Duńskie muzeum Den Gamle By w Aarhus zdobyło tytuł Europejskiego Muzeum Roku 2026 za wyznaczenie nowego standardu innowacyjności i znaczenia oraz wpływ na publiczność.
Duńskie muzeum na wolnym powietrzu Den Gamle By (National Open-Air Museum of Urban History and Culture) świętuje po zdobyciu prestiżowej Europejskiej Nagrody Muzealnej Roku. Ten mieszczący się w Aarhus ośrodek kulturalny odebrał tytuł w sobotni wieczór podczas gali EMYA w Bilbao w Hiszpanii.
Wręczając nagrodę, współprzewodnicząca EMYA i członkini jury Daniëlle Kuijten opisała Den Gamle By jako „pionierską instytucję, która łączy historyczne i współczesne przestrzenie miejskie, by mierzyć się z palącymi problemami naszych czasów, takimi jak migracja, zrównoważony rozwój i sprawiedliwość społeczna”.
Den Gamle By to plenerowe muzeum historii miast stworzone „przez (zwykłych) ludzi o (zwykłych) ludziach”. Ta instytucja kultury, mieszcząca się w drugim co do wielkości mieście Danii, zaprasza publiczność do odkrywania 400 lat historii poprzez interaktywne, wciągające ekspozycje.
Obecnie cztery wystawy pozwalają przenieść się w czasie z 1600 do 2014 roku. W jednym miejscu można pogłaskać konie, obejrzeć barwne reklamy, spotkać modelową rodzinę z epoki albo odwiedzić biuro sprzedaży biletów linii SAS.
Celem muzeum jest edukowanie społeczności w zakresie różnych palących tematów, takich jak zrównoważony rozwój, równość i upodmiotowienie.
Jednym z kluczowych obszarów działalności muzeum jest środowisko. W oświadczeniu chwalącym jego ekologiczne działania jury stwierdziło: „Zrównoważony rozwój jest coraz częściej obecnym motywem w nowo rozwijanych działaniach muzeum, które obejmują uprawę i promowanie tradycyjnych odmian roślin, kursy ogrodnictwa oraz warsztaty naprawy odzieży i budynków”.
Centralnym założeniem Den Gamle By jest tworzenie przestrzeni, która stale się zmienia, zamiast oferować statyczne muzealne doświadczenie. Jednocześnie muzeum integruje okoliczne społeczności, tak aby każdy czuł się dostrzeżony i wysłuchany.
„Wolontariusze odgrywają kluczową rolę, wnosząc ekspercką wiedzę i osobiste doświadczenia do opowiadanych historii, a projekty partycypacyjne głęboko zakorzeniają muzeum w życiu obywatelskim” – pisze kapituła nagrody.
Kandydaci do prestiżowej nagrody również nie wyjechali z północnohiszpańskiego miasta z pustymi rękami. Podczas ceremonii wręczono też kilka innych wyróżnień.
Young V&A w Londynie w Zjednoczonym Królestwie zdobyło Muzealną Nagrodę Rady Europy. Nagrodę Kennetha Hudsona za odwagę instytucjonalną i integralność zawodową otrzymał Museum of Madness Institute w Trate w Słowenii.
The Museum of the Rural Civilisation of Mendrisiotto w Stabio w Szwajcarii otrzymało Nagrodę Muzeum Portimão za gościnność, inkluzywność i poczucie przynależności.
Nagrodę Silletto za udział i zaangażowanie społeczności przyznano muzeum AlpenStadtMuseum w Sonthofen w Niemczech.
Fińskie Lahti Museum of Visual Arts Malva zdobyło Nagrodę Muzealną za zrównoważony rozwój środowiskowy.
Specjalne wyróżnienia otrzymały: Obersalzberg Documentation Centre (Berchtesgaden, Niemcy), Cern Science Gateway (Meyrin, Szwajcaria), Tartu City Museum (Tartu, Estonia), Research Centre – Tsitsanis Museum (Trikala, Grecja), Sensoria – The House of Fragrances and Flavours (Holzminden, Niemcy), Kunsthaus Baselland (Bazylea, Szwajcaria).
„Laureaci nagród za 2026 rok odzwierciedlają szerokie spektrum priorytetów tematycznych, geografii i metod pracy. Łączy ich zaangażowanie na rzecz zmiany: kwestionowania utrwalonych narracji, konfrontowania się z trudnymi historiami oraz wzmacniania społecznego znaczenia swoich instytucji” – piszą we wstępie współprzewodniczący jury EMYA.
Uroczystość wręczenia 50. Europejskiej Nagrody Muzealnej Roku odbędzie się 30 maja 2027 roku w Bernie w Szwajcarii.