Śledź nas
Reklama

45 mld euro dla Ukrainy. Kto zapłaci za nową pożyczkę UE i czy Kijów ją spłaci?

Ursula von der Leyen.
Ursula von der Leyen. -  Prawo autorskie  Omar Havana/Copyright 2026 The AP. All rights reserved
Prawo autorskie Omar Havana/Copyright 2026 The AP. All rights reserved
Przez Jorge Liboreiro
Opublikowano dnia
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Euronews wyjaśnia najważniejsze założenia nowej propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej udzielenia Ukrainie pożyczki w wysokości 45 mld euro. Na czym ma polegać mechanizm, kto poniesie jego koszty i co oznacza on dla państw UE? Oto najważniejsze informacje.

„Unia Europejska jest dziś bardziej zaangażowana niż kiedykolwiek we wspieranie Ukrainy zarówno w czasie wojny, jak i pokoju” – powiedziała Ursula von der Leyen, ogłaszając nową pożyczkę w wysokości 45 mld euro. Środki mają pomóc Ukrainie uporać się z narastającym deficytem budżetowym, będącym skutkiem trwającej wojny.

REKLAMA
REKLAMA

„Uważamy, że to najlepszy sposób, by Ukraina mogła wejść do negocjacji z mocną pozycją” – dodała w środę przewodnicząca Komisji Europejskiej.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski publicznie podziękował jej za wsparcie. „Silne wsparcie dla Ukrainy to najlepszy sygnał dla Rosji, że ta wojna musi się zakończyć” – powiedział.

Pożyczka musi jeszcze zostać zatwierdzona przez przywódców państw UE, jednak sprawa staje się coraz pilniejsza. Nieustanne rosyjskie naloty zwiększają koszty wojny i pogłębiają zależność Kijowa od zagranicznej pomocy.

Europejskie rządy obawiają się jednak, jak społeczeństwa odbiorą decyzję o przekazaniu Ukrainie kolejnych środków w czasie wysokich rachunków za energię, napiętych budżetów i rosnącego niezadowolenia społecznego. Ostatecznie każde nowe zobowiązanie finansowe będzie obciążało europejskich podatników.

Oto najważniejsze informacje dotyczące nowej pożyczki.

Dlaczego właśnie teraz?

W grudniu ubiegłego roku przywódcy UE uzgodnili pożyczkę w wysokości 90 mld euro, która ma pokryć wojskowe i finansowe potrzeby Ukrainy w latach 2026–2027.

Pakiet 90 mld euro, który jest obecnie realizowany, przygotowano przy założeniu, że rosyjska wojna przeciwko Ukrainie zakończy się w 2026 roku.

Stało się jednak odwrotnie. Moskwa nasiliła ataki, próbując uczynić zimę na Ukrainie szczególnie trudną i jeszcze bardziej sparaliżować gospodarkę kraju.

Nieustanne bombardowania zakłócają działalność gospodarczą, poważnie uszkodziły system energetyczny i ograniczyły zdolność Kijowa do pozyskiwania dochodów publicznych. Dodatkowym problemem pozostaje blokada na Morzu Czarnym – kluczowym szlaku transportowym dla ukraińskich rolników.

W wyniku zniszczeń w budżecie Ukrainy na 2027 rok powstała dziura w wysokości 70 mld euro. Podczas październikowego szczytu przywódcy UE wysłuchali Zełenskiego i zgodzili się, że sytuacja wymaga rozwiązania.

Skąd wzięła się kwota 45 mld euro?

Kwota ta wynika z podziału obciążeń między Unię Europejską a jej sojuszników.

W ubiegłym roku UE zobowiązała się pokryć dwie trzecie szacowanych potrzeb Ukrainy, które oszacowano wówczas na 135 mld euro. Właśnie z tego wyliczenia wynikała pożyczka w wysokości 90 mld euro.

Teraz zastosowano podobny mechanizm. Z 70 mld euro brakujących w ukraińskim budżecie 45 mld euro, czyli około dwóch trzecich tej kwoty, miałaby pokryć Unia Europejska. Pozostałe 25 mld euro mają zapewnić inni sojusznicy Ukrainy, m.in. Wielka Brytania, Norwegia, Kanada, Japonia i Australia.

W swojej propozycji Komisja Europejska wskazuje dwa sposoby, w jakie sojusznicy mogliby wesprzeć ten plan. Pierwszym byłoby zapewnienie dodatkowych 5 mld euro poprzez gwarancje o najwyższym ratingu AAA. Drugim – przedłużenie wcześniejszej pożyczki G7, zabezpieczonej nadzwyczajnymi zyskami z zamrożonych rosyjskich aktywów.

Na finansowe wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych praktycznie nie ma jednak nadziei, mimo zdecydowanego zwycięstwa Partii Demokratycznej w wyborach środka kadencji.

„Nie byłoby rozsądne opierać budżetu wyłącznie na nadziei” – stwierdził z przekąsem wysoki rangą urzędnik Komisji.

Przerwy w dostawach prądu na Ukrainie.
Przerwy w dostawach prądu na Ukrainie. Copyright 2026. The Associated Press. All rights reserved

W jaki sposób zostanie pozyskana?

Kwota 45 mld euro zostanie pozyskana poprzez wspólne zadłużenie państw UE. To stosunkowo proste rozwiązanie.

Komisja Europejska, która posiada najwyższy możliwy rating kredytowy AAA, wyemituje na rynkach finansowych obligacje o różnych terminach zapadalności, a następnie będzie stopniowo pożyczać pieniądze w imieniu wszystkich państw członkowskich.

To ten sam mechanizm, który zastosowano przy pożyczce w wysokości 90 mld euro.

Łącznie w latach 2026–2027 Unia Europejska pozyska więc dla Ukrainy 135 mld euro.

Ile to będzie kosztować?

Wspólne zadłużanie się zawsze wiąże się z kosztami, a obecnie są one szczególnie wysokie.

Koszty finansowania gwałtownie wzrosły na całym świecie w związku z kryzysem energetycznym, napięciami geopolitycznymi, obawami dotyczącymi wysokiego poziomu zadłużenia oraz wyścigiem technologicznym związanym z rozwojem sztucznej inteligencji. Od Brukseli po Waszyngton finanse publiczne znajdują się pod coraz większą presją.

Urzędnicy Komisji szacują, że roczne koszty odsetek wyniosą około 6 mld euro. Około 3,5 mld euro przypadnie na pożyczkę w wysokości 90 mld euro – to wzrost z 3 mld euro szacowanych w momencie jej uruchomienia. Kolejne 2–2,5 mld euro będą kosztować odsetki od nowej pożyczki w wysokości 45 mld euro.

Koszty odsetek mają pokrywać państwa członkowskie, tak aby nie obciążać nimi Ukrainy.

Obecny plan zakłada, że roczne płatności będą finansowane ze specjalnej puli 100 mld euro, którą Bruksela zamierza przeznaczyć dla Ukrainy w ramach kolejnego siedmioletniego budżetu UE. Oznaczałoby to jednak uszczuplenie tej kwoty o około 42 mld euro i znaczne ograniczenie możliwości elastycznego wspierania Kijowa.

Alternatywnym rozwiązaniem byłoby utworzenie odrębnego instrumentu finansowego, z którego pokrywane byłyby koszty odsetek. Pozwoliłoby to zachować pulę 100 mld euro w nienaruszonym stanie.

Kwestia finansowania odsetek tworzy jednak kolejne powiązanie między pomocą dla Ukrainy a budżetem UE. Oba obszary coraz bardziej stapiają się w jeden politycznie wybuchowy pakiet, którego przyjęcie wymaga jednomyślnej zgody wszystkich państw członkowskich.

Premier Słowacji Robert Fico.
Premier Słowacji Robert Fico. AP Photo

A co z krajami, które chcą się wyłączyć?

Jeszcze przed przedstawieniem projektu cztery państwa członkowskie – Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria – zapowiedziały, że nie przystąpią do nowego mechanizmu.

„Mówię wyraźne nie wojnie, broni i pożyczkom wojennym oraz tak dla pokoju” – oświadczył w nagraniu wideo premier Słowacji Robert Fico.

Słowacja, Czechy i Węgry są już wyłączone z pożyczki w wysokości 90 mld euro i chcą utrzymać ten status. Premier Bułgarii Rumen Radew, jeden z najbardziej zdecydowanych krytyków dostaw broni dla Ukrainy, chce dołączyć do tego grona.

Takie stanowisko rozzłościło kanclerza Niemiec Friedricha Merza. Przekonuje on, że „wsparcie dla Ukrainy jest kwestią naszego niepodzielnego europejskiego bezpieczeństwa, a równie wspólne musi być ponoszenie ciężarów tego wsparcia”.

Merz zagroził zawetowaniem kolejnego budżetu UE, w którym przewidziano miliardy euro na fundusze spójności – środki, od których w dużej mierze zależą Słowacja, Czechy, Węgry i Bułgaria – jeśli nowa pożyczka nie uzyska poparcia wszystkich 27 państw.

„Popieram kanclerza” – powiedziała von der Leyen, stając po stronie Merza. „Jestem przekonana, że dojdziemy do porozumienia w gronie 27 państw”.

Komisja Europejska zaproponowała tym czterem krajom kompromis: mogłyby przystąpić do budżetowej części pożyczki, wartej 20 mld euro, a jednocześnie pozostać poza jej częścią wojskową, opiewającą na 25 mld euro. Niewiele wskazuje jednak na to, by propozycja skłoniła je do zmiany stanowiska, ponieważ ich sprzeciw ma przede wszystkim podłoże polityczne.

Czy Ukraina kiedykolwiek spłaci tę pożyczkę?

UE będzie wymagać od Ukrainy spłaty obu pożyczek – zarówno 90 mld, jak i 45 mld euro – dopiero wtedy, gdy Rosja zgodzi się wypłacić odszkodowania wojenne w ramach przyszłego porozumienia pokojowego.

Do tego czasu spłata pożyczek będzie odraczana bezterminowo.

Moskwa wielokrotnie odrzucała taki scenariusz. Zwiększa to ryzyko, że ostatecznie to Unia Europejska będzie musiała w taki czy inny sposób wziąć na siebie odpowiedzialność za spłatę zadłużenia.

Bruksela twierdzi, że „zastrzega sobie prawo” do wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów o wartości 210 mld euro na pokrycie kosztów pomocy udzielonej Ukrainie. Oznaczałoby to jednak pozbawienie Kijowa bardzo potrzebnych środków, które mogłyby zostać przeznaczone na odbudowę kraju po wojnie.

Ukraina, już obciążona długami wobec innych partnerów i międzynarodowych instytucji, w żadnym razie nie jest postrzegana jako kraj, który miałby spłacić tę pomoc z własnych środków.

„Zawsze może zapaść polityczna decyzja o umorzeniu tego długu” – zauważył wysoki rangą urzędnik.

„De facto Unia stała się dla Ukrainy pożyczkodawcą ostatniej instancji i najpewniej pozostanie nim przez dłuższy czas”.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Ukraina testuje drony ewakuacyjne. Mają wywozić rannych ze „strefy śmierci”

Von der Leyen proponuje Ukrainie 45 mld euro. W UE już iskrzy

45 mld euro dla Ukrainy. Kto zapłaci za nową pożyczkę UE i czy Kijów ją spłaci?