Śledź nas
Reklama

Wystawa z AI odtwarza wspomnienia i zwiększa świadomość demencji

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Stacja radiowa Memory w Parlamencie Europejskim w Brukseli.
Radio Pamięć w Parlamencie Europejskim w Brukseli. -  Prawo autorskie  Memory Radio Station.
Prawo autorskie Memory Radio Station.
Przez Marta Iraola Iribarren
Opublikowano dnia
Udostępnij Close Button

Narzędzia oparte na AI oferują nowe sposoby, by pomóc osobom z Alzheimera na nowo łączyć się z osobistymi wspomnieniami.

Patrzenie, jak ktoś bliski stopniowo traci pamięć, to bolesne doświadczenie. Dla Hilde Vautmans oznaczało to, że z czasem jej ojciec przestał ją rozpoznawać.

REKLAMA
REKLAMA

„To coś, co boli tak bardzo, że nie da się tego opisać” – powiedziała Vautmans, belgijska posłanka do Parlamentu Europejskiego.

Tak jak Vautmans, wielu ludzi w całej Europie obserwuje, jak ich bliscy z demencją zmagają się z przypominaniem sobie osobistych historii i wspólnych przeżyć.

Choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią demencji i wiąże się z postępującym pogarszaniem funkcji poznawczych, w tym problemami z pamięcią, myśleniem i komunikacją. Demencja dotyka obecnie ponad 12 mln osób w Europie, a liczba ta według prognoz ma wzrosnąć do 20 mln do 2050 r. Alzheimer odpowiada za 60–80% przypadków.

Naukowcy podkreślają, że wcześniejsze rozpoznanie choroby może umożliwić rozpoczęcie leczenia, gdy przebieg jest jeszcze łagodny. Inni próbują poprawić jakość życia osób, które już doświadczają utraty pamięci, na przykład dzięki terapii wspomnieniowej. Tradycyjnie polega ona na używaniu dobrze znanych przedmiotów, fotografii i muzyki, aby skłonić osoby do przywoływania i opowiadania historii ze swojego życia.

Teraz zwolennicy terapii wspomnieniowej sięgają po wirtualną rzeczywistość, interaktywne platformy, sztuczną inteligencję (AI) i inne narzędzia technologiczne, by tworzyć bardziej spersonalizowane doświadczenia i pomagać ludziom na nowo łączyć się ze swoimi wspomnieniami.

Jedną z takich inicjatyw jest Synthetic Memories (źródło w Angielski), projekt barcelońskiego studia kreatywnego Domestic Data Streamers. Wykorzystuje on sztuczną inteligencję do odtwarzania ludzkich wspomnień i przekształcania ich w obrazy, oferując nowe podejście do zachowywania osobistych historii.

Praca nad projektem z osobami żyjącymi z demencją rozpoczęła się w 2023 r. w domach opieki dla osób starszych, w których mieszkają także osoby z chorobą Alzheimera i innymi formami demencji. Studio współpracowało przy tym z pracownikami socjalnymi i neuroterapeutami w Hiszpanii.

Podczas godzinnej sesji z osobą z zaburzeniami pamięci prowadzący wywiad i osoba obsługująca system podpowiedzi AI prowadzą uczestnika przez jego wspomnienia. Następnie generatywne modele AI tworzą wizualne przedstawienia opisanych doświadczeń.

Twórcy projektu podkreślają, że nie jest on pomyślany jako lekarstwo, lecz jako narzędzie wspierające terapię wspomnieniową.

Od tego czasu Synthetic Memories wyruszył w trasę jako część The Memory Radio Station, objazdowej wystawy uruchomionej we współpracy z firmą farmaceutyczną Eli Lilly. Wystawa podróżuje po Europie, przenosząc rozmowy o utracie pamięci do przestrzeni publicznej.

Wystawa zaprasza odwiedzających do dzielenia się własnymi wspomnieniami, przekształcając opowiedziane i zapisane historie w obrazy tworzone przez AI. Uczestnicy nie muszą mieć problemów z pamięcią, by wziąć udział.

W listopadzie wystawa gości w Parlamencie Europejskim w Brukseli. To właśnie tam wzięła w niej udział Vautmans, przywołując wspomnienia z dzieciństwa i czas spędzony z ojcem.

Wspomniała, jak chodziła z nim na targ bydła w Sint-Truiden, belgijskim mieście, w którym dorastała.

„To były wspaniałe chwile z moim ojcem, kiedy mogłam iść z nim na targ, próbować sprzedać krowy, a potem stawiać je na wadze, żeby je zważyć” – opowiadała na stacji radiowej.

Europosłanka Hilde Vautmans z wygenerowanym przez AI wspomnieniem.
Europosłanka Hilde Vautmans z wygenerowanym przez AI wspomnieniem. Euronews.

Rozpoznanie objawów i postawienie wczesnej diagnozy są również kluczowe dla poprawy jakości życia osób z chorobą Alzheimera.

„W naszym przypadku trwało to długo. To była cała droga, było też zaprzeczanie” – powiedziała Vautmans w rozmowie z Euronews. „«To nie Alzheimer, to tylko stres, to po prostu za dużo pracy», jak wszyscy mówimy, kiedy widzimy, że ktoś zaczyna zapominać”.

Dlaczego wczesna diagnoza ma znaczenie

Dowody wskazują, że osoby, które otrzymują wczesną i trafną diagnozę, osiągają lepsze rezultaty psychospołeczne, w tym niższy poziom lęku i większą samodzielność – podkreśla Alzheimer’s Society w swoim najnowszym raporcie (źródło w Angielski).

Wczesna diagnoza pozwala też skorzystać z leczenia i innych interwencji dostosowanych do stanu klinicznego i potrzeb opiekuńczych pacjentów, przy czym część terapii jest najskuteczniejsza właśnie w początkowych stadiach choroby.

Jedną z głównych barier utrudniających wczesne rozpoznanie choroby Alzheimera jest jednak ograniczona świadomość samej choroby i jej objawów.

Niedawne ogólnoeuropejskie badanie (źródło w Angielski) ujawniło poważne luki w wiedzy społeczeństwa na temat demencji. Wśród 681 osób z 12 krajów mniej niż połowa wiedziała, że choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią demencji, a wiele osób uważało, że Alzheimera nie da się zapobiegać i że jest on po prostu normalną częścią starzenia.

Choć nie ma niezawodnego sposobu, by zapobiec chorobie Alzheimera, styl życia – nawyki żywieniowe, aktywność fizyczna i palenie tytoniu – może wpływać na ryzyko zachorowania.

„Bez odpowiedniej wiedzy trudno jest dostrzec oznaki różnych podtypów demencji” – napisali autorzy. Zaznaczyli, że podnoszenie świadomości wśród ogółu społeczeństwa może pomóc ludziom szybciej rozpoznać objawy i zgłosić się po diagnozę.

Tu swoją rolę odgrywa objazdowa wystawa. Jej celem jest zachęcenie ludzi do refleksji nad znaczeniem pamięci i skutkami choroby Alzheimera.

„To okazja do zaangażowania, która pokazuje, co czyni nas wyjątkowymi jako istoty ludzkie; to siła naszego mózgu” – powiedział na otwarciu wystawy w Brukseli Frederic Destrebecq, dyrektor wykonawczy European Brain Council.

„To przypomnienie, jak ważne jest, by dbać o nasz najcenniejszy zasób w życiu.”

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej