Narodowe Centrum Dramatu w Madrycie pokazuje spektakl wywiedziony z kultury Głuchych, w reżyserii Ángeli Ibáñez Castaño, który odczytuje Lorkę jako krzyk przeciw przemocy i utracie marzeń.
„Odrzućcie smutki i melancholię. Życie jest łaskawe, trwa krótko i tylko teraz możemy się nim cieszyć”. Poezja Federica Garcíi Lorki inspiruje „Grito, boda y sangre” – spektakl, który na nowo odczytuje „Krwawe gody” w języku migowym i z perspektywy kultury społeczności osób głuchych, prezentowany w madryckim Teatro María Guerrero.
REKLAMA
REKLAMA
Ángela Ibáñez Castaño jest pierwszą głuchą reżyserką, która stanęła na czele produkcji w Centro Dramático Nacional, i tworzy ten spektakl w języku migowym oraz w oparciu o kulturę społeczności osób głuchych.
Spektakl inspirowany jest „Krwawymi godami” oraz innymi fragmentami dzieł Federica Garcíi Lorki. Bohaterkami są dwie głuche aktorki: Emma Vallejo i Mari López. To lorcański krzyk przeciw różnym formom dyskryminacji i przemocy, który przypomina, że nie ma nic bardziej tragicznego niż utrata marzeń.
„Tylko tajemnica pozwala nam żyć”
Dwie niesłyszące nastolatki zostają same w klasie swojego liceum, gdy reszta grupy idzie na spektakl niedostosowany do ich potrzeb. Postanawiają, że skoro one nie mogą pójść do teatru, teatr musi przyjść do nich.
Tak zaczynają puszczać wodze swoim marzeniom, improwizując na tekstach Lorki. To, co początkowo jest zabawą, zmienia się w oniryczną podróż, w której klasa przeobraża się, a poezja ożywa.
W symbolicznym uniwersum „Krwawych godów” bohaterki badają pragnienie, stratę oraz tragedię przerwanej młodości i śmierci marzeń, gdy dorasta się bez wzorców i bez przestrzeni, w których można wyobrazić sobie przyszłość.
Ta oniryczna podróż prowadzi nas przez tajemnicę tworzenia, poprzez wizualny, poetycki, dwujęzyczny spektakl z muzyką na żywo, który celebruje nieposkromioną siłę teatru i prawo do marzeń, wypowiadanych na głos albo w języku migowym.
Przekraczanie niewidzialnych barier
Spektakl stawia pytanie o bariery, z jakimi mierzy się społeczność osób głuchych. Czy bohaterkom uda się przekroczyć te niewidzialne bariery, które w sobie utrwaliły? To nie tylko hołd dla Lorki. To także deklaracja pragnienia: dwóch młodych kobiet, które dzięki sztuce wyobrażają sobie inne możliwe miejsce, gdzie ich język i ich spojrzenie są w centrum, a nie na marginesie.
Bohaterki tego spektaklu dają się ponieść wyobraźni, bawiąc się w interpretację „Krwawych godów” i innych tekstów Garcíi Lorki, poety, który reprezentuje tych historycznie uciszanych – tak jak one.
„Grito, boda y sangre” to nie tylko hołd dla poety, lecz także deklaracja intencji: dwóch młodych osób, które dorastały bez wzorców i buntują się przeciw rzeczywistości zagrażającej ich możliwościom rozwoju, dostępowi do kultury i przyszłemu szczęściu.
Cztery bohaterki – ofiary przemocy
Akcja przenosi się na plan wyobraźni, do przedstawienia „Krwawych godów” Lorki, historii o miłości, zazdrości, zdradzie i opresji. „To, że coś robi się gdzieś po raz pierwszy, tworzy precedens” – mówi reżyserka spektaklu, Ángela Ibáñez Castaño. „Mam nadzieję, że wszystko się powiedzie i pojawią się szanse dla innych osób głuchych. Liczę, że ten spektakl wyznaczy moment przełomu”.
To jednak nie tylko spektakl po to, by „osoby głuche mogły nim się cieszyć na równych prawach”, ale także, jak ma nadzieję reżyserka, by dotknął również publiczności słyszącej: „Żeby świat i kultura osób głuchych stały się dla nich odkryciem i żeby zobaczyli, jak bogaty jest język migowy” – podsumowuje.
Cztery bohaterki przedstawienia doświadczają różnych form przemocy, które je determinują. „Matka dźwiga w sobie przemoc fizyczną, bo jej mąż i syn zostali zamordowani. Narzeczona doświadcza przemocy bardziej strukturalnej, która uniemożliwia jej wyjście za mąż za mężczyznę z uboższej rodziny. W przypadku dwóch niesłyszących nastolatek mamy do czynienia z przemocą znormalizowaną i niewidoczną, która nie pozwala im rozwijać się zgodnie z tym, czego pragną i o czym marzą” – wyjaśnia dramaturg, Iker Azkoitia.
Sensoryczne doświadczenie „Grito, boda y sangre”
Na scenie język migowy łączy się z innymi formami ekspresji, takimi jak visual vernacular, poezja wizualna, taniec migany, teatr cieni i lalki, między innymi.
Mari López i Emma Vallejo, aktorki, które ożywiają 11 postaci w spektaklu, opowiadają, czym było dla nich obcowanie z szerokim wachlarzem sztuk scenicznych: „To rzeczy, których nigdy wcześniej nie robiłyśmy. Granie i jednoczesne uczenie się tego było naszym największym wyzwaniem” – mówi Mari López.
Muzyka to kluczowy element „Grito, boda y sangre”. Diego Illán i Josete Ordóñez towarzyszą na scenie obu aktorkom i wykonują ścieżkę dźwiękową spektaklu.
Zaangażowanie na rzecz dostępności
Premiera „Grito, boda y sangre” w Teatro María Guerrero, należącym do Centro Dramático Nacional, wpisuje się w jego zaangażowanie na rzecz dostępności. Jako teatr publiczny instytucja ta bierze na siebie odpowiedzialność, by zapewniać równy dostęp do kultury, zgodnie z obowiązującymi przepisami, które uznają dostępność i udział w życiu kulturalnym za prawa podstawowe.
Chodzi o to, by ułatwiać dostęp i uczestnictwo, likwidując bariery i stawiając na doświadczenie kulturalne bardziej otwarte, zróżnicowane i wspólne. W ramach tych działań oferowane są wizyty dotykowe, przygotowane szczególnie z myślą o osobach z niepełnosprawnością wzroku, które pozwalają w bardziej bezpośredni i zmysłowy sposób zbliżyć się do prezentowanych treści.
Udostępniono także kilka wersji programu teatralnego, dostosowanych do różnych potrzeb. Program w wersji łatwej do czytania pomaga lepiej zrozumieć informacje osobom z niepełnosprawnością intelektualną, natomiast program w brajlu zawiera kod QR dający dostęp do dostępnej wersji cyfrowej. Małe gesty, które razem robią wielką różnicę.
„Grito, boda y sangre” to produkcja Centro Dramático Nacional, którą będzie można oglądać od 23 stycznia do 1 marca 2026 roku w Sali Księżniczki Teatro María Guerrero.