld euro przyznanych Węgrom z unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) po pandemii COVID‑19. Jeśli kraj nie spełni wymogów zapisanych w rozporządzeniu do końca sierpnia, grozi mu utrata całej tej kwoty.
Pakiet obejmuje 6,5 mld euro bezzwrotnych dotacji oraz 3,9 mld euro pożyczek. Komisja Europejska wcześniej wzywała Węgry, by skupiły się na dotacjach, biorąc pod uwagę słabą kondycję budżetu państwa.
Budapeszt pracuje obecnie nad zmianą krajowego planu odbudowy. W niedawnym wywiadzie dla węgierskiej telewizji RTL Klub Magyar zapowiedział, że zaktualizowany plan da pierwszeństwo inwestycjom kolejowym, infrastrukturze energetycznej oraz programowi mieszkań na wynajem. Po raz pierwszy przyznał też, że Węgry mogą nie zdołać sięgnąć po całą kwotę.
„Naszym celem jest sprowadzenie do kraju 10,4 mld euro, które utknęły dla Węgier. Nie twierdzę, że zdołamy odzyskać 100 proc., ale każdy eurocent, który uda się tu ściągnąć, jest potrzebny, by uruchomić węgierską gospodarkę” – powiedział Magyar.
Źródła znające kulisy technicznych negocjacji między Węgrami a UE przekazały Euronews, że obie strony prowadzą rozmowy w konstruktywnym duchu, jednak czasu jest mało, a sytuacja finansów publicznych Węgier pozostaje chwiejna.
Węgry muszą też złożyć zmieniony krajowy plan odbudowy. Początkowo spodziewano się, że zrobią to w tym tygodniu. Na razie nie wiadomo, czy dokument trafi do Brukseli w piątek, czy też Budapeszt przesunie termin na początek czerwca.
Obrona, Erasmus+ i praworządność w centrum rozmów
Poza funduszami odbudowy Magyar chce z Ursulą von der Leyen poruszyć kilka innych kwestii.
Zamrożone pozostają miliardy euro z funduszy spójności, choć odblokowanie środków z funduszu odbudowy automatycznie uruchomiłoby większość tej puli. Jedna transza jest jednak uzależniona od zmiany wcześniejszego ustawodawstwa anty‑LGBTQ+ oraz prawa azylowego na Węgrzech.
W Budapeszcie ponownie oceniany jest także wniosek Węgier o udział we wspólnym unijnym programie zaciągania pożyczek na obronność, Security Action for Europe (SAFE). Powodem są obawy o korupcję w najbliższym otoczeniu Orbána. Magyar zasugerował ponadto, że pierwotny program w wysokości 16 mld euro może być zbyt rozbudowany.
Magyar może też próbować dojść z von der Leyen do porozumienia w sprawie sporu wokół programu Erasmus+. Po przekazaniu uczelni w ręce prywatnych fundacji tysiące węgierskich studentów straciły możliwość wyjazdu na zagraniczne wymiany.
Kluczowym warunkiem pozostaje przywrócenie praworządności. Węgry muszą zagwarantować niezależność Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczyć polityczne wpływy na nominacje sędziowskie, a także przeprowadzić inne reformy.
"Budujący jest widok zaangażowania i determinacji nowego węgierskiego rządu, który szybko rusza z reformami na rzecz praworządności" – powiedział na wtorkowej konferencji prasowej komisarz UE ds. demokracji, sprawiedliwości i praworządności Michael McGrath.
Członkostwo Ukrainy w UE
Von der Leyen i Magyar mają też rozmawiać o Ukrainie. Otwarcie jednego z rozdziałów negocjacyjnych zależy od zniesienia węgierskiego weta.
Rząd Viktora Orbána sprzeciwiał się staraniom Kijowa o członkostwo w UE, przedstawiając je jako zagrożenie dla bezpieczeństwa Europy i jej gospodarki.
Gabinet Magyara sygnalizował, że jest gotów zgodzić się na otwarcie pierwszego rozdziału, o ile Ukraina ureguluje kwestie językowe i prawa oświatowe węgierskiej mniejszości na Zakarpaciu.
Trwają techniczne rozmowy Budapesztu z Kijowem w sprawie ochrony tej mniejszości.
Komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos zapowiedziała, że spodziewa się dać zielone światło na otwarcie pierwszego rozdziału w czerwcu.