Wraz z boomem płatności bezgotówkowych i przekonaniem, że gotówkę zastąpi cyfrowe euro, EBC wprowadza nowe banknoty z jasnym przekazem: gotówka nie znika.
Euro przechodzi metamorfozę. Rozpoznawalne motywy zamiast abstrakcyjnych wzorów, bardziej zaawansowane zabezpieczenia i projekt, który ma być bliższy obywatelom – to znaki rozpoznawcze nowych banknotów euro.
Europejski Bank Centralny zaprezentował w lipcu propozycje nowych banknotów, wyraźnie odchodzące od obecnych wzorów w obiegu. To pierwszy raz, gdy EBC tak widocznie zmienia wygląd gotówki w portfelach Europejczyków.
„Przygotowujemy pierwsze pełne odświeżenie wyglądu banknotów euro – z nowych tematami, motywami i projektami – tak, aby przyszłe banknoty były jeszcze bliższe Europejczykom” – powiedział w rozmowie z Euronews dyrektor ds. banknotów w EBC, Doris Schneeberger.
Spośród przedstawionych projektów finałowych wyłoniły się dwa główne motywy: kultura europejska i bogactwo przyrody.
W pierwszym wariancie EBC proponuje przedstawienie postaci, które zapisały się w historii sztuki, muzyki, nauki i literatury. W drugim – rzek i ptaków.
Bank uruchomił ankietę publiczną (źródło w Angielski), w której obywatele wybiorą ostateczny wariant. Do wprowadzenia banknotów do obiegu minie jednak jeszcze kilka lat. Źródło w sektorze bankowym powiedziało Euronews, że nowe banknoty mogą pojawić się dopiero w 2029 roku.
Schneeberger przekazała Euronews, że ankieta przyciągnęła już odpowiedzi od milionów Europejczyków. Zwycięski projekt zostanie ogłoszony w grudniu 2026 roku.
Czy gotówka zniknie?
„Nikt nie remontuje domu, który wkrótce ma zostać zburzony” – stwierdziła Schneeberger w rozmowie z Euronews, porównując do tego prace nad nowymi banknotami.
W miarę jak płatności coraz częściej odbywają się bezgotówkowo, EBC chce wzmocnić rolę banknotów jako głównej formy „pieniądza publicznego” dostępnego dla obywateli.
Pieniądz publiczny to pieniądz emitowany przez bank centralny – w przypadku obywateli jest to fizyczna gotówka, czyli banknoty i monety, a w przypadku banków rezerwy utrzymywane w banku centralnym. Nazywa się go „publicznym”, ponieważ tworzy go i gwarantuje instytucja publiczna.
Pieniądz prywatny tworzą banki komercyjne; to przede wszystkim depozyty na rachunkach bieżących i oszczędnościowych, z których pochodzi większość pieniędzy używanych w codziennych transakcjach – przelewach czy płatnościach kartą.
Równolegle, wraz z przygotowaniami do wprowadzenia cyfrowego euro – nowej elektronicznej formy płatności w pieniądzu publicznym, która może być dostępna od 2029 roku – EBC stara się prostować fałszywe informacje o rzekomym znikaniu gotówki na rzecz nowej waluty cyfrowej.
„Zależy nam na tym, aby płatność pieniądzem publicznym zawsze była możliwa, czy to gotówką, czy cyfrowym euro. Cyfrowe euro miałoby uzupełniać gotówkę, a nie ją zastępować. Wszyscy Europejczycy nadal będą mogli swobodnie wybierać, jak płacą – gotówką, cyfrowym euro lub innymi środkami płatniczymi” – powiedziała Schneeberger w rozmowie z Euronews.
Dotychczas tylko jedna zmiana wyglądu
Banknoty euro zmieniły się tylko raz od narodzin wspólnej waluty, a ich ogólny projekt pozostał w dużej mierze ten sam.
„Od pierwszej emisji w 2002 roku banknoty euro nawiązywały do tematu «Epoki i style», symbolizowanego przez okna, portale i mosty. Seria Europa, wprowadzana stopniowo w latach 2013–2019, odświeżyła szatę graficzną, ale ogólne podejście wizualne pozostawało bardzo podobne” – wyjaśniła Schneeberger.
Obecne banknoty euro przedstawiają abstrakcyjne budowle, które w rzeczywistości nie istnieją. Nowy projekt ma z tego zrezygnować i sprawić, by banknoty były bliższe Europejczykom w każdym wieku i budziły dumę z ich używania.
„Dzięki nowym propozycjom możemy sprawić, że banknoty staną się bardziej zrozumiałe i bliskie ludziom, bo pojawią się na nich prawdziwi ludzie, prawdziwe ptaki i prawdziwe budynki” – podsumowała dyrektor ds. banknotów w EBC.