Europa tworzy wspólny zespół do rozmów pokojowych z udziałem Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Polski, instytucji UE i NATO. Przywódcy zrezygnowali z pomysłu wyznaczenia jednego europejskiego wysłannika.
Przywódcy Unii Europejskiej uzgodnili powołanie wspólnego zespołu, który ma reprezentować Europę w trwających negocjacjach dotyczących zakończenia wojny Rosji przeciwko Ukrainie. W jego skład wejdą Francja, Niemcy, Włochy, Polska i Zjednoczone Królestwo.
REKLAMA
REKLAMA
Zjednoczone Królestwo nie jest członkiem UE, ale należy do grupy E3. W rozmowach reprezentowane będą również Rada Europejska, Komisja Europejska i NATO.
Decyzję podjęto w piątek podczas nieformalnego szczytu w Dublinie. Jednym z głównych tematów dyskusji była możliwość wyznaczenia specjalnego wysłannika. Ukraina, Stany Zjednoczone, a nawet Rosja wzywały Unię Europejską do wyznaczenia jednego przedstawiciela.
Przed spotkaniem premier Włoch Giorgia Meloni skrytykowała „chaos” panujący wokół procesu pokojowego i zaapelowała o powołanie jednego europejskiego wysłannika.
Ostatecznie przywódcy UE zdecydowali się jednak rozszerzyć dotychczasową grupę negocjacyjną, włączając do niej Włochy i Polskę. Warszawa wcześniej ostrzegała przed sytuacją, w której kraje Europy Zachodniej podejmowałyby decyzje w imieniu wschodniej części kontynentu.
„Jesteśmy w pełni zaangażowani we wspieranie trwającego procesu i mamy nadzieję, że przyniesie on konkretne rezultaty” – powiedział przewodniczący Rady Europejskiej António Costa.
„Przywódcy zgodzili się, że nasz europejski zespół do negocjacji w sprawie pokoju na Ukrainie tworzą instytucje Unii Europejskiej oraz E5, czyli «koalicja chętnych»”.
Decyzja oznacza, że szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas nie obejmie funkcji specjalnej wysłanniczki, o którą publicznie zabiegała. Tym samym proces dyplomatyczny coraz bardziej spycha ją na dalszy plan.
W piątkowy poranek Kallas zdecydowanie przekonywała, że to ona powinna objąć tę funkcję. Argumentowała, że reprezentowanie Unii w polityce zagranicznej należy do jej mandatu.
„W czerwcu 2024 roku zapadła decyzja przywódców, kto reprezentuje Unię, jeśli chodzi o bezpieczeństwo i politykę zagraniczną. Wtedy dyskutowano również o tym, że w ciągu tych pięciu lat dojdzie do negocjacji z Rosjanami” – powiedziała.
„Jeśli przywódcy chcą zmienić to porozumienie, oczywiście mogą to zrobić, bo to ich decyzja. Uważam jednak, że powinniśmy skupić naszą energię na meritum sprawy”.
Kallas przyznała również, że „Rosjanie mnie nie chcą” z powodu jej „zdecydowanych” poglądów.
Zapytany o jej wypowiedzi Costa zdawał się odrzucać jej argumentację, powołując się na unijne traktaty.
„Traktaty są bardzo jasne. Przewodniczący Rady Europejskiej reprezentuje Radę Europejską i reprezentuje Unię, jeśli chodzi o wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa na poziomie głów państw i rządów” – powiedział.
„Przewodnicząca Komisji Europejskiej reprezentuje Komisję, a Komisja reprezentuje Unię na zewnątrz w sprawach wspólnotowych”.
Negocjacje nie doszły jednak jeszcze do poziomu przywódców państw i rządów. Na razie prowadzone są między doradcami ds. bezpieczeństwa narodowego oraz wysokimi rangą urzędnikami.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen również odmówiła poparcia dla Kallas, mimo że ta pełni funkcję wiceprzewodniczącej Komisji.
„To my decydujemy, kto nas reprezentuje. Dziś podjęliśmy taką decyzję, a także zdecydowaliśmy, w jaki sposób będziemy reprezentowani wobec 27 suwerennych państw oraz instytucji UE” – powiedziała.
„Podjęliśmy naszą decyzję”.
Piątkowe porozumienie w dużej mierze formalizuje format negocjacyjny wypracowany przez Stany Zjednoczone, które pośredniczą w rozmowach. E3, instytucje UE i NATO były reprezentowane podczas ostatnich rund negocjacji pokojowych w Miami, Oslo, Brukseli i Abu Zabi.
Włochy uczestniczyły w spotkaniu w Abu Zabi. Oczekuje się, że Polska dołączy do kolejnej rundy rozmów.
„Format E3 okazał się bardzo skuteczny. Przy okazji zawsze włączamy Włochy i Polskę” – powiedział w Dublinie kanclerz Niemiec Friedrich Merz, sygnalizując, że Berlin nie zamierza rezygnować ze swojego miejsca na rzecz jednego wysłannika.
„W związku z tym nie widzę obecnie potrzeby prowadzenia debaty instytucjonalnej”.
Kluczowe pytanie brzmi teraz, czy Rosja zgodzi się na bezpośrednie negocjacje z europejskimi przedstawicielami. Moskwa wielokrotnie odmawiała dotąd zasiadania z Europejczykami przy jednym stole.
Specjalni wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner polecieli w czwartek do Moskwy, aby przekonać prezydenta Rosji Władimira Putina do zaangażowania się w rozmowy. Po spotkaniu obaj stwierdzili, że Moskwa sygnalizowała gotowość do bezpośrednich rozmów z Europejczykami.
Kreml starał się jednak bagatelizować te deklaracje, co rodzi wątpliwości, czy do takiego spotkania w ogóle dojdzie.