Przez dwa dni czekał na śmierć z oderwaną stopą, uwięziony na ukraińskiej linii frontu. Ratunek nie nadszedł jednak z ziemi. Po Jewgena przyleciał dron, który może zmienić sposób ewakuowania rannych z najbardziej niebezpiecznych miejsc wojny.
Ukraiński żołnierz Jewgen przez dwa dni tkwił na linii frontu po tym, jak mina oderwała mu stopę.
Kiedy zaczynał już tracić nadzieję, towarzysz powiedział mu, że ratunek nadejdzie z góry - przyleci po niego dron ewakuacyjny.
„Powiedziałem: «Żartujesz, prawda? Po prostu próbujesz mnie pocieszyć»” - opowiadał w rozmowie z agencją AFP.
Dziś Jewgen dochodzi do siebie w szpitalnym łóżku. Jego nazwiska nie ujawniono ze względów bezpieczeństwa. Był jednym z pierwszych ukraińskich żołnierzy ewakuowanych za pomocą powietrznego drona medycznego.
Niemal pięć lat po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji drony całkowicie zmieniły oblicze współczesnej wojny.
Zdominowały niebo, a linia frontu stała się dziś „strefą śmierci”, sięgającą nawet kilku kilometrów w głąb. W tej strefie obie strony mogą w każdej chwili zaatakować z powietrza, zrzucając na ziemię maszyny wypełnione materiałami wybuchowymi - wystarczy najmniejszy ruch.
To sprawia, że ratowanie rannych żołnierzy uwięzionych w tej strefie jest dla oddziałów lądowych i medyków pola walki niemal niemożliwe.
Dlatego ukraińscy producenci dronów zaczęli konstruować maszyny przeznaczone do ewakuacji rannych. Dron, który uratował Jewgena, nosi nazwę Stargate. Powstał w firmie Skyfall i został dotąd wykorzystany w trzech misjach.
„Późnym wieczorem zadzwonił do mnie dowódca kompanii i powiedział: «No to co, gotowy na lot?»” - wspomina Jewgen.
Nagranie z kamery drona pokazuje, jak nocą zajmuje miejsce w specjalnej kapsule - latających noszach, które następnie zostają przykryte pokrywą. W dłoniach wciąż ściska karabin.
Kiedy dron transportował go w powietrzu na tyły, wokół niego brzęczały inne maszyny - drony zaopatrzeniowe i zwiadowcze. Przelatywały nad nim i pod nim, a ich sylwetki odcinały się na tle księżyca.
Mimo strachu „nie było innego wyjścia” - mówi.
Tajna lokalizacja
Drony z włókna węglowego są składane w tajnym hangarze przypominającym laboratorium.
Pomysł stworzenia drona ewakuacyjnego pojawił się na prośbę dowódcy ukraińskiej brygady szturmowej CODE 9.2.
„Po roku mieliśmy Stargate” - mówi przedstawiciel firmy Skyfall, który zgodził się na rozmowę pod warunkiem zachowania anonimowości.
Projekt powstał w odpowiedzi na „potrzebę operacyjną”, a nie w wyniku technologicznego przełomu.
Ukraina już wcześniej wykorzystywała naziemne drony do ewakuowania rannych z niebezpiecznych pozycji. Ich możliwości są jednak ograniczone - mogą poruszać się z prędkością zaledwie 10 km/h, a pokonywanie rzek, pól minowych i innego trudnego terenu stanowi dla nich poważne wyzwanie.
„Są też łatwym celem” - dodaje przedstawiciel firmy. „Jedna misja może trwać kilka godzin”.
Stargate może osiągać prędkość 105 km/h, zabierać na pokład ładunek o masie do 150 kg i pokonywać dystans do 30 km. Jeden taki dron kosztuje około 50 tys. dolarów (45 tys. euro).
W warsztacie kilka maszyn ustawiono w rzędzie wzdłuż głównej alejki. Za nimi, wśród metalowych konstrukcji prototypów, widać pokryte kurzem szkielety kolejnych urządzeń.
Skyfall chce do końca 2026 roku zwiększyć produkcję do nawet tysiąca takich dronów miesięcznie.
Przed fabryką odbył się lot testowy. Ważąca 400 kg maszyna wzniosła się w powietrze z hukiem przypominającym odgłos nadciągającej burzy.
Za sterami zasiedli piloci w trakcie szkolenia. Do tej pory obsługiwali jedynie drony transportujące zaopatrzenie lub przenoszące ładunki wybuchowe.
„Cisza jak w bibliotece”
„Gdy tylko go podniosłem, wszyscy zamilkli” - opowiada w rozmowie z AFP pilot drona, który uratował Jewgena.
„Panowała cisza, cisza jak w bibliotece” - dodaje pilot, znany pod znakiem wywoławczym „KVN”. „Tym razem na pokładzie był człowiek”.
Przed startem zauważono kilka rosyjskich dronów uderzeniowych, co zmusiło załogę do przerwania operacji. Druga próba również zakończyła się niepowodzeniem.
Dopiero za trzecim razem dron wystartował i wzniósł się na wysokość 100 metrów.
Rosyjskie systemy walki elektronicznej na krótko zakłóciły łączność KVN-a z maszyną. Były to nerwowe sekundy - dron zawisł bowiem pośrodku powietrznego pola bitwy.
Po kilku sekundach sterowanie przejęła pokładowa sztuczna inteligencja i utrzymywała je aż do momentu odzyskania połączenia.
Cała ewakuacja trwała około 15 minut i była uważnie obserwowana przez zespół ukraińskich żołnierzy.
Armia ostrożnie podchodzi do nowego rozwiązania.
„Potrzebujemy więcej przykładów z pola walki, żeby móc rzetelnie ocenić ten system, ale na razie wygląda obiecująco” - mówi jeden z oficerów, który zgodził się na rozmowę pod warunkiem zachowania anonimowości.
Dla KVN-a takie drony to „przyszłość napędzana technologią, która będzie sprowadzać żołnierzy z powrotem do ich rodzin”.
Jewgen stał się gorącym orędownikiem tej metody ewakuacji. Teraz próbuje przekonać do niej kolegów z jednostki, którzy „się boją”.
„Wysyłam im wiadomości i tłumaczę, że nie mają się czego bać” - mówi.