Śledź nas
Reklama

Burnham próbuje zakończyć brexitowe spory na szczycie UE–Wielka Brytania, przyszły kurs niejasny

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham, powitany przez przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costę na szczycie UE–Wielka Brytania w Brukseli, 20 listopada 2026.
Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham witany przez przewodniczącego Rady Europejskiej Antonia Costę podczas szczytu UE–Wielka Brytania w Brukseli, 20 listopada 2026. -  Prawo autorskie  AP Photo/ Virginia Mayo
Prawo autorskie AP Photo/ Virginia Mayo
Przez Luca Bertuzzi
Opublikowano dnia
Udostępnij Close Button

Szczyt UE–Wielka Brytania w Brukseli przyniósł ważne porozumienia, ale ujawnił ograniczenia strategii «jedna umowa naraz». Bruksela chce zacieśniać więzi, a Andy Burnham mierzy się z pytaniem: jak daleko Brytania chce w tym pójść?

Brytyjski premier Andy Burnham wypracował największy przełom w relacjach z Unią Europejską od czasu Brexitu. Jednak po przełomowym szczycie w Brukseli wciąż pozostaje bardziej zasadnicze pytanie: jakiej relacji z najbliższymi sąsiadami Wielka Brytania ostatecznie chce?

REKLAMA
REKLAMA

Drugi szczyt UE–Wielka Brytania po Brexicie przyniósł pakiet porozumień obejmujących normy żywnościowe i rolne, rynki uprawnień do emisji oraz mobilność młodzieży. Mimo całej dyplomatycznej oprawy szczyt pokazał też ograniczenia odbudowy więzi na podstawie pojedynczych umów.

„Dziś stawiamy kres dekadzie dryfu i podziałów, odnawiając kontakty ze starymi przyjaciółmi, budując znacznie bardziej konstruktywne relacje z naszymi najbliższymi sąsiadami i największym rynkiem” – powiedział Burnham dziennikarzom.

„To dobry dzień dla Wielkiej Brytanii i dobry dzień dla Europy”.

Ale czy może być dużo lepiej?

Argumenty za ściślejszą współpracą jeszcze nigdy nie były tak mocne. Nieprzewidywalna polityka zagraniczna Donalda Trumpa, wojna Rosji przeciwko Ukrainie i coraz bardziej asertywna polityka handlowa Chin dają Wielkiej Brytanii i UE poważne powody, by działać razem.

Londyn odgrywa wiodącą rolę w Koalicji chętnych, która przygotowuje gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy na wypadek zawarcia porozumienia pokojowego z Rosją. Wielka Brytania wchodzi też w skład europejskiego zespołu negocjacyjnego zatwierdzonego przez przywódców UE w ubiegłym tygodniu, który ma pilnować europejskich interesów w rozmowach pokojowych.

W sprawach bezpieczeństwa obie strony coraz częściej działają jak partnerzy. W handlu i relacjach gospodarczych jednak trudno uciec od starych sporów o Brexit.

Wielka Brytania-UE. Cena bliższych więzi

Rządy państw UE pozostają zdecydowane, że Wielka Brytania nie powinna korzystać z przywilejów członkostwa, jeśli nie przyjmie z nimi związanych zobowiązań. Ta zasada kształtowała każdy etap negocjacji, nawet gdy obie strony przyznawały, że potrzebne są bliższe relacje.

„Trudna sytuacja geopolityczna wymaga, by kraje o podobnych poglądach trzymać blisko siebie” – powiedział dyplomata UE w rozmowie z Euronews. „Ale nie oznacza to rezygnacji z naszych interesów”.

W rzeczy samej, część piątkowych uzgodnień może jeszcze napotkać problemy przez nierozstrzygnięty spór o czesne na uczelniach. Bruksela chce, by studenci z UE płacili takie same opłaty jak ich brytyjscy koledzy, natomiast Londyn proponuje bardziej ograniczoną obniżkę.

Udział Wielkiej Brytanii we wspólnym rynku energii elektrycznej UE również odłożono na dalsze rozmowy; kilka państw członkowskich domaga się, by Londyn dorzucił się do unijnych funduszy spójności wspierających uboższe regiony.

Nie wszyscy w Europie uważają, że tak twarde podejście jest korzystne.

„Musimy wyjść z założenia, że Wielkiej Brytanii nie trzeba karać. Nie skupiajmy się na przeszłości i nie odgrzewajmy starych sporów. Skupmy się na przyszłości” – powiedział prezydent Finlandii Alexander Stubb podczas Forum ds. rozszerzenia UE w poniedziałek.

Te spory pokazują szerszy problem: negocjowanie pojedynczych porozumień może przynieść praktyczne usprawnienia, ale każda nowa umowa grozi ponownym otwarciem dyskusji o pieniądzach, suwerenności oraz równowadze praw i zobowiązań.

Wyjście poza podejście cząstkowe

Odkąd w lipcu przeniósł się na Downing Street z urzędu mera Greater Manchester, Burnham jest niezwykle otwarty w kwestii słabości Brexitu.

Twierdzi, że wyjście z UE nie przyniosło obiecanych korzyści, uznaje obecne relacje za niewystarczające, a nawet dopuszcza możliwość ponownego przystąpienia Wielkiej Brytanii do Unii.

Jednocześnie Burnham znacznie wyraźniej mówi o tym, od czego chce odejść, niż o tym, co miałoby ten stan zastąpić.

Piątkowy szczyt wydaje się punktem zwrotnym. Sam premier przyznał, że podejście sektor po sektorze zbliża się do swoich granic, i zapowiedział, że Wielka Brytania zacznie szukać ambitniejszych rozwiązań dotyczących długoterminowych relacji z UE.

Rząd przygotowuje dziesięcioletni plan dla kraju, który ma zostać opublikowany w przyszłym miesiącu. Zawiera on cele dotyczące wzrostu gospodarczego, reindustrializacji oraz większych szans dla młodych ludzi. Burnham uważa, że tych ambicji nie da się oddzielić od relacji z Europą.

Zapowiedział też nieformalną „burzę mózgów” z przywódcami UE w nadchodzącym roku, przed kolejnym szczytem, aby wspólnie zastanowić się, jak mogłoby wyglądać bardziej całościowe porozumienie.

„To, co dziś ogłaszamy, to prawdopodobnie maksimum tego, co da się osiągnąć w tej kadencji parlamentu, biorąc pod uwagę zakres prac potrzebnych do wdrożenia” – stwierdził.

„Ale chcemy przygotować grunt pod kolejny parlament, aby można było podjąć decyzje w sprawie tej długoterminowej relacji”.

Co istotne, Burnham unika zadeklarowania się, jaki konkretnie cel chce osiągnąć. Podkreśla, że ostatecznie to brytyjska opinia publiczna zdecyduje, jak daleko kraj powinien pójść.

Otwarte drzwi, ale na warunkach Brukseli

Reakcja UE jest ostrożnie pozytywna.

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa jasno dał do zrozumienia, że Bruksela uszanuje każdą drogę, którą wybierze Wielka Brytania – tak jak uszanowała wynik referendum z 2016 roku.

„Z równą gotowością uszanujemy każdą decyzję, jaką Zjednoczone Królestwo podejmie w sprawie przyszłego, długoterminowego stosunku do Unii Europejskiej” – powiedział. „Oczywiście z dużym zainteresowaniem śledzimy debatę, którą ponownie uruchomiliście na temat naszej wspólnej przyszłości”.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen była równie otwarta, chwaląc gotowość Burnhama do spojrzenia szerzej i deklarując, że Bruksela jest gotowa do takiej „burzy mózgów”.

Żadne z nich nie zasugerowało jednak, że UE mogłaby złagodzić swoje podstawowe zasady, zwłaszcza niepodzielność czterech swobód jednolitego rynku oraz równowagę między prawami a obowiązkami.

Kontrast z podejściem wobec Kanady jest uderzający.

Propozycja Ottawy, by zostać pierwszym „członkiem stowarzyszonym” Unii, została we wrześniu przyjęta na sali Parlamentu Europejskiego z owacjami. Mimo zastrzeżeń Niemiec co do samego terminu Bruksela szybko zaproponowała Kanadzie ściślejsze konsultacje zarówno na poziomie politycznym, jak i technicznym.

Wielka Brytania musiała tymczasem zabiegać o znacznie węższe ustępstwo: tak zwany mechanizm „kształtowania decyzji”, który pozwala brytyjskim urzędnikom brać udział w niektórych technicznych dyskusjach UE tam, gdzie kraj jest ściśle powiązany z europejskimi regulacjami – ale bez prawa głosu.

Burnham bronił w piątek tego rozwiązania, przekonując, że samo przywrócenie obecności brytyjskich ekspertów przy stole jest istotnym krokiem naprzód.

Londyn z zadowoleniem przyjął też zapisy w deklaracji szczytu o wzajemnym otwieraniu rynków, które mogą pomóc brytyjskim producentom uniknąć wykluczenia z proponowanych przez UE preferencji przy zamówieniach publicznych pod hasłem „Made in Europe”.

Sam fakt, że piątkowy szczyt w ogóle się odbył, był dyplomatycznym osiągnięciem. Jego los pozostawał niepewny po tym, jak Burnham w lipcu zastąpił Keira Starmera.

„Dzisiejszy szczyt jest kontynuacją ubiegłorocznego spotkania i prac, które prowadziliśmy przez ostatni rok” – powiedział przedstawiciel UE. „Chodzi dziś przede wszystkim o konkretne rezultaty dla naszych wzajemnych relacji i oczywiście dla naszych obywateli”.

Następna wielka decyzja

Najpilniejszym zadaniem dla obu stron będzie teraz wdrożenie piątkowych uzgodnień oraz rozstrzygnięcie nierozwiązanych sporów o czesne i dostęp do wspólnego rynku energii elektrycznej.

Poważniejsza debata rozegra się jednak w nadchodzącym roku, gdy Burnham przedstawi warianty przyszłości Wielkiej Brytanii w Europie w dłuższej perspektywie.

Dla Brukseli kluczowe jest, czy Londyn wreszcie zechce zdefiniować relację, której pragnie, zamiast dalej negocjować jej poszczególne elementy.

Dla Burnhama wyzwanie jest jeszcze poważniejsze: przekształcić narastające niezadowolenie społeczeństwa z Brexitu w spójną propozycję polityczną, nie otwierając na nowo wszystkich podziałów minionej dekady.

Piątkowy szczyt być może postawił kres najbardziej gorzkim sporom wokół Brexitu. Pozostawił jednak na inny dzień najważniejsze pytanie: jak blisko Wielka Brytania naprawdę chce być?

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej